گەڕانەوە بۆ وتارەکان

بەدواداچوونی دانایی خودایی: مەسیح وەک گەنجینەی باڵا

ڕۆجەر پێنێی
٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤
١٠ کەمترین خوێندنەوە

«فێرکردنەکەم وەربگرە، نەک زیو؛ و زانین لە زێڕی هەڵبژاردە باشترە. چونکە دانایی لە باشترە؛ و هەموو ئەو شتانەی کە ئارەزوو دەکرێن بەراورد ناکرێن بەوە.» KJV

لە پەندەکاندا دانایی هەردووکی کەسێک و خەسڵەتێکە، بەدەستهێنانی ئەمەش دەستکەوتی باڵای ژیانی مرۆڤە. دانایی باشترین و بەنرخترین شتە لە هەموویان. بەهای زۆر لە هەموو دەوڵەمەندییە ماددییەکان زیاترە کە هەر مرۆڤێک ئارەزووی بکات. سوودەکەی هەتاهەتاییە لە کاتێکدا سوودە زەمینییەکان کاتیین. خۆت تەرخانکردن بۆ بەدواداچوونی هەر شتێکی تر ئەوەیە کە بە باشترین شت لە پلەی دووەم ڕازی بیت، بە خراپترین شت لە پیسی و قێزەونی زەمینی.

دانایی کەسایەتی کراوە

دەتوانین تێبگەین کە دانایی کەسایەتی کراوە کاتێک تێدەگەین کە عیسای ئەو کەسەیە کە «لەگەڵ خودا بوو و ... خودا بوو» (). ،٢٩-٣٠ پێمان دەڵێن: «یەزدان لە سەرەتای ڕێگاکەی خاوەنی من بوو، پێش کارەکانی کۆنی ... کاتێک بناغەکانی دامەزراند، ئەوا من لەلای ئەو بووم، وەک یەکێک کە لەگەڵیدا گەورە کرابوو؛ و من ڕۆژانە خۆشییەکەی بووم، هەمیشە لەبەردەمیدا دڵخۆش بووم.»

ئەمە لەلایەن چەند بەشێک لە پەیمانی نوێ پشتڕاست دەکرێتەوە کە تێیدا نیشانمان دەدات چۆن، لە ڕێگەی و مزگێنییەوە، خودا دانایی جیهانی وەک گەمژەیی نیشانداوە. «ئێمە مەسیحی خاچدراو ڕادەگەیەنین، بۆ جولەکەکان بەربەستێکە، و بۆ ناجولەکەکان گەمژەیی؛ بەڵام بۆ ئەوانەی کە بانگکراون، هەردوو جولەکە و یۆنانی، هێزی خودا و دانایی خودایە» ().

یۆحەننا، لە تۆمارکردنی بینینەکەی لە وه‌حی، ئەوەی نووسی کە لە ئاسماندا بینی: «بینیم ... لە ناوەڕاستی تەخت و چوار بوونەوەرە زیندووەکە، و لە ناوەڕاستی پیرەکاندا، بەرخێک وەستابوو، وەک ئەوەی سەربڕابێت، قۆچ و چاوی هەبوو، کە ڕۆحی خودان کە نێردراون بۆ هەموو » (). ژمارە ، ژمارەی تەواو، ئاماژەیە بۆ کۆتایی و تەواوێتی، و بۆیە دەبینین ئەم بەرخەی کە کوژراوە هێشتا زیندووە و خاوەنی هێز و دانایی تەواوە. قۆچەکان باس لە هێز دەکەن و چاوەکان باس لە ژیری، تێگەیشتن و دانایی دەکەن.

هەروەها دەڵێت کە «عیسای ... بۆ ئێمە داناییە.» بەدواداچوونی دانایی، کەواتە، بەدواداچوونی خودی یەزدانیشە. پەندەکان کتێبێکە دەربارەی دانایی، و هەروەها مەسیحییە لەوەی کە کاراکتەری مرۆیی و خودایی دانایی و کاریگەرییەکانی لە ژیانی تەواو و بێ گوناهی عیسادا نیشانمان دەدات. لەم چوارچێوەیەدا، ئێمە هەروەها تێدەگەین چۆن خۆشەویستی، وەک لە ١ کۆرنسۆس ١٣دا بینراوە، پەیوەندی بە دانایی خوداییەوە هەیە و یەکێتییەکەی لە یەزداندا دەدۆزێتەوە.

وشەکانی دانایی

شێوازی نووسینی پەندەکان زۆر ڕوونە کە بەدەستهێنانی دانایی، هەرچەندە دیارییەکی خودایە، تەنها بەوانە دەدرێت کە ئامادەن داوای بکەن و کاری بۆ بکەن. «دانایی بەدەست بهێنە ... دانایی شتی سەرەکییە؛ بۆیە، دانایی بەدەست بهێنە؛ و لەگەڵ هەموو بەدەستهێنانەکانتدا، تێگەیشتن بەدەست بهێنە» (،٧).

سلێمان داوای «دڵێکی دانا و تێگەیشتوو»ی لە خودا کرد (). بۆچی؟ «بۆ ئەوەی دانایی و فێرکردن بزانێت؛ بۆ ئەوەی وشەکانی تێگەیشتن تێبگات؛ بۆ ئەوەی فێرکردنی دانایی، ڕاستودروستی، و دادپەروەری و یەکسانی وەربگرێت؛ بۆ ئەوەی ژیری بدات بە سادەکان، بە گەنجەکە زانین و ژیری» ().

پیتەر ئامۆژگاریمان دەکات کە «لە نیعمەت و لە زانینی یەزدانمان عیسای مەسیحدا گەشە بکەین» (). ئەگەر بیرمان بێت کە کەسایەتی داناییە، ئەوا دەتوانین ببینین ئەمە چەند گرنگە. هەروەها ڕوون دەبێتەوە کە هەر باوەڕدارێک دەبێت بە پەرۆش بێت بۆ گوێگرتن لە وشەکانی بۆ تیمۆتی: «خۆت فێر بکە بۆ ئەوەی خۆت بە خودا پەسەند بکەیت، کرێکارێک کە پێویستی بە شەرمەزاربوون نییە، بە وشەی دابەش بکە» ().

هەرچییەک جیهان پێمان بڵێت، هیچ ڕێگەیەکی تر نییە. خودا هەموو شتێک دەزانێت و هەموو شتێک دانا. ئەگەر ئەو پێمان بڵێت کە دەبێت وشەکەی بخوێنینەوە، لێی بکۆڵینەوە، فێری بین، گفتوگۆی لەسەر بکەین، بیر لەسەر بکەینەوە و لەبەری بکەین، ئەوا دەبێت ئەوە بکەین. تەنها بۆ سوودی خۆمانە، و بۆ سوودی هەموو ئەوانەی دەوروبەرمانە، هەروەها بۆ شکۆمەندییەکەی.

وشەکە و ووشەکان

ئێمە بوونەوەری زەوین بەڵام وەحییەکی ئاسمانییمان هەیە. بۆ بەدەستهێنانی دانایی – کە باشترین شتە کە دەتوانین بیکەین – دەبێت بخوێنینەوە. وشەکە بە وشە نووسراوە. بۆیە دەبێت سەرەتا مێشکمان ئاراستەی وشەکان بکەین. «بۆ تێگەیشتن لە وشەکانی تێگەیشتن» بەشێکە لە سەرەتای پەندەکان (١:٢). دەبێت لێرەدا سەیری وشە ڕاستەقینەکانی کتێبی پیرۆز بکەین چونکە دوو وشە لە و دوو وشە لە پەیمانی نوێدا هەیە بۆ «وشە.»

هاوتای وشەی یۆنانی «» «داڤار»ە. ئەمە نازناوێکی یەزدان عیسایە () و هەروەها ئاماژە بە واتای بەشەکە یان مشتومڕەکە دەکات. دوو وشەی تر، «ئیمێر» و یۆنانی «ڕێما» ئاماژە بە وشەی نووسراو یان گوتراوی ڕاستەقینە دەکەن. بۆیە وشە نووسراوەکانی ناو کتێبی پیرۆز جووتە دووەمەکەن، لە کاتێکدا پەیامی کتێبی پیرۆز جووتە یەکەمەکەن. لە بەشی سەرەتای پەندەکاندا، «وشەکانی تێگەیشتن» (١:٢)، نووسەر «ئیمێر» بەکاردەهێنێت، کە ئاماژە بە وشە ڕاستەقینەکانی سەر لاپەڕەکە دەکات کە دەیانخوێنینەوە بۆ تێگەیشتن لە واتای بەشەکە.

شتێک هەیە دەربارەی وشەکان. ، شاعیران و وتاربێژان وشەسازی دەکەن، و هەندێک جار سیاسەتمەدارانیش کە وشەکان دەشێوێنن یان دەیانخوێننەوە بۆ گومڕاکردن. هەموومان وشە بەکاردەهێنین. منداڵی ئاسایی پێویستی بە هاندان نییە بۆ فێربوونی قسەکردن. زۆرجار خاوکردنەوەی ئەوە کێشەکەیە. منداڵێکی سێ ساڵان زوو دەست دەکات بە قسەکردن، «شەست بۆ »، وەک دایکی کۆچکردووم دەیگوت. مرۆڤەکان پەیوەندییەکی سەرسوڕهێنەریان بە زمانەوە هەیە. یەکێکە لەو شتانەی کە ئێمە دەکاتە مرۆڤ. یەکێکە لەو شتانەی کە پێی دروستکراوین «بە وێنەی خودا.» خودا وشەی بەکارهێنا – «و خودا فەرمووی» () – و ئێمەش بەکاری دەهێنین. ئێمە بە زمان و بۆ زمان دیزاین کراوین.

ئێمە بە وشە بیر دەکەینەوە. بەبێ وشە، بیرکردنەوەی چەمکی مەحاڵ دەبێت. کتێبی پیرۆز وشەکەیە(داڤار/) بەڵام بە وشەنووسراوە(). پەندەکان پێمان دەڵێن کە «هەموو وشەیەکی خودا پاکە» (). ئەمە ئەو وشانەن کە لەسەر لاپەڕەکە نووسراون و پێویستە بخوێنرێنەوە، لێیان بکۆڵرێتەوە، لەبەربکرێن و بیر لەسەر بکرێنەوە بۆ ئەوەی ئێمە لە وشەکە تێبگەین. «وشەکەت لە دڵمدا شاردووەتەوە بۆ ئەوەی گوناه نەکەم دژ بە تۆ» (). ئەو وشەیەی کە لەبەری دەکەین وشەی نووسراوی ڕاستەقینەیە. بە بیرکردنەوە لەوەی کە لەبەرمان کردووە، واتاکەی فێر دەبین و بەرەو دانایی پێش دەکەوین. «پیاوی پیرۆز»ی زەبوور ١ «دڵخۆشە بە یاسای یەزدان و لە یاساکەیدا ڕۆژ و شەو بیر دەکاتەوە» ().

لەمەشەوە گرنگی وەرگێڕان و ئەو جۆرە خوێندنەوەیەی کە پێشنیار کراوە بۆ گەیشتن بە وشەکانی دەستنووسە ڕەسەنەکان، و لە پشت باشترین هەوڵەکانی وەرگێڕانەوە دەبینین. ئەم خوێندنەوە جدییەی کتێبی پیرۆز هەرگیز لەم ڕۆژانەی دواییدا بەپەلەتر نەبووە.

بیرکردنەوە

ئەم وشەیە، «بیرکردنەوە» لەلایەن خولیا شیطانییەکانەوە بۆ ئایینەکانی دزراوە. ئەو کردارانەی کە ئەوان بانگەشەی بۆ دەکەن مەترسیدارن. لەبەر ئەوەی مێشکی مرۆڤ لەسەر زانین کار دەکات، هەر هەوڵێک بۆ بەتاڵکردنەوەی دژ بە و خودای سروشتە. لەبری ئەوە دەبێت مێشکمان بە کتێبی پیرۆز پڕ بکەین و بیر لەوە بکەینەوە کە فێری دەبین. هەموو جۆرە خوێندنێک پێویستە بەڵام بیرکردنەوە دەتوانرێت لە هەر شوێنێک و لە هەر کاتێکدا بکرێت. تەنها ئەوەی کە دەبێت بیکەین ئەوەیە کە یەک یان چەند ئایەتێک فێر بین، بەپێی توانامان، پاشان هەموو ڕۆژەکە بیر لەوانە بکەینەوە.

بە ئەنجامدانی ئەمە، ئێمە شوێن فەرمانەکانی موسا دەکەوین کە فەرمووی: «و ئەم وشانە (فێرکردنەکان، داڤار)، کە ئەمڕۆ فەرمانت پێ دەکەم، لە دڵتدا بن؛ و بە پەرۆشەوە فێری منداڵەکانت بکەیت، و باسیان بکەیت کاتێک لە ماڵەکەت دادەنیشیت، و کاتێک بە ڕێگادا دەڕۆیت، و کاتێک پاڵ دەکەویت، و کاتێک هەڵدەستیت» (). ئەمە ئەو وشانەن کە دەبێت «لە دڵتدا بن.» تێبینی ئەوە بکە کە جێناوەکان لێرە تاکن. بە واتایەکی تر، ئەمە لێدوانێکی گشتی نییە بەڵکو فەرمانێکە بۆ تاک.

هەر وەک چۆن بە هەموو تاکێک درا لە ئێوارەی چوونە ژوورەوەی ئیسرائیل بۆ خاکەکە، ئەمڕۆش فەرمانی خودایە، لە ڕێگەی موساوە، بۆ هەموو مەسیحییەکی تاک. نابێت پشتگوێ بخرێت وەک زۆرجار، و بەداخەوە، وایە. پێش ئەوەی خەڵک کۆپییەکانی وشەی خودایان هەبێت بۆ خوێندنەوەی کەسی، ئەوان بیر لەوە دەکردەوە کە لەلایەن دایک و باوک و مامۆستاکانیانەوە بۆیان دەخوێنرایەوە. ئەمڕۆ کە کتێبی پیرۆز بە ئاسانی بەردەستە، زۆر ئاسانترە بۆمان کە وشەی خودا بخوێنینەوە، لێی بکۆڵینەوە، لەبەری بکەین و بیر لەسەر بکەینەوە.

ڕێنمایی

«فێرکردنەکەم وەربگرە، نەک زیو؛ و زانین لە زێڕی هەڵبژاردە باشترە. چونکە دانایی لە باشترە» (). ئەمە سەرەتای گەشتە ڕۆحییەکەمانە. فەرمانەکانی خودا لە کتێبی پیرۆزدان. بە وشەکانی کتێبی پیرۆز، و بە فەرمانەکانی، ئێمە زانین بەدەست دەهێنین و لە داناییدا گەشە دەکەین. خودا «هەموو شتێک کە پەیوەندی بە و خوداپەرستییەوە هەیە»ی پێداوین (). ئێمە کتێبی پیرۆزمان هەیە؛ هەروەها ڕۆحی خودامان لە دڵماندا هەیە. و «ڕۆحی ... ڕێنماییتان دەکات بۆ هەموو » (). ڕۆحی خودا، بەپێی ئەم بەشە، باسی خۆی ناکات، بەڵکو باسی یەزدانمان پێ دەڵێت. ئەو هەروەها شتەکانی داهاتوو نیشانمان دەدات و یەزدانمان شکۆمەند دەکات، ئەو شتانەمان بۆ ئاشکرا دەکات کە هی ئەون (). بەم شێوەیە ئێمە ڕێنمایی دەکرێین – لە ڕێگەی فێرکردن لە مامۆستایانەوە کە یەزدان بە کەنیسەی داوە – بۆ بەدەستهێنانی زانین. ئەمەش پاشان توانامان پێ دەدات کە ئەو زانینە ڕێک بخەین و بەکاری بهێنین. ژیری و تێگەیشتنی گەشەسەندوومان توانامان پێ دەدات کە زانینمان لە شتە پراکتیکییەکاندا بەکار بهێنین، و دانایی کۆتایی بدۆزینەوە کە ڕێنماییمان دەکات بۆ لێکچوون و شکۆمەندکردنی یەزدانمان عیسای ().

دیزاینەکەمان

«بە و سەرسوڕمانەوە دروستکراوین» دەڵێت زەبووربێژ (). خودا ئێمەی بۆ زانین و زیادبوونی دانایی دیزاین کردووە. بەڵام ئێمەی نەکردووە بە ئامێر. ئێمە ئازادین کە شوێن فەرمانەکانی بکەوین یان ڕەتی بکەینەوە. ئەمە هەمووی بەشێکە لەو دیزاینە سەرسوڕهێنەرەی کە بوونمانە بە وێنەی خودا. «جێبەجێکارانی وشە» ئەوەیە کە جەیمس پێمان دەڵێت دەبێت بین، لە کاتێکدا ئاگادارمان دەکاتەوە، «هاوشێوەی ئەم جیهانە مەبن، بەڵکو بە نوێبوونەوەی مێشکتان بگۆڕێن.» لە نووسین بۆ فیلیپییەکاندا هەروەها پێمان دەڵێت، « ئەم مێشکە لە ئێوەدا بێت، کە لە عیسای مەسیحیشدا بوو» (؛ ؛ ).

وا دیارە لەم ئایەتانەوە کە خودی دروستکردنی مێشک و ڕۆحمان بەرپرسیارێتی خۆمانە. بە دانایی و لێکچوونی یەزدان وەک ئامانج و مەبەستمان، پاشان فەرمانی خودا وەردەگرین، لە وشەکەیدا، بە وشەکانی، بیر دەکەینەوە، و بەم شێوەیە تواناکانی تێگەیشتن و ژیریمان لە جێبەجێکردنی فێرکردنەکانی بە دانایی پراکتیکی گەشە پێ دەدەین. هەروەها، لە هەمان کاتدا، خۆمان دەبینینەوە کە دانایی ڕاستەقینە گەشە پێ دەدەین کە خودا و کوڕەکەی ڕزگارکەرمان شکۆمەند دەکات، بەوەی زیاتر لەو دەچین، و کاریگەرتر دەبین لە خزمەتەکەیدا.

وتارە پەیوەندیدارەکان

لە بنەڕەتدا لە GTPress بڵاوکراوەتەوە. بە زیریرەکی دەستکرد وەرگێڕدراوە، لەگەڵ ئاماژەکانی کتێبی پیرۆز — هەر ئاماژەیەک بکەرەوە بۆ خوێندنەوەی لە كوردی سۆرانی ستانده‌رد.

Holy Bible, Kurdi Sorani Standard™ 1998, 2011, 2016, 2020 by Biblica, Inc. Kurdish Bible 2020. © 2020 Biblica, Inc. Used by permission. All rights reserved.