هەرگیز ڕووبەڕووی یەکێک لەو خشتە بێزارکەرانە بوویتەتەوە کە باڵای کەسێک لەگەڵ کێشی نموونەیی ڕێکدەخات؟ زۆرێک لە ئێمە تەنها پشتگوێی ئەو زانیارییە بێزارکەرانە دەخەین و بەو شێوەیە دەژین کە دەمانەوێت؛ واتە، تاوەکو بارودۆخێکی پزیشکی سەرهەڵدەدات کە ئێمە بەو ڕاستییە ئاشنا دەکات کە خواردن و ڕاهێنانەکانمان ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر تەندروستی گشتی جەستەمان هەیە. با ڕووبەڕووی ڕاستییەکان ببینەوە: زۆربەمان قەڵەوین چونکە خۆمان هەڵیدەبژێرین. ئێمە وەک پێویست ڕاهێنان ناکەین، و پشتگوێی خواردنە بەسوودەکان دەخەین. ئەم هەڵوێستە سستە بەرامبەر بە لەشساغی، مێشکیش تێکدەدات. ئەگەر مێشکێکی تەندروستمان بوێت، دەبێت ڕاهێنان بکەین و مێشک بە شێوەیەکی دروست خۆراک پێبدەین.
خواردنی دەروونی
مێشک بە هەمان شێوەی ماسولکەکانی جەستەمان بەهێز دەکرێت – لە ڕێگەی ڕاهێنان و خواردنی دروستەوە. سەبارەت بە خواردنی گونجاو، پۆڵ لیستێکی خواردنی تەندروستی پەرەپێدا کە دڵنیایە ژیانی بیرکردنەوەی باوەڕدار بەهێز دەکات.
هەر شتێک ڕاستە، هەر شتێک ڕاستگۆیانەیە، هەر شتێک دادپەروەرانەیە، هەر شتێک پاکە، هەر شتێک خۆشەویستە، هەر شتێک ناوبانگێکی باشی هەیە؛ ئەگەر چاکەیەک هەبێت، و ئەگەر ستایشێک هەبێت، بیر لەم شتانە بکەرەوە (فیلیپییەکان 4:8 KJV).
ئەگەر باوەڕدار مێشکی خۆی بخاتە بەردەم توندوتیژی، پۆرنۆگرافی، زمانی پیس، گاڵتەجاڕی ناشرین، و خۆشگوزەرانی زۆر، دڵ بە ئاسانی دەگۆڕێت بۆ گۆمێکی وەستاو لە ئارەزووە جەستەییەکان. «وەک چۆن لە دڵیدا بیر دەکاتەوە، ئاواشە» (پەندەکانی سلێمان 23:7).
لە ڕووی جەستەییەوە تۆ ئەوەیت کە دەیخۆیت، بەڵام لە ڕووی ڕۆحییەوە تۆ دەبیتە ئەوەی کە بیری لێدەکەیتەوە. بە سادەیی بنەماکانی چاندن و دروێنەکردنە. سێ یاسای دروێنە ئەمانەن: ئەوەی دەیچێنیت دروێنەی دەکەیت؛ زیاتر لەوەی دەیچێنیت دروێنەی دەکەیت؛ و دوای چاندن دروێنە دەکەیت. پۆڵ ڕوونیدەکاتەوە کە ئەگەر «پیاوێک بۆ جەستەی خۆی بچێنێت، ئەوا لە جەستەوە گەندەڵی دروێنە دەکات» (غەلاتییەکان 6:7-8).
کاتێک باوەڕدارێک خواردن (بیرکردنەوە) لەسەر شتێکی گەندەڵ دەکات، ئەوا دەبێتە هۆی دروێنەیەکی ڕاستەقینەی گەندەڵی. زۆر دوای ئەوەی تۆوە سەرەتاییەکان چێنران، تێدەگەیەنرێت کە لێکەوتەکان زۆر وێرانکەرتر بوون لەوەی کە هەرگیز بتوانرێت بیری لێبکرێتەوە.
ڕاهێنانە دەروونییەکان
هیچ ڕاهێنانێکی دیاریکراو هەموو ماسولکەکانی جەستە بەهێز ناکات؛ ڕاهێنانی جیاواز پێویستە بۆ پاراستنی لەشساغی تەواوی ماسولکەکان. بە هەمان شێوە، کتێبی پیرۆز ڕاهێنانی بەهێزکەری جیاواز بۆ لەشساغی دەروونی دابین دەکات. هەر ڕاهێنانێک ئاراستەیەکی دەروونی دیاریکراو تاقیدەکاتەوە بە گۆڕینی ئاراستەیەکی نەگونجاو بە شێوازێکی بیرکردنەوەی خودایی. مێشکمان بە شێوەیەکە کە دەبێت بیر لە شتێک بکەینەوە. بیرنەکردنەوە لە شتێک تەنها کار ناکات! بۆ دە چرکەی داهاتوو (دوای خوێندنەوەی ئەم ڕستەیە) هەوڵبدە مێشکت لە هەموو بیرکردنەوەکان پاک بکەیتەوە و بە تایبەتی بیر لە پیتی «R» لە وشەی «Rascal» مەکە. باشە چۆن بوویت؟ زۆر قورسە بیر لە شتێک نەکەیتەوە کاتێک چووەتە ناو مێشکتەوە. بەڵام، ئەگەر ئەوەی دەتەوێت لە ڕووی دەروونییەوە لێی ڕابکەیت بە بیرکردنەوەیەکی تر بگۆڕیتەوە، دەتوانیت خۆت لەم مەتەڵە بپارێزیت. سێر تۆماس مۆر بەم شێوەیە وتی، «مێشکت بە بیرکردنەوەی باش سەرقاڵ بکە، ئەگینا دوژمن بە بیرکردنەوەی خراپ پڕی دەکاتەوە. ناتوانێت بێکار بێت.»
لەبەر ئەوەی مێشکمان دەبێت بیر لە شتێک بکاتەوە، با بیر لە مەسیح و شتەکانی وەک کتێبی پیرۆز، سروودەکان و گۆرانییە ڕۆحییەکان بکەینەوە. دەبێت بە دروستی بیر بکەینەوە و ڕاهێنانی کتێبی پیرۆز بەکاربهێنین بۆ زیادکردنی پابەندبوونی مێشک بە بیرکردنەوەی دروست. کلتوورەکان و ئایینەکانی سەردەمی نوێ لەو ڕاستییە تێدەگەن کە مێشکمان دەبێت شتێکی هەبێت بۆ بیرکردنەوە لێی. شێوازی ڕۆژهەڵاتی بریتییە لە بەتاڵکردنەوە و پاشان کۆنترۆڵکردنی مێشک، لە کاتێکدا شێوازی مەسیحی بریتییە لە پڕکردنەوەی مێشک بە بیرکردنەوەکانی مەسیح! ئەمانەی خوارەوە شەش ڕاهێنانی مێشکن بۆ یارمەتیدانی باوەڕدار بۆ پاراستنی سەرنجێکی مەسیحی.
هێورکردنەوەی مێشک
سەرەتا چۆن کاردانەوەت دەبێت کاتێک هەواڵێکی ناخۆش هەیە؟ ئایا بە ئەرێنی بیر لەوە دەکەیتەوە؟ ئایا سەرەتا بیر لەوە دەکەیتەوە کە چۆن خودا لەو بارودۆخەدا شکۆمەندی بەدەست دەهێنێت؟ ئەو دەیکات، دەزانی (ڕۆما 8:28). لە ڕووی ڕۆحییەوە، پێویستی بە ڕاهێنان و سووربوون هەیە بۆ دووبارە سەرنج خستنە سەر شتێکی خۆش لەبری ئەوەی کە دەبێتە هۆی دڵەڕاوکێی ڕۆح. بە ڕوونی، دەکرێت سەرنج یان مێشک لەسەر شتێکی دیاریکراو بە کردەیەکی ویست دابنرێت. ئیشایا لە کۆتاییدا پێمان دەڵێت چۆن ئاشتی لە مێشکماندا بپارێزین،
تۆ ئەوی لە ئاشتی تەواودا دەپارێزیت، کە مێشکی لەسەر تۆ (خودا) ماوەتەوە: چونکە متمانەی بە تۆیە (ئیشایا 26:3).
کاتێک مێشکت دڵەڕاوکێی تێدەکەوێت، ڕاهێنان بکە بە بانگهێشتکردنی مەسیح بۆ ژیانی بیرکردنەوەت. با مێشکت بیر لە چارەسەر یان ئەنجامە خوداییە ئەگەرییەکان بکاتەوە بۆ ئەو بارودۆخەی کە خودا خۆی تێیدا شکۆمەند دەکات. ئەمە مێشکت هێور دەکاتەوە. مێشک دەبێت شتێکی هەبێت بۆ سەرنج خستنە سەری – کێ باشترە لە خودا؟
بیرخستنەوە
ڕاهێنانی «بیرخستنەوە» هاوشێوەی «هێورکردنەوە»یە، بەڵام پێویستی بەوە هەیە کە مێشک سەرنج بخاتە دواوە بۆ بانکی یادگاری خۆی لەبری چارەسەرە ئەگەرییەکانی داهاتوو. لەم ڕاهێنانە دەروونییەدا، کەسێک یان دڵسۆزی ڕابردووی خودا یان بەڵێن و ڕێنماییەکانی بیردەخاتەوە. ئێمە بوونەوەرێکین کە مەیلمان هەیە خودا، هەڵە ڕابردووەکانمان، و دڵسۆزی ڕابردووی ئەو لەبیر بکەین. بۆیە، زۆر هاندان لە کتێبی پیرۆزدا هەیە بۆ بیرهێنانەوەی خودا، چاکەی ئەو و فەرمانەکانی (دێوتێرۆنۆمی 6:12؛ 8:11؛ 9:7؛ لۆقا 22:19). پێغەمبەر ئیشایا فەرمانی بە گەلی خودا کرد کە
ئەمە لەبیر مەکەن، و خۆتان وەک پیاو نیشان بدەن: بیرتان بێت... شتە کۆنەکانی ڕابردوو لەبیر مەکەن، چونکە من خودام (ئیشایا 46:8).
سوودی دووبارە سەرنج خستنە سەر ڕووداوە مێژووییەکان یان لێدوانە خوداییەکان چییە؟ ئێمە خۆمان بە بەڵێنەکانی خودا بۆ ڕزگارکردن ئاشنا دەکەینەوە و دڵسۆزی ڕابردووی ئەو لە ڕێگەی زریانی ژیانەوە بیردەخەینەوە.
نوێکردنەوەی مێشک
تا ئێستا فێربووین بیرکردنەوەمان لە بارودۆخی ئێستا بگۆڕین بۆ بیرکردنەوە لەوەی چۆن خودا دەتوانێت بارودۆخەکە بۆ شکۆمەندی خۆی یان بۆ دڵسۆزی ڕابردووی و بەڵێنە ڕاگەیەندراوەکانی بەکاربهێنێت.
لە ڕۆحی مێشکتاندا نوێ ببنەوە (ئەفەسۆس 4:23).
نوێکردنەوە واز لە بیرکردنەوەی جەستەیی و دنیایی دەهێنێت بۆ بیرکردنەوە لە ویستی قبوڵکراوی خودا. «هاوشێوەی ئەم جیهانە مەبن: بەڵکو بە نوێکردنەوەی مێشکتان بگۆڕێن، بۆ ئەوەی بتوانن ئەوەی باش و قبوڵکراو و تەواوە، ویستی خودایە، بسەلمێنن» (ڕۆما 12:2).
کاتێک باوەڕدارێک مێشکی نوێ دەکاتەوە (بیر لەوە دەکاتەوە کە ویستی باش و تەواوی خودایە)، ئەو یان ئەو لە بیرکردنەوەی جەستەییەوە دەگۆڕێت بۆ ژیانێکی پیرۆز.
ئەم تەکنیکەی بەهێزکردنی مێشک یارمەتیدەر دەبێت بۆ ئەوانەی کە مەیلیان هەیە بە خۆپەرستی بیر بکەنەوە، خۆیان بە کەسانی تر بەراورد بکەن، یان بیرکردنەوەی لووتبەرزییان هەبێت. ئەگەر بیر لە بیرکردنەوەیەکی نەگونجاو بکەینەوە، دەبێت وەک گوناهێک دان بەوەدا بنێین؛ بەڵام، ئەم کردەیە بە تەنیا زاڵ نابێت بەسەر ئاراستەی دەروونیدا. دەبێت بیرکردنەوەی نەگونجاو بە بیرکردنەوەی دروست بگۆڕینەوە. بۆیە، بۆ بیرکردنەوەی خۆپەرستی، مێشکمان لەسەر ئەوە دووبارە سەرنج بدەین کە چۆن دەتوانین بۆ شکۆمەندی خودا خزمەت بکەین لەبری ئەوەی چۆن دەتوانین خزمەت بکرێین. بیرهێنانەوەی سەروەری خودا لە دروستکردن و مەبەستی ناوازەی ئەو بۆ ژیانمان یارمەتیدەر دەبێت بۆ گۆڕینی بیرکردنەوەی «بەراوردکردن». بە سادەیی بیرهێنانەوەی ئەوەی کە ناتوانم هیچ شتێک بۆ دڵخۆشی خودا بە شێوەیەکی سروشتی بکەم (ڕۆما 7:18؛ 8:8)، بەڵام «دەتوانم هەموو شتێک لە ڕێگەی مەسیحەوە بکەم کە بەهێزم دەکات» (فیلیپییەکان 4:13).
یارمەتیدەر دەبێت لە زاڵبوون بەسەر بیرکردنەوەی لووتبەرزی. ئەگەر بیرکردنەوەی خودایی سەرەتا بیرکردنەوەکە دوور نەخاتەوە، خەیاڵی خراپەکە وەک گوناهێک دان پێدا بنێ و بە ئارەزوویەکی پیرۆز بیگۆڕەوە. کاتێک باوەڕدار مێشکی نوێ ناکاتەوە، ڕووبەرێکی زۆر بۆ دوژمن دەخاتە ڕوو بۆ ئەوەی تێیدا جێگیر بێت و قەڵایەک بەدەست بهێنێت.
ڕازیکردنی مێشک
ئەم لایەنەی ڕاهێنانی مێشک بیرکردنەوەی ناڕوون ناچار دەکات بۆ لۆژیکی دیاریکراو. ڕەفتاری لێڵ دەخاتە سەرنج. مەسیحییە گەنجەکان زۆرجار کێشەیان هەیە لە چارەسەرکردنی ناوچە خۆڵەمێشییەکانی ئازادی. خودا دەیەوێت ئێمە ڕزگاربوونمان (ژیانی پیرۆز) بە ترس و لەرزەوە لەبەردەمیدا چارەسەر بکەین. ئەو دەیەوێت ئێمە پیرۆز بین چونکە ئەو پیرۆزە (1 پیتەر 1:16). ئەرکەکە ئەوەیە کە ناوچە خۆڵەمێشییەکەی ئازادی کەم بکەینەوە بۆ ڕەفتارێکی کەسی گونجاو کە نە ویژدانی کەسێک و نە فەرمانەکانی کتێبی پیرۆزیش ناڕەحەت ناکات.
پیاوێک ڕۆژێک لە ڕۆژێکی تر بەرزتر دەزانێت: یەکێکی تر هەموو ڕۆژێک بە یەکسان دەزانێت. با هەموو پیاوێک بە تەواوی لە مێشکی خۆیدا ڕازی بێت (ڕۆما 14:5).
باوەڕدار لە تەمێکی چەمکە ناڕوونەکاندا کار ناکات، بەڵکو بە تەواوی لە مێشکی خۆیدا ڕازی دەبێت سەبارەت بەوەی کە چ ڕەفتارێک ڕاستە و چ ڕەفتارێک هەڵەیە. ئەم ڕەفتارە خودا شکۆمەند دەکات و ئەوە دەکات کە لە ڕووی ڕۆحییەوە بۆ خۆی و بۆ کەسانی تر بنیاتنەرە؛ گومڕاکان یان برایەکی لاواز ناخاتە سەر زەوی یان ڕێگە نادات جەستە ببێتە گەورە.
بەستنی مێشک
بەستنی مێشک پەیوەندی بە ڕاهێنانی سەرنج خستنە سەر گەیشتن بە ئامانجێکی مەبەستدارەوە هەیە، بەبێ گوێدانە ئەوەی چ ئاڵۆزی، سەختی، یان ئازارێک ڕووبەڕوو دەبێتەوە.
بۆیە، کەمەری مێشکتان ببەستن، هۆشیار بن، و تا کۆتایی هیوای نیعمەت ببن کە لە کاتی دەرکەوتنی عیسای مەسیحدا بۆتان دەهێنرێت (1 پیتەر 1:13).
لە سەردەمی کۆندا، کەشتییەکان بە پەت و کێبڵ بەهێز دەکران بۆ ئەوەی لە کاتی زریاندا تێک نەشکێن (کردارەکان 27:17). بەستنی کەشتییەکە بەهێزی دەکرد بۆ تاقیکردنەوە سەختەکانی داهاتوو. ڕاکەری ماراسۆن تێدەگات لەو تێچووەی کە پێشبڕکێکە بەسەر جەستەیدا دەسەپێنێت. ئەو لە ڕووی دەروونییەوە خۆی ئامادە دەکات (مێشکی دەبەستێت) بۆ ئازار و ماندووبوونی داهاتوو کە بەم زووانە تووشی دەبێت، پاشان بە خۆڕاگرییەوە ڕادەکات بۆ تەواوکردنی پێشبڕکێکە. ئەو بەهۆی گرژبوونی ماسولکەکان، قڵیش، ئازاری قاچ یان هەر شتێکی ترەوە سەرنجی لێناشێوێت؛ ئەو بۆ خەڵاتەکە ڕادەکات؛ ئەو ڕادەکات بۆ ئەوەی پێشبڕکێکە بە باشی تەواو بکات.
ئامادەکردنی مێشک
مەڕەکانی خودا کە لە ناوتاندان بەخێو بکەن، سەرپەرشتییان بکەن، نەک بە زۆر، بەڵکو بە ویست؛ نەک بۆ قازانجی پیس، بەڵکو بە مێشکێکی ئامادە (1 پیتەر 5:2).
دوای ڕۆژێکی سەختی کار یان دوای هەوڵێکی گەورە، مەیلمان هەیە مێشکمان ئارام بکەینەوە. دەزانی، تەنها بۆ ماوەیەک «خۆت ون بکە» و ببە بە «پەتاتەی سەر قەنەفە». ئەم دیاردەیە زۆرجار هاوڕێیەتی دەکات بە ئارەزوویەک بۆ کات بەسەربردن – وەک سەیری تەلەفزیۆن، یان فیلم، یان گوێگرتن لە مۆسیقا. مێشکێکی ئامادە مێشکێکە کە دانامالێت، بەڵکو سەرنجڕاکێش، چالاک، و بەردەست دەمێنێتەوە. شەیتان زۆرترین بەرنامەڕێژی خۆی لە ڕێگەی دەروازەکانی ڕۆحمانەوە (چاو و گوێمان) دەکات کاتێک ماندووین. ئێمە گوێ لە پڕوپاگەندەی خراپ دەگرین یان سەیری دەکەین کە بە شێوەیەکی ئاسایی ڕێگە بە خۆمان نادەین هەرس بکەین. کاتێک مێشکمان دادەخرێت، واز لە بەکارهێنانی فیلتەری دەروونی فیلیپییەکان 4:8 دەهێنین، و پیسی تەنها دزە دەکات. کاتێک هەیە کە باوەڕدار دەبێت پشوو بدات (زەبوورەکان 23:2)، بەڵام مێشک دەبێت تیژ بمێنێتەوە. سەربازە باشەکانی خاچ ئاگادار و بەردەست دەمێننەوە، چونکە دوژمن فێڵبازە، لە سێبەرەکاندا چاوەڕێی ئەوانە دەکات کە پاسەوانی خۆیان دادەگرن.
دەبێت جەخت لەسەر ئەوە بکرێتەوە کە ئەم ڕاهێنانە دەروونییانە بۆ زیادکردنی هێزی سروشتی ژیری (هێزی مێشک) یان بۆ باشتر خزمەتکردنی خودا لە ڕێگەی هێز و ئامرازی سروشتییەوە نین. ئەمە گەمژانە دەبێت و تەنها زیاد دەکات بۆ مەیلی ڕۆحی کەوتوو بۆ شوێنکەوتنی خودا لە ڕێگەی تواناکانی سروشتیمانەوە، بە تایبەتی ئەگەر کەسێک بە زۆری بەهرەمەند بێت. مەبەستی ڕاهێنانە دەروونییەکانی سەرەوە بریتییە لە هێورکردنەوە و سەرنج خستنە سەر مێشک، و بەهێزکردنی لە دژی پێشنیارە جەستەییەکان.
با ئەم شەش ڕاهێنانە یارمەتی مێشکت بدەن بۆ باشتر سەرنج خستنە سەر بابەتە ڕۆحییەکان و ڕێگە بە خوداوەند عیسا بدەن بە تەواوی لە بیرکردنەوەکانتدا نیشتەجێ بێت.
لە لایەن وارن هێندرسۆن
