ئەوە فەرمانێکی پەیمانی کۆن بوو (دێوتێرۆنۆمی ٦:٥)، یەکەم و گرنگترین فەرمان، و هێشتا دەبێت گوێڕایەڵی بین. عیسا بەم شێوەیە وتی: «دەبێت خودای گەورەت خۆشبوێت بە هەموو دڵت، و بە هەموو گیانت، و بە هەموو مێشکت و بە هەموو هێزت» (مەرقۆس ١٢:٢٨-٣٠ KJV). چۆن ئەم فەرمانە لە پەیمانی کۆندا جێبەجێ کرا؟ چۆن ئەم «فەرمانە گەورەیە» (مەتتا ٢٢:٣٦-٤٠) ئەمڕۆ بۆ ئێمە جێبەجێ دەبێت؟
ئەگەر گەورەترین توانای مرۆڤ خۆشەویستی بێت (١ کۆرنسۆس ١٣:١٣)، ئەوا سروشتییە کە گەورەترین فەرمانی خودا خۆشویستنی ئەوە بە هەموو بوونمانەوە – دڵ، گیان، مێشک، و هێز. ئەمە ڕەنگە قورس بێت، بەڵام کاتێک سەیری هەر لایەنێک دەکەین، پێشکەوتنێکی ئەم خۆشەویستییە دەبینین.
لە پەیمانی کۆندا
با سەرەتا سەیری هەندێک ئایەت بکەین کە پێشنیاری ئەوە دەکەن خودا چی لە باوەڕدارانی پەیمانی کۆن داوا کردووە.
بە هەموو دڵیانەوە
«ئێستاش، ئیسرائیل، خودای گەورەت چی لە تۆ داوا دەکات، جگە لەوەی لە خودای گەورەت بترسیت، بە هەموو ڕێگاکانیدا بڕۆیت، و خۆشت بوێت، و خزمەتی خودای گەورەت بکەیت بە هەموو دڵت و بە هەموو گیانت، بۆ ئەوەی فەرمانەکانی خودا، و یاساکانی، کە ئەمڕۆ فەرمانت پێدەکەم بۆ چاکەی خۆت، بپارێزیت» (دێوتێرۆنۆمی ١٠:١٢،١٣،١٦).
«ساموێل وتی، «ئایا خودا بە قوربانی سووتاندن و قوربانییەکان ئەوەندە دڵخۆشە، وەک بە گوێڕایەڵیکردنی دەنگی خودا؟ بڕوانە، گوێڕایەڵیکردن باشترە لە قوربانی، و گوێگرتن باشترە لە چەوری بەرانەکان»» (١ ساموێل ١٥:٢٢).
بە هەموو گیانیانەوە
«تۆ تۆڵە ناسێنیتەوە، و کینە لە دژی منداڵانی گەلەکەت ناگریت، بەڵکو دراوسێکەت خۆشدەوێت وەک خۆت: من خودام» (لێڤییەکان ١٩:١٨).
«دادپەروەری و دادوەری کردن لە لای خودا پەسەندترە لە قوربانی» (پەندەکان ٢١:٣).
«ئەی مرۆڤ، ئەوەی باشە نیشانی داویت؛ و خودا چی لە تۆ داوا دەکات، جگە لەوەی دادپەروەرانە بکەیت، و خۆشەویستی میهرەبانی بکەیت، و بە کەمایەتی لەگەڵ خوداکەت بڕۆیت» (میخا ٦:٨).
بە هەموو مێشکیانەوە
«ناوی خودا بە گۆرانی ستایش دەکەم، و بە سوپاسگوزاری گەورەی دەکەم. ئەمەش خودا زیاتر دڵخۆش دەکات لە گایەک یان گۆلکێک کە قۆچ و سممی هەبێت» (زەبوور ٦٩:٣٠-٣١).
«چونکە من میهرەبانی دەخوازم، نەک قوربانی؛ و زانینی خودا زیاتر لە قوربانی سووتاندن» (هۆشەع ٦:٦).
بە هەموو هێزیانەوە
«با گوێ لە ئەنجامی هەموو بابەتەکە بگرین: لە خودا بترسە، و فەرمانەکانی بپارێزە: چونکە ئەمە هەموو ئەرکی مرۆڤە» (کۆمەڵگا ١٢:١٣).
«ناوی تۆ بە براکانم ڕادەگەیەنم: لە ناو کۆمەڵدا ستایشت دەکەم» (زەبوور ٢٢:٢٢).
لەبارەی مەسیحی داهاتوو، خودا بە موسای وت: «پێغەمبەرێکیان بۆ هەڵدەستێنم لە نێو براکانیانەوە، وەک تۆ، و وشەکانم دەخەمە دەمی؛ و هەموو ئەوەیان پێدەڵێت کە فەرمانی پێدەکەم. و وا دەبێت، هەر کەسێک گوێ لە وشەکانم نەگرێت کە ئەو بە ناوی منەوە دەیڵێت، من لێی داوا دەکەم» (دێوتێرۆنۆمی ١٨:١٨-١٩).
کەواتە، دەبینین کە بۆ جێبەجێکردنی ئەم فەرمانە، باوەڕدارانی پەیمانی کۆن دەبوو گوێڕایەڵی ویستی ئاشکراکراوی خودا بن وەک ئەوەی دەیانزانی، لە کاتێکدا چاوەڕێی پێغەمبەر و ڕزگارکەرێک بوون کە خودا دەینارد: «چونکە لە سەرەتای جیهانەوە مرۆڤەکان نەیانبیستووە، و بە گوێ نەیانبیستووە، و چاویش نەیبینیوە... ئەوەی ئەو بۆ ئەوەی چاوەڕێی دەکات ئامادەی کردووە» (ئیشایا ٦٤:٤).
لە پەیمانی نوێدا
بەڵام ئێستا کە ڕزگارکەر، عیسای مەسیح هاتووە، دەخوێنینەوە: «وەک نووسراوە، چاو نەیبینیوە، و گوێ نەیبیستووە، و نەچووەتە دڵی مرۆڤەوە، ئەو شتانەی خودا بۆ ئەوانەی خۆشیان دەوێت ئامادەی کردووە. بەڵام خودا ئەوانی بە ڕۆحی خۆی بۆ ئێمە ئاشکرا کردووە: چونکە ڕۆح هەموو شتێک دەپشکنێت، بەڵێ، شتە قووڵەکانی خودا» (١ کۆرنسۆس ٢:٩-١٠). کاتێک دڵمان ڕوو لە ئەو دەکات، بە یارمەتی ڕۆح، خۆشەویستی دەتوانرێت بە دڵ و گیان و مێشک و هێزمان بڵاو بکرێتەوە.
بە هەموو دڵمانەوە
کاتێک لەم جیهانەدا لەدایک دەبین، دڵمان لە خودا دوورە، و یەک شت کەمە. فەرمانڕەوا گەنجە دەوڵەمەندەکە کە هاتە لای عیسا (مەرقۆس ١٠) پرسیاری کرد، «چی بکەم بۆ ئەوەی ژیانی هەتاهەتایی بە میرات بگرم؟» ئەو وای بیر دەکرد کە یاساکەی بە تەواوی پاراستووە، بەڵام دانی بەوەدا نا کە هێشتا پێویستی بە شتێکە بۆ میراتگرتنی ژیانی هەتاهەتایی. ئەو وای بیر دەکرد خودا قەرزاری پاداشتێکە بۆ ڕاستودروستییەکەی. کاتێک عیسا پێی وت کە هێشتا یەک شتی کەمە، بە گەورەترین فەرمان کە پشتگوێی خستبوو، ئازایەتی پێدا. ئەو پێویستی بە خۆشویستن و شوێنکەوتنی عیسا بوو (مەرقۆس ١٠:٢٦).
نیکۆدیمۆسیش دانی بەوەدا نا کە شتێکی کەمە. عیسا وەڵامی پرسیارەکەی دایەوە پێش ئەوەی تەنانەت پرسیارەکە بکات: «دەبێت دووبارە لەدایک ببنەوە» (یۆحەننا ٣:٧). چونکە بە نیعمەت ڕزگار دەبین لە ڕێگەی باوەڕەوە، نەک بە کارەکان، بۆ ئەوەی شانازی نەکەین (ئەفەسۆس ٢:٨-٩). «بە دڵ مرۆڤ باوەڕ دەکات بۆ ڕاستودروستی؛ و بە دەم دانپێدانان دەکرێت بۆ ڕزگاری» (ڕۆما ١٠:١٠).
کەواتە، خۆشویستنی خودای گەورەمان بە هەموو دڵمانەوە ئەوەیە کە باوەڕ بە کوڕەکەی، عیسای مەسیح بهێنین، و هیچ متمانەیەک بە کارەکانی خۆمان نەکەین. کاتێک ئەمە ڕوو دەدات، خودا دڵێکی نوێمان پێدەدات بۆ ئەو و بۆ دراوسێکەمان.
بە هەموو گیانمانەوە
دوای ئەوەی ڕزگار دەبین، ڕۆح ڕوونی دەکاتەوە کە «یەک شت پێویستە» (لۆقا ١٠:٤٢) – فێربوون لە پێیەکانی وەک مریەم کردی (لۆقا ١٠:٣٩). مارتا زۆر نیگەرانی ئامادەکردنی ژەمەکان بوو، و داوای لە خودا کرد کە مریەم یارمەتی بدات. عیسا ئاماژەی بەوەدا کە گوێگرتن لێی چەند گرنگە، و بە بەراورد بە خزمەتکردن، ناوی نا «ئەو بەشە باشە، کە لێی ناسێندرێت.» پاشان دواتر وتی، «ژیان زیاترە لە خواردن، و جەستە زیاترە لە پۆشاک» (لۆقا ١٢:٢٣).
کاتێک لە ئەو و خۆشەویستییەکەی بۆ ئێمە فێر دەبین، ئەوا دەتوانین گوێڕایەڵی دووەم فەرمانی گەورە بین – خۆشویستنی دراوسێکەمان وەک خۆمان، یان، وەک عیسا بە قوتابییەکانی وت، خۆشویستنی یەکتر (مەتتا ٢٢:٣٩؛ یۆحەننا ١٥:١٢). کەواتە، خۆشویستنی خودای گەورەمان بە هەموو گیانمانەوە ئەوەیە کە لە ئەو فێر بین بۆ ئەوەی بتوانین یەکتر خۆشبوێین: «چونکە ئەوەی براکەی خۆی خۆشنەوێت، کە بینیویەتی، چۆن دەتوانێت خودا خۆشبوێت، کە نەیبینیوە؟» (١ یۆحەننا ٤:٢٠).
بە هەموو مێشکمانەوە
هەرچەندە زیاتر لە ئەو فێر بین، زیاتر مێشکمان ڕوو لە پەرستن دەکات. پیاوە کوێرەکە (یۆحەننا ٩:١-٣٤) کەم کاتی هەبوو دوای وەرگرتنی بیناییەکەی بۆ فێربوون لەبارەی ئەوەی کە چاکیکردبوو؛ ئەو بە ڕاستی نەیدەزانی ئایا عیسا پیاوێکی ئاسایی بوو، گوناهبار بوو، یان نا. بەڵام یەک شت کە دەیزانی، بە ڕوونی ڕایگەیاند: «یەک شت دەزانم، کە، لە کاتێکدا کوێر بووم، ئێستا دەبینم.» چەند بە خێرایی گەیشتە خاڵی پەرستن، تەنها ئەوەی دەزانی کە خودا لە ڕێگەی مەسیحەوە بۆی کرد.
کەواتە، چەند خۆشە، کە هەموو باوەڕداران، بە زانینی ئەوەی عیسا بۆیان کردووە، ئەو دەرفەتەیان هەیە بۆ پەرستنی ئەو. ئایا لە خوانەکەی خودا نییە کە بە کۆمەڵ داواکەی ئەو بۆ بیرهێنانەوەی ئەو جێبەجێ دەکەین (لۆقا ٢٢:١٩)؟ لە کردارەکان ٢٠:٧، قوتابییەکان لە یەکەم ڕۆژی هەفتەدا کۆبوونەوە، نەک بۆ گوێگرتن لە پۆڵسی نێردراوی گەورە، بەڵکو بۆ شکاندنی نان لە بیرهێنانەوەی خودای عیسا. خۆشویستنی خودای گەورەمان بە هەموو مێشکمانەوە ئەوەیە کە ئەوەی لەبارەی خودای عیساوە دەیزانین بیرمان بێت کاتێک لە دەوری مێزی خودا کۆدەبینەوە.
بە هەموو هێزمانەوە
پۆڵس، ئەوەی کە مزگێنییەکەی گەیاندە جیهانی بێگانەکان، وتی، «ئەم یەک شتە دەکەم، ئەوانەی لە پشتمەوەن لەبیر دەکەم، و بەرەو ئەوانەی لە پێشمەوەن دەڕۆم، بەرەو نیشانەکە دەڕۆم بۆ خەڵاتی بانگەوازە بەرزەکەی خودا لە عیسای مەسیحدا» (فیلیپی ٣:١٣-١٤). هەموو ئەو دژایەتییەی مزگێنییەکەی پێی گەیشت، بە سادەیی لە پشتی خۆی دانا وەک شایانی بیرکردنەوە نەبوو. بۆچی؟ چونکە ڕاسپێردرابوو: «ئێمە باڵیۆزی مەسیحین، وەک ئەوەی خودا لە ڕێگەی ئێمەوە داواتان لێبکات: داواتان لێدەکەین لە جێگەی مەسیح، لەگەڵ خودا ئاشت ببنەوە» (٢ کۆرنسۆس ٥:٢٠). ئەو گەیشتە ئەو ناوچانەی کە مزگێنییەکەی هێشتا ڕانەگەیەندرابوو (٢ کۆرنسۆس ١٠:١٦). ئەو بە بێ ماندووبوون کاری کرد بۆ گەیاندنی مزگێنییەکە بە هەمووان، بەبێ ئەوەی پارەی پێبدرێت بۆ ئەوە (٢ کۆرنسۆس ١١:٧-٩). ئایا ئەمە ئامانجی ئێمەیە؟
خودای عیسا ئەم ڕاسپاردە گەورەیەی پێداین: «بڕۆن بۆ هەموو جیهان، و مزگێنییەکە بە هەموو بوونەوەرێک ڕابگەیەنن» (مەرقۆس ١٦:١٥). سەیری ماڵەکەت، شوێنی کارەکەت و گەڕەکەکەت بکە. زۆر «بوونەوەر» لەوێدان کە پێویستیان بە «هیوای ژیانی هەتاهەتایی» هەیە (تیتۆس ٣:٧). ئەمە کارێکی باشە، بەڵام پێویستی بە هێزە. خۆشویستنی خودای گەورەت بە هەموو هێزمانەوە ئەوەیە کە بەردەوام بین لە ڕاگەیاندنی ئەم هەواڵە خۆشە بە خەڵکی تر – بە دەستپێکردن لە خێزان، هاوڕێیان و دراوسێیان.
کەواتە، خۆشویستنی خودا بە هەموو دڵ، گیان، مێشک، و هێزت، ئەوەیە:
- باوەڕهێنان بە مزگێنییەکە و وەرگرتنی ژیانی هەتاهەتایی، چونکە ژیان ئەوەیە کە دڵمان کەمە.
- فێربوون لە مەسیح، چونکە خۆشەویستی ئەوەیە کە گیانمان پێویستی پێیەتی.
- بیرکردنەوە لێی لە خوانەکەی خودا، چونکە پەرستن ئەوە دەردەخات کە مێشکمان دەیبینێت.
- گەیاندنی مزگێنییەکە، چونکە هێزمان توانامان پێدەدات بۆ بەردەوامیدان بەم سووڕی خۆشەویستییە بۆ خودا گەورەکەمان.
ژیان و خۆشەویستی، پەرستن و کار، هەموو خۆمان وەک قوربانییەکی زیندوو، پیرۆز، پەسەندکراو بۆ خودا – «زیاترە لە هەموو قوربانییە سووتێنراوەکان و قوربانییەکان» (ڕۆما ١٢:١؛ مەرقۆس ١٢:٣٣).
