مامۆستایەکی یاسا کە هەمیشە تامەزرۆی گفتوگۆیەکی باشی لاهوتی بوو، سەیری عیسای دەکرد کە چۆن بەسەر هەندێک سەدوقیی گومانکاردا سەرکەوت، بڕیاری دا کە ئەو ڕابییە مشتومڕاوییە بە پرسیارێکی خۆیەوە تاقیبکاتەوە. هیوادارین پاڵنەرەکەی لە هی سەدوقییەکان بەرزتر بووبێت کە تەنها دەیانویست عیسا بخەنە داوەوە یان شەرمەزاری بکەن. بە هەر حاڵێک بێت، عیسا هەندێک خواردنی بۆ بیرکردنەوەی جدی پێدا (بۆ ئێمەش).
پەیام
مامۆستای یاساکە پرسیاری کرد، «لە نێو هەموو فەرمانەکاندا (سەدان فەرمان لە کتێبە ڕابینییەکاندا هەبوون لەو کاتەدا)، کامیان گرنگترینیانە؟»
عیسا لە ڕاستیدا دوو فەرمانی پێدا کە وەک یەک پێکەوە گرێدرابوون: «گرنگترینیان... ئەمەیە: 'گوێ بگرە، ئەی ئیسرائیل، یەزدانی پەروەردگارمان، یەزدان یەکە. یەزدانی پەروەردگارت خۆشبوێت بە هەموو دڵت و بە هەموو گیانت و بە هەموو بیرت و بە هەموو هێزت' (دێوتێرۆنۆمی 6:4-5). دووەمیان ئەمەیە: 'دراوسێکەت خۆشبوێت وەک خۆت' (لێڤییەکان 19:18). هیچ فەرمانێک لەمانە گەورەتر نییە» (مەرقۆس 12:28-31). مەتتا لێدوانی کۆتایی عیسا بەم شێوەیە تۆمار دەکات: «هەموو یاسا و پێغەمبەران لەسەر ئەم دوو فەرمانە وەستاون» (مەتتا 22:40 NIV).
بەشی دێوتێرۆنۆمی لە وەڵامەکەی عیسادا لە چوارچێوەیەکەوە دێت کە دە فەرمانەکە دووبارە دەکاتەوە (دێوتێرۆنۆمی 5:1-22). ئەم بڕوانامە کورتە لە نێو جوولەکە پارێزگارەکاندا بە «شێما» ناسراو بوو – و ئەوان بەیانیان و ئێواران دەیانخوێندەوە. وشەی شێما لە یەکەم وشەی لێدوانەکەوە دێت: «گوێ بگرە (شێما)، ئەی ئیسرائیل.» ئەمە ئاراستەی چوار فەرمانی یەکەمی دە فەرمانەکە دەگرێتەوە، کە هەڵوێست و ڕەفتاری مرۆڤ بەرامبەر بە خودا – پەیوەندی ستوونی – ڕێکدەخەن.
بە زیادکردنی فەرمانێکی تر لە بەشێکی ترەوە، عیسا گۆڕانکاری و نوێکردنەوەی لە شێما کرد، لە تەنها ڕێوڕەسمێک و بنەمایەکی ئایینی قورس بۆ پێناسەکردن، بۆ پێویستییەکی زۆر پراکتیکی، بینراو و پێوانەکراوی شێوازی ژیان. زیادکردنەکەی ئەو ئاراستەی فەرمانەکانی پێنج تا دە کورت دەکاتەوە، کە هەڵوێست و ڕەفتار لە نێوان خەڵکدا – پەیوەندی ئاسۆیی – ڕێکدەخەن. نووسەر سکۆت مەکنایت ئاماژە بەم فەرمانە گەورە پێداچوونەوەکراوە دەکات وەک «باوەڕنامەی عیسا» لە کتێبەکەیدا بە هەمان ناو (Paraclete Press, ’04).
فێرکەرە کە سەرنج بدەینە بۆنەکانی تری پەیمانی نوێ کاتێک هەردوو عیسا و پۆڵس ئەم جەختکردنەوە نوێیە بەهێز دەکەن – لە ڕاستیدا سەرنجەکە لە خوداوە بۆ دراوسێ دەگوازنەوە – بە ئاماژەدان تەنها بە بەشی ئاسۆیی وەک فەرمانێکی تەواو.
عیسا فەرمووی، «لە هەموو شتێکدا، ئەوەی دەتانەوێت خەڵکی بۆتان بکەن، ئێوەش بۆ ئەوان بیکەن، چونکە ئەمە پوختەی یاسا و پێغەمبەرانە» (مەتتا 7:12). دوو لێدوانی کۆتایی تری ئەو نزیکەی یەک شێوەن لەگەڵ ئەمە (مەتتا 22:40؛ مەرقۆس 12:31).
پۆڵس ئەم جەختکردنەوەی سێ جار لە سێ ئایەتدا لە ڕۆما 13:8-10 دووبارە کردەوە: «با هیچ قەرزێک نەمێنێتەوە، جگە لە قەرزی بەردەوامی خۆشویستنی یەکتر، چونکە ئەوەی هاوڕێی خۆی خۆشدەوێت، یاساکەی بەجێهێناوە. فەرمانەکان، 'داوێنپیسی مەکە،' 'مەکوژە،' 'مەدزە،' 'تامەزرۆ مەبە،' و هەر فەرمانێکی تر کە هەبێت، لەم یەک یاسایەدا کورتکراونەتەوە: 'دراوسێکەت خۆشبوێت وەک خۆت.' خۆشەویستی زیان بە دراوسێکەی ناگەیەنێت. بۆیە خۆشەویستی تەواوکردنی یاساکەیە.» و پۆڵس جارێکی تر لە غەڵاتییەکان 5:14 دووبارەی کردەوە: «هەموو یاساکە لە یەک فەرماندا کورتکراوەتەوە: 'دراوسێکەت خۆشبوێت وەک خۆت.'»
واتاکەی
چی لەمە بکەین؟ ئایا پۆڵس دژی عیسایە؟ ئایا عیسا دژی خۆیەتی؟ ئایا ئەوان یاساکە کەم دەکەنەوە و خودا لە پێناو سەرنجێکی تەنها مرۆڤایەتیدا دەگۆڕن؟ بێگومان نا! ئەمە وانەکەیە: خۆشەویستی بۆ دراوسێکەم تەنها کاتێک کاریگەرە کە بە شێوەیەکی بینراو نیشان بدرێت. دراوسێکەم نازانێت کە خۆشەویستە مەگەر من بە دەربڕینێکی پراکتیکی سۆز، خۆشەویستی، هاوسۆزی، یان نیازپاکی بەرامبەری نیشانی بدەم. بێگومان، خودا دەزانێت ئایا من خۆشم دەوێت یان نا چونکە ئەو دڵم دەزانێت، بەڵام لەو خاڵەدا دڵسۆزی «ئایینی» من هیچ شتێک بۆ دراوسێکەم ناکات. خودا دەیەوێت خۆشەویستی من بەرامبەر بە خۆی بە شێوەیەکی بینراو و پراکتیکی دەرببڕێت. هەر بۆیە جەیمس نووسیویەتی، «باوەڕ بەبێ کردار مردووە» (جەیمس 2:26).
نەک تەنها ئەوە. خودا خۆی دراوسێکەم خۆشدەوێت، هەرچەندە دراوسێکەم هێشتا بێئاگا و بێکاریگەرە لە خۆشەویستی ئەو. خودا دەیەوێت من (و تۆ) ببمە ڕێڕەوێک بۆ خۆشەویستی ئەو بۆ دراوسێکەم/دراوسێکانمان. ئەگەر من دڵسۆز و بە پەرۆش بم لە خۆشویستنی دراوسێکەم وەک خۆم (ئەوە کوالیتی و پێشینەی خۆشەویستی منە)، ڕەنگە ئەو ئاگاداری خۆشەویستی خودا بێت و بەرەو ئەو ڕابکێشرێت چونکە گرنگیپێدانی خودا بۆی بووەتە ڕاستی.
بەڵام کێشەیەک هەیە: لە ناو خۆمدا مەحاڵە بۆ من کە کەسێکی تر خۆشبوێت وەک خۆم خۆشم دەوێت. مەحاڵە بۆ من کەسێک خۆشبوێت جگە لە خۆم. وەک مرۆڤی گوناهکار، خۆشەویستی بۆ خۆمان شێوازی بنەڕەتی کارکردنمانە. بەڵام خودا دەیەوێت گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی لە ئێمەدا دروست بکات لە خۆناوەندگەراییەوە بۆ خەڵکناوەندگەرایی. خودا خۆشەویستی کۆتایی، ڕەها، و تەواوی خۆی لە ئێمەدا وەبەرهێناوە، بۆ ئەوەی کاتێک ئێمە دەیخۆینەوە و ڕێگەی پێدەدەین هەموو بوونمان داگیر بکات، ئەوا توانامان پێدەبەخشێت و هانمان دەدات کە ئەوەی لە توانای مرۆڤدا نییە بیکەین – خۆشویستنی شتێک لە دەرەوەی خۆمان.
ئەمە لە دوو قۆناغدا ڕوودەدات. یەکەم، کاتێک من خۆشەویستی خودا وەردەگرم و بە هەموو ڕۆح و دڵ و بیر و هێزمەوە وەڵامی دەدەمەوە، خۆشەویستی ئەو من لە خۆم دەردەهێنێت بۆ خۆشویستنی خودا، شایستەترین شت لە هەمووان، و سەرچاوەی خۆشەویستی. پاشان، بەم شێوەیە ڕووم لە دەرەوە و دوور لە خۆم، ئامادەم ئەو وەڵامە لە خۆشەویستیدا بۆ مرۆڤەکانی تریش وەبەربهێنم. ئەمە شێوازی عیسا بوو لە کاتی ژیانی سەر زەویدا. لە کاتێکدا کە بە خەڵکێک دەورە درابوو کە بەهۆی نەبوونی خۆشەویستییەوە لەناو دەچوون، ئەو بە بەردەوامی لە چێژوەرگرتنی نزیک لە خۆشەویستی باوکی دەژیا، کە پاشان بە ئازادی بەناو ئەودا دەڕۆیشت بۆ ئەوانەی دەستی لێدەدان.
دووبارە، ئەمە نایەت لە سەرنجدان لە دراوسێکەم وەک ئامانج، بەڵکو هەمیشە لە خودا وەک سەرچاوە. ئەگەر سەرنجی من لەسەر خەڵک بێت، ماندوو دەبم و لە خۆشویستنیاندا سست دەبم؛ خۆشەویستی من کەم دەبێتەوە و وشک دەبێت. خودا بنچینەی خۆشەویستی و کانی بێوچان و وشکنەبوویەتی. و کاتێک من کراوەم بۆ خۆشەویستی ئەو، دەبمە ڕێڕەوێک بۆ خۆشەویستی ئەو کە بەرەو ئەوانی تر دەڕوات. «ئێمە خۆشمان دەوێت چونکە ئەو یەکەم جار ئێمەی خۆشویست» (1 یۆحەننا 4:19).
جێبەجێکردن
بۆ ئەوەی بە ڕاستی خودا خۆشبوێت بە هەموو دڵ، ڕۆح، بیر و هێزمانەوە، وەڵامێکە کە لە ژیانکردن لە ناو چێژوەرگرتنی بەردەوام و هۆشیارانەی خۆشەویستی و هاوڕێیەتی ئەودا سەرچاوە دەگرێت، و کاتێک ئەو خۆشەویستییە ئێمە داگیر دەکات، ئیلهاممان پێدەدرێت کە لە دەرەوەی خۆمان بیر بکەینەوە و کار بکەین. لەبەر ئەوەی «خودا ئەوەندە جیهانی خۆشویست» (یۆحەننا 3:16)، خۆشەویستی ئەو ڕێگە نادات لە ئێمەدا قەتیس بێت. ئەگەر بەرەو ئێمە بڕوات، ئەوا لە ئێمەوە لە کارلێکەکانمان لەگەڵ خەڵکدا دەردەچێت. عیسا فەرمووی، «ئەو ئاوەی من پێی دەدەم لە ناوی ئەودا دەبێتە کانییەکی ئاو کە بۆ ژیانی هەتاهەتایی هەڵدەقوڵێت» (یۆحەننا 4:14).
لە کۆتاییدا، خۆشەویستی بینراو و هەستپێکراوی ئێمە بۆ خەڵک دەبێتە بەڵگە و سەلماندنی خۆشەویستی نادیاری ئێمە بۆ خودا: «ئەگەر کەسێک بڵێت، 'من خودام خۆشدەوێت،' بەڵام ڕقی لە براکەی بێت، ئەوا درۆزنە. چونکە هەر کەسێک براکەی خۆشنەوێت، کە بینیویەتی، ناتوانێت خودا خۆشبوێت، کە نەیبینیوە» (1 یۆحەننا 4:20-21).
کەواتە، ئێمە خۆشەویستی خۆمان بۆ خودا بە خۆشویستنی خەڵک نیشان دەدەین، و بەم شێوەیە گەورەترین فەرمان جێبەجێ دەکەین. ئەمە ئەو بنەمایەیە کە میسیۆنەرەکان هان دەدات. ئەوان دەچنە دوورترین گۆشەکانی زەوی بۆ گەیشتن بەو کەسانەی کە نازانن خودا خۆشیان دەوێت. ئەوان لە نێوانیاندا دەژین بۆ ئەوەی خودا بتوانێت لە ژیانیاندا بدرەوشێتەوە و خەڵک بەرەو خۆی ڕابکێشێت. ئەمە بنەمای جەستەگرتنە: خودا بە شێوەی مرۆڤ هات بۆ ئەوەی بتوانێت مرۆڤەکان لە نزیکەوە خۆشبوێت. عیسا گەڕاوەتەوە ئاسمان، بەڵام خودا ئێستا لە ئێمەدا «جەستەگرتووە» کاتێک لەگەڵ دراوسێکانمان کارلێک دەکەین.
