گالاتییەکان – بەشی 7
دوای ئەوەی مانگی ڕابردوو سەیری بەشی یەکەمی گالاتییەکان 4مان کرد، ئێستا دەچینە سەر ئایەتەکانی 13-18 (KJV):
ئێوە دەزانن چۆن لە ڕێگەی لاوازی جەستەوە لە سەرەتادا مزگێنیم پێدان. و تاقیکردنەوەکەم کە لە جەستەمدا بوو، ئێوە سووکتان نەکرد و ڕەتتان نەکردەوە؛ بەڵکو وەک فریشتەیەکی خودا، تەنانەت وەک مەسیح عیسا، پێشوازیتان لێ کردم. ئەی کوا ئەو بەختەوەرییەی کە باست دەکرد؟ چونکە من شایەتیتان بۆ دەدەم، کە ئەگەر بکرایە، چاوەکانی خۆتان دەردەهێنا و دەتدان بە من. ئایا من بووم بە دوژمنی ئێوە، چونکە ڕاستیتان پێ دەڵێم؟ ئەوان بە پەرۆشەوە کاریگەریتان لەسەر دادەنێن، بەڵام نەک بە باشی؛ بەڵێ، ئەوان دەیانەوێت ئێوە دوور بخەنەوە، بۆ ئەوەی ئێوە کاریگەرییان لەسەر دابنێن. بەڵام باشە هەمیشە بە پەرۆشەوە کاریگەری لەسەر شتێکی باش دابنرێت، و نەک تەنها کاتێک من لەگەڵتانم.
سروشتی نەخۆشییەکەی پۆڵس چی بوو؟ ئەوەمان پێ ناڵێن. بەڵام پێم وایە کە لاوازییەکە لێرە و تاقیکردنەوەکە کە لە جەستەی نێردراوەکەدا بوو، هەمان ئەو دڕکەیە لە جەستەیدا کە ئاماژەی پێداوە بۆ کۆرنسۆسییەکان (2 کۆرنسۆسی 12:7-9). ئەگەر وا بێت، ئەوا بۆ من ڕوونە کە کێشەیەک بووە لەگەڵ چاوەکانیدا، ئەگینا بۆچی گالاتییەکان چاوەکانی خۆیان دەردەهێنا و دەتدان بە پۆڵس ئەگەر چاوەکانی زۆر باش بوونایە؟ بۆچی دەستێک یان پێیەک یان گوێیەکیان پێنەدەدا؟ لەبیرت بێت، ئەو پێنج جار لێیدرا و لە هەر جارێکدا 39 قامچی لێدرا (11:24). سەرەڕای ئەوە، جارێک بەردباران کرا (ئایەتی 25)؛ هەندێک لەو بەردانە ڕەنگە بەر دەموچاوی و چاوەکانی کەوتبن. ئەوەش ڕوون دەکاتەوە بۆچی وا دیارە کە زۆربەی نامەکانی خۆی دیکتە کردووە جگە لەم نامەیە؛ و سەرنجی ڕاکێشا بۆ ئەوەی بزانێت چەند «نامەیەکی گەورەم بە دەستی خۆم بۆ نووسیون» (گالاتییەکان 6:11).
بابەتی فێرکاریی نامەی گالاتییەکان ئەوەندە جددی بوو کە نێردراوەکە چاوەڕێی نەدەکرد بۆ ئەوەی نامەکە دیکتە بکات. بۆیە قەڵەمەکەی هەڵگرت و نووسی سەرەڕای کێشەکانی چاوی. بانگخوازانی یاسا ئەوەندە گالاتییەکانیان فریودابوو کە ئێستا وەک ئەوەی پۆڵس دوژمنیان بێت ڕەفتاریان دەکرد. بەڵام هەموو ئەوەی پۆڵس کردبووی ئەوە بوو کە ڕاستیی خودایان پێ بڵێت سەبارەت بە کوڕەکەی، عیسای مەسیح خودامان. ئەو بانگخوازانە هەوڵیان دەدا گالاتییەکان لە پۆڵس جیا بکەنەوە بۆ ئەوەی خەڵکەکە ببنە شوێنکەوتەی خۆیان و یاسا. هیچ نیازێکی باشیان بۆ ئەم باوەڕدارە مەسیحییانە لە گالاتیا نەبوو. هەڵوێستی نێردراوەکە بە تەواوی پێچەوانە بوو؛ ئەو تەنها خێری بۆ ئەوان دەویست لە هەموو کاتێکدا، نەک تەنها کاتێک لەگەڵیان بوو بەڵکو کاتێکیش کە ئامادە نەبوو.
لە گالاتییەکان 4:19-20 نێردراوەکە بە خۆشەویستییەوە نووسیویەتی: «ئەی منداڵە بچووکەکانم، کە دووبارە بە ئازاری منداڵبووندا تێدەپەڕم تا مەسیح لە ئێوەدا دروست دەبێت، دەمەوێت ئێستا لەگەڵتان بم، و دەنگم [یان ئاوازەکەم] بگۆڕم؛ چونکە گومانم لە ئێوە هەیە.» وەک ئازاری منداڵبوون بوو بۆ نێردراوەکە لە سەرەتادا بۆ ئەوەی بیانگەیەنێتە زانینێکی ڕزگارکەری مەسیح، و وەک ئەوە بوو کە دووبارە بەو ئازارەدا تێدەپەڕی بۆ ئەوەی بیانگەیەنێتەوە بە ڕاستی. بۆچی؟ چونکە دڵنیا نەبوو لەوەی کە ئەوان لە کوێدا وەستاون سەبارەت بە ڕاستیی مەسیح.
ئەوان ڕۆیشتبوون بۆ پاراستنی ڕۆژ و مانگ و کات و ساڵەکان، وەک جولەکەکان. «من لێتان دەترسم، نەوەک کارم بە فیڕۆ دابێت» (ئایەتی 11). بە هەمان شێوە لە ئایەتی 20دا دەڵێت، «گومانم لە ئێوە هەیە.» بۆیە لە ئایەتی 21دا پرسی، «پێم بڵێن، ئێوەی کە دەتانەوێت لەژێر یاسادا بن، ئایا گوێتان لە یاسا نییە؟» بۆچی؟ چونکە هیچ کەسێک بە عەقڵێکی ساغەوە، کە هاتبێتە لای مەسیح و چێژ لەو ئازادییە وەربگرێت کە کوڕەکە ئازادی کردووە، نایەوێت هەموو ئەوەی لە مەسیحدا هەیەتی وازی لێ بهێنێت بۆ ئەوەی لەژێر یاسادا بێت. لەبەر ئەم هۆکارە، نێردراوەکە پرسیاری لێ کردن سەبارەت بەوەی کە ئایا ئەوان لە ڕاستیدا دەزانن یاسا چی دەڵێت.
ئەو بەردەوام بوو لە ڕوونکردنەوەی ئازادی و کۆیلایەتی بە بەکارهێنانی ئیسحاق و سارا و ئیسماعیل و هاجەر (ئەگەر)، ئۆرشەلیمی سەر زەوی و ئۆرشەلیمی سەرەوە، ژنی کۆیلە و ژنی ئازاد:
چونکە نووسراوە، کە ئیبراهیم دوو کوڕی هەبوو، یەکێکیان لە خزمەتکارێک، ئەوی تریان لە ژنێکی ئازاد. بەڵام ئەوەی کە لە خزمەتکارەکە بوو، بەپێی جەستە لەدایک بوو؛ بەڵام ئەوەی لە ژنە ئازادەکە بوو، بە بەڵێن بوو. ئەم شتانە ئیستعارەن: چونکە ئەمانە دوو پەیمانن؛ یەکێکیان لە کێوی سینا، کە دەبێتە هۆی کۆیلایەتی، کە ئەگەرە. چونکە ئەم ئەگەرە کێوی سینایە لە عەرەبستان، و وەڵامی ئۆرشەلیم دەداتەوە کە ئێستا هەیە، و لە کۆیلایەتیدایە لەگەڵ منداڵەکانی. بەڵام ئۆرشەلیم کە لە سەرەوەیە ئازادە، کە دایکی هەموومانە.
چونکە نووسراوە، دڵخۆش بە، ئەی بێ منداڵ کە منداڵت نابێت؛ دەست پێ بکە و هاوار بکە، تۆی کە ئازاری منداڵبوونت نییە: چونکە بێ کەسەکە منداڵی زۆرتری هەیە لەوەی کە مێردی هەیە. ئێستا ئێمە، برایان، وەک ئیسحاق بوو، منداڵانی بەڵێنین. بەڵام وەک ئەوکات ئەوەی کە بەپێی جەستە لەدایک بوو، ئەوەی کە بەپێی ڕۆح لەدایک بوو، چەوساندەوە، ئێستاش هەر وایە. بەڵام نووسراوەکە چی دەڵێت؟ ژنە کۆیلەکە و کوڕەکەی دەربکە: چونکە کوڕی ژنە کۆیلەکە میراتگر نابێت لەگەڵ کوڕی ژنە ئازادەکە. کەواتە، برایان، ئێمە منداڵانی ژنە کۆیلەکە نین، بەڵکو منداڵانی ئازادین (ئایەتەکانی 22-31).
لەو ئایەتانەدا نێردراوەکە نیشانی دا کە هاجەر، کوڕەکەی ئیسماعیل و ئۆرشەلیمی زەمینی پێشینەی یاسایان دەدا، کە ئەوان دەیانویست لەژێر دەسەڵاتی ئەودا بن. لە لایەکی ترەوە، سارا، ئیسحاق و «ئۆرشەلیمی سەرەوە» نیعمەتی خودا و ئازادیی مەسیحییان دەردەخست کە هەموو باوەڕداران لە ڕێگەی خودا عیسای مەسیحەوە، کوڕەکە، تێیدا دەهێنرێن. نووسراوەکە بە ڕوونی دەڵێت کە نیعمەت و یاسا ناتوانن پێکەوە بژین. ناتوانێت یاسا و نیعمەت بێت، دەبێت یاسا بێت یان نیعمەت، چونکە نووسراوەکە دەڵێت، «ژنە کۆیلەکە و کوڕەکەی دەربکە: چونکە کوڕی ژنە کۆیلەکە میراتگر نابێت لەگەڵ کوڕی ژنە ئازادەکە. کەواتە، برایان، ئێمە منداڵانی ژنە کۆیلەکە نین، بەڵکو منداڵانی ئازادین.»
ڕەنگە شتێکی ناخۆش بێت کە ژنە کۆیلەکە و کوڕەکەی دەربکرێت، وەک چۆن بۆ ئیبراهیم بوو کاتێک داوای لێکرا ئەوە بکات. بەڵام
خودا بە ئیبراهیمی وت: «با لەبەر کوڕەکە و لەبەر خزمەتکارەکەت ناخۆش نەبێت لە چاوتدا؛ لە هەموو ئەوەی سارا پێت وتووە، گوێ لە قسەکانی بگرە؛ چونکە لە ئیسحاقدا نەوەکەت ناودەبرێت» (پیدایشی 21:12).
یاسا و هەموو ئەوەی پەیوەندی بەو سیستەمەوە هەیە دەبێت بڕوات. لە ڕێگاکانی خودادایە کە یەکەم لابات و دووەم دابمەزرێنێت. ئەمە بزانە خوێنەری خۆشەویست، کە یاسا هیچ دەسەڵات، فەرمانڕەوایی یان حوکمڕانییەکی بەسەر باوەڕداردا نییە، چونکە ئێمە لەژێر یاسادا نین بەڵکو لەژێر نیعمەتداین. ئایا ئەمە بەو مانایەیە کە هیچ کۆت و بەندێک نییە – دەتوانین وەک خۆمان بژین و کردەوەی گوناهکارانە بکەین؟ خودا نەیکات؛ هەزار جار، «نەخێر!»
باوەڕدار ملکەچی مەسیحە. پۆڵسی نێردراو ئەمەی لە ڕۆما 7:1-6دا ئاماژە پێداوە، کە ئەم وشانەمان هەیە:
ئایا نازانن، برایان، (چونکە قسە لەگەڵ ئەوانە دەکەم کە یاسا دەزانن،) چۆن یاسا دەسەڵاتی بەسەر مرۆڤدا هەیە تا کاتێک کە دەژی؟ چونکە ئەو ژنەی کە مێردی هەیە بە یاسا بە مێردەکەیەوە بەستراوەتەوە تا کاتێک کە دەژی؛ بەڵام ئەگەر مێردەکە مرد، ئەوا لە یاسای مێردەکەی ئازاد دەبێت. کەواتە ئەگەر، لە کاتێکدا مێردەکەی دەژی، شوو بە پیاوێکی تر بکات، ئەوا بە داوێنپیس ناودەبرێت: بەڵام ئەگەر مێردەکەی مرد، ئەوا لەو یاسایە ئازادە؛ بە شێوەیەک کە داوێنپیس نییە، هەرچەندە شوو بە پیاوێکی تر بکات. بۆیە، برایانم، ئێوەش بە جەستەی مەسیح مردوون بۆ یاسا؛ بۆ ئەوەی شوو بە یەکێکی تر بکەن، تەنانەت بەو کەسەی کە لە مردووان هەستاوەتەوە، بۆ ئەوەی بەروبووم بۆ خودا بهێنین. چونکە کاتێک لە جەستەدا بووین، جووڵەکانی گوناهەکان، کە بە یاسا بوون، لە ئەندامەکانماندا کاریان دەکرد بۆ ئەوەی بەروبووم بۆ مردن بهێنین. بەڵام ئێستا ئێمە لە یاسا ڕزگار کراوین، ئەوەی کە تێیدا گیرابووین مردووە؛ بۆ ئەوەی بە نوێبوونی ڕۆح خزمەت بکەین، و نەک بە کۆنیی پیت.
ئەم ئایەتانە دەڵێن کە جولەکەکان کە یاسایان پێدراوە پابەندن بە پاراستنی یاسا، وەک چۆن ژنێک پابەندە بە مێردەکەیەوە. بەڵام ئێستا یاسا، وەک ئەو مێردە، مردووە. بۆیە باوەڕدار لە خودا عیسای مەسیحدا هیچ پابەندبوونێکی بە مێردە مردووەکەیەوە (یاسا) نییە بەڵکو ئێستا لەژێر دەسەڵاتی مێردە نوێ و زیندووەکەدا دەژی، کە مەسیحە!
