شانشینی خودا
پلانەکانی خودا جێبەجێ دەکرێن
خودا «پاشای ھەمیشەییە» (یەرمیا ١٠:١٠ NKJV)، و ھەبوونی شانشینێک شتێک بوو کە لە سەرەتای دروستکردنەوە لە مێشکیدا بوو. کاتێک ئادەم و حەوای دروستکرد، خودا ئادەمی لە پێگەی فەرمانڕەوایەک – پاشایەک – دانا بۆ ئەوەی نوێنەرایەتی ئەو بکات، لەگەڵ حەوا لە تەنیشتی وەک شاژنێک (پەیدابوون ١-٢ بخوێنەوە). بەڵام، کەوتنی ئادەم و حەوا ئەوەی خودا دروستی کردبوو وێرانی کرد (پەیدابوون ٣). جگە لە ھابیل، کە کوژرا، و سێت لەگەڵ نەوەکانی، نەوەکانی ئادەم و حەوا لە ڕێگەی ھێڵی قایینەوە ڕێگایەکیان ھەڵبژارد کە مردن و وێرانی ھێنا (پەیدابوون ٤-٥). ئەمەش بووە ھۆی سزای خودا لە ڕێگەی لافاوەکەوە لە سەردەمی نوحدا. تەنھا ھەشت کەس ڕزگاریان بوو، کە بەھۆی کەشتییەکەوە بوو کە نوح بەپێی ڕێنماییەکانی خودا دروستی کردبوو.
پاشان خودا جیھانێکی نوێی ناساند، لەگەڵ نوح و ژنەکەی، سێ کوڕ و بووکەکانیان، و ئەو ئاژەڵانەی کە پاراستبوونی. نوح کەشتییەکەی بەجێھێشت، کە لەسەر چیای ئارارات نیشتبووەوە، قوربانگایەکی دروستکرد کە لەسەری قوربانی سووتاندنی لەو ئاژەڵانە پێشکەش کرد کە خودا ناوی لێنابوون «پاک» (٨:٢٠، بڕوانە ٧:٢؛ لێڤییەکان ١١). خودا بەم قوربانییە ڕازی بوو و پەیمانێکی دامەزراند کە تا ئێستاش کاریگەرە (٨:٢١-٢٢). ئەم پەیمانە تا سزای کۆتایی ئەو بەردەوام دەبێت (٢ پەترۆس ٣).
بەڵام، زۆری پێنەچوو دوای لافاوەکە، شێوەیەکی تری وێرانی دەستی پێکرد کاتێک مرۆڤایەتی ڕووی لە بتپەرستی کرد. خزمەتکردنی بتەکان جێگەی پەرستنی خودای ڕاستەقینەی گرتەوە (پەیدابوون ١٠-١١؛ ڕۆما ١:١٨-٣٢). یاخیبوونی مرۆڤ خودای تووشی سەرسوڕمان نەکرد، چونکە ئەو ھەموو زانایە، یان ھەموو شتێک دەزانێت.
شەیتانەکان ھێزی پشت بتەکانن (١ کۆرنسۆس ٨-١٠). دەسەڵاتی ئەوان بەردەوام دەبێت تا دەستێوەردانی گشتی خودا لە سزاداندا. خوداوەند لە سەرەتای فەرمانڕەوایی ھەزار ساڵەی خۆیدا دەسەڵاتی دوژمن ڕادەگرێت، و دوای ١٠٠٠ ساڵ سزای کۆتایی لەبەردەم تەختی سپی گەورەدا ڕوودەدات (بینین ٢٠:١١-١٥).
ئەبرام لەنێو بتپەرستەکاندا بوو، بەڵام خودا لە بتپەرستی سەردەمی خۆیدا دووری خستەوە (یەشوع ٢٤:٢-٣). خودا بانگی ئەبرامی کرد، بە واتای «باوکی بەرز»، و دواتر ناوی لێنا «ئیبراھیم»، یان «باوکی زۆرێک»، تەنانەت پێش ئەوەی سارا ژنەکەی بتوانێت دووگیان بێت (پەیدابوون ١٧). پاشان، کاتێک کاتی خودا ھات، موعجیزەیەکی گەورە ڕوویدا. ئیبراھیم تەمەنی تێپەڕاندبوو بۆ ئەوەی ببێتە باوکی منداڵێک (ڕۆما ٤:١٩)، و سارا، جگە لە باری جەستەیی خۆی کە «نەزۆک» بوو (پەیدابوون ١١:٣٠)، تەمەنی ئەوەشی تێپەڕاندبوو کە ژنێک بەزۆری دەتوانێت دووگیان بێت (١٨:١٣). سەرەڕای ئەم بەربەستانە، لەسەر بەڵێنی سەرسوڕھێنەری خودا، ئەبرام و سارا وەک ژن و مێرد پەیوەندییان ھەبوو. لە ئەنجامدا، لەگەڵ دەستێوەردانی ھاوکات خودا، سارا دووگیان بوو و، دوای نزیکەی نۆ مانگ، کوڕێکی بوو: ئیسحاق (٢١:١-٧). ئەم وردەکارییانە یارمەتیمان دەدەن تێبگەین کە پلانەکانی خودا دەبێت و جێبەجێ دەکرێن، سەرەڕای سەختییەکان یان ناتواناییە دیارەکان.
پلانی خودا بۆ پاشا و شانشینەکەی
زەبوور ٢ پلانی خودا بۆ ھەبوونی پاشایەک کە بەسەر گەلەکەی و نەتەوەکاندا فەرمانڕەوایی بکات، دەخاتەڕوو. ئەمەش بەپێی ووشەکەی جێبەجێ دەکرێت. بەم شێوەیە، لە «تەواوی … کاتدا … خودا کوڕەکەی نارد، لە ژنێک لەدایک بوو، لەژێر یاسادا لەدایک بوو» (غەلاتییەکان ٤:٤).
مریەم پاکیزە بوو کاتێک ڕۆحی پیرۆز سێبەری خستە سەری و وای لێکرد دووگیان بێت (مەتتا ١:٢٠-٢١؛ لۆقا ١:٢٦-٥٦). ھیچ دووگیانییەک ھەرگیز ڕووینەدابوو جگە لەوەی کە موعجیزەیەکە لە دروستکردندا. چەند زیاتر لەم حاڵەتەدا! مریەم و یوسف پلانی ناوازەی خودایان سەبارەت بە منداڵەکە قبوڵ کرد و ڕێزیان لێنا کە لە ڕێگەی ڕۆحی پیرۆزەوە دووگیان ببوو. دواتر، خودا مریەم و یوسفی بە منداڵەکانی ھەردووکیان پێکەوە پیرۆز کرد (مەتتا ١٣:٥٥-٥٦ بخوێنەوە).
بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش، مریەم ھێشتا پاکیزە بوو لەو ساتەدا کە کوڕەکەی، عیسای لەدایک بوو. ھاتنی ئەو بە جەستەدا وەک نھێنییەکی گەورە دەمێنێتەوە: «بەڕاستی گەورەیە، دان بەوەدا دەنێین، نھێنی خوداپەرستی: ئەو بە جەستە دەرکەوت، بە ڕۆح ڕاستییەکەی سەلمێنرا، لەلایەن فریشتەکانەوە بینرا، لەنێو نەتەوەکاندا ڕاگەیەندرا، لە جیھاندا باوەڕی پێکرا، بە شکۆمەندییەوە بەرزکرایەوە» (١ تیمۆتێوس ٣:١٦ ESV).
مریەم و یوسف ڕێزیان لە خودا و ھەروەھا لەو منداڵە گرت کە پێی بەخشی. یوسف بە ڕێزەوە منداڵەکەی وەک ھی خۆی ھەڵگرتەوە، بە دانپێدانانی ئەوەی کە باوکی ڕاستەقینەی منداڵەکە خودا خۆی بوو (مەتتا ١:١٨-٢٥؛ لۆقا ٢:٤-٧). ئەم وردەکارییانە گەورەیی پاشاکەمان پیشان دەدەن، لە کاتێکدا نووسینەکانی تر ئاماژە بە تایبەتمەندییە گرنگەکانی تر دەکەن سەبارەت بە مەسیح و شانشینەکەی.
لە کوێ پاشا بێت، لەوێ شانشین ھەیە
دەستەواژەی بچووک، «لە کوێ پاشا بێت، لەوێ شانشین ھەیە»، بنەمایەک دەردەبڕێت کە عیسا خۆی لە ئایەتێکدا ڕوونی کردەوە کە زۆرجار بە ھەڵە لێی تێدەگەن و بە ھەڵە لێکی دەدەنەوە. ئەو لە لۆقا ١٧:٢٠-٢١دا وتی، «شانشینی خودا لەنێو ئێوەدایە»، یان «لەناو ئێوەدایە» (١٧:٢٠-٢١ NKJV). بەم ووشانە چەمکێکی گرنگی ئاماژە پێدا، واتە، لە کوێ پاشا بێت، لەوێ شانشینەکەی ھەیە… ھەرچەندە دەرکەوتنی دەرەوەی بە کەمتیارییەوە وادیار بوو کە دژی ئەو خاڵە بێت.
بەھۆی ئەو شێوازەی کە تێیدا دەرکەوت – بە لاوازییەکی دیارەوە – سەرکردەکانی ئیسرائیل نەیانویست قبوڵی بکەن، وەک ئینجیلی مەتتا پیشانی دەدات. مەسیح بە لاوازییەکی ئاشکراوە وەک منداڵێک ھات، بەڵام خودا وای کرد کۆمەڵێک بەرپرسی باڵا لە دوورەوە گەشت بکەن بۆ ئۆرشەلیم بۆ پەرستنی. بەدوای ڕێزگرتن لە پاشا تازە لەدایکبووەکە و بە سەرکردایەتی دیاردەیەکی سەرسوڕھێنەر کە خودا لە ئاسماندا پێیدا، ئەم پیاوە ژیرانە بەربەست و ئاستەنگەکانیان تێپەڕاند بۆ دۆزینەوە و پەرستنی (مەتتا ٢:١-٢).
بەڵام، چینە فەرمانڕەواکانی جولەکەکان گرنگییان بە ھاتنی ئەو نەدا، ھەرچەندە نووسینەکانیان دەربارەی ھاتنی ئەو دەزانی (ئایەتەکانی ٥-٦). پاشا ھێرۆدس پێگەی خۆی بەھۆی ئەم منداڵەوە بە مەترسی بینی، کە پێی وابوو ڕکابەرێکە و بۆیە دەیویست لەناوی ببات (ئایەتەکانی ٧-٨،١٣). میوانە بەڕێزەکان، سەربەخۆ لە جولەکە فەرمانڕەواکان، زۆر دڵخۆش بوون کاتێک خودا ئەستێرە دیاریکراوەکەی بەکارھێنا بۆ ئەوەی ڕێنماییان بکات بۆ ئەو ماڵەی کە منداڵە بچووکەکە تێیدا بوو (ئایەتەکانی ٩-١٠). کاتێک چوونە ژوورەوە، منداڵەکەیان لەگەڵ دایکی، مریەم، بینی، یوسفیش بە ئەگەری زۆرەوە شایەدێکی بێدەنگ بوو.
لەبەردەم منداڵە عیسادا کەوتن، پەرستیان، گەنجینەکانیان کردەوە، و دیاری «زێڕ، موور و مۆر»یان پێشکەش کرد (ئایەتی ١١). زێڕ باس لە خودایی یان ئیلاھییەتی عیسا دەکات، لە کاتێکدا موور ئاماژە بە گەورەیی کەسیی ئەو دەکات، وەک بۆنێکی خۆش بۆ دڵخۆشی خودا. و مۆر ڕەنگدانەوەی ئازارە فرەچەشنەکانیەتی، لەوانەش ئازارە بێسنوورەکانی خاچ. دیارییەکان وەڵامێک دەردەبڕن لە دڵانێکەوە کە نرخی ئەوە دەزانن کە ئەو کێیە و چی ئەنجام داوە.
دوای مردنی خوداوەندمان لەسەر خاچ، نیکۆدیمۆس دیارییەکی سەرسوڕھێنەری بە بەھایەکی زۆرەوە ھێنا بۆ ڕێزگرتن لێی: بڕێکی زۆر لە ڕۆنێکی بۆنخۆش کە لە موور و ئەلۆس پێکھاتبوو. ئەم توونە دواھەمینە ئاماژە بە گەورەیی بێسنووری کەسی خوداوەند دەکات (یۆحەننا ١٩:٣٩). مریەمی بێتانی، بە تێگەیشتن و خۆشەویستییەکی زۆرەوە، چەند ڕۆژێک پێش مردنی، دیارییەکی بە بەھایەکی زۆر، سپایکەنارد، قوربانی دا بۆ چەورکردنی پێ و سەری عیسا بە پێشبینی ئازارەکانی (یۆحەننا ١٢:١-٣؛ مەتتا ٢٦:٧). ئەم وردەکارییانە ھانمان دەدەن پەرستنێکی ڕاستەقینەی پێشکەش بکەین، بە لەبەرچاوگرتنی کەسی ئەو و ئەو کارەی کە ئەنجامی دا. تەنھا خودا دەتوانێت بە تەواوی ئازارە بێسنوورەکانی عیسا لەسەر خاچ بپێوێت، کە بۆ ھەمیشە لەبەردەمماندا دەبێت بۆ پەرستن و ستایشکردنی، کاتێک وەک خۆی دەیبینین.
گۆرانییەک دەربارەی پاشا
ھەرچەندە گەلی زەمینی خوداوەند عیسایان ڕەتکردووەتەوە، بەڵام دەگەڕێنەوە لای. سەرەتا پاشماوەیەکی بچووک ڕێزی لێدەگرن. ئەوان بە ئازارێکی زۆردا تێدەپەڕن، بۆ نموونە لە زەبوور ٤٢-٤٤دا ڕوون کراوەتەوە، چونکە زۆرینەی ئیسرائیل شوێنی دژە مەسیح دەکەون (٢ تەسەلۆنیکی ٢؛ بینین ١٣). پاشماوەی باوەڕدار خۆیان لەگەڵ مەسیحی ڕەتکراوەدا دەناسێنن، کە دەزانن لە دەستی ڕاستی خودادایە، «بە شکۆمەندی و ڕێزەوە تاج لەسەر نراوە» (عیبرانییەکان ٢:٩). دواتر، ھەموو نەتەوەکە لە کۆتاییدا ڕێزی لێدەگرن. ئەوان دان بەوەدا دەنێن کە ئەو «خودای منە» (زەبوور ٤٢:٦) و بە خۆشەویستییەکی سەرسوڕھێنەرەوە وەڵامی خۆشەویستی ئەو دەدەنەوە، وەک ئێمە دەتوانین ئەمڕۆ بیکەین.
«بۆ سەرۆکی مۆسیقاژەن» بەشێکە لە ناونیشانی زەبووری ٤٥ی سەرنجڕاکێش. ئەمە دەربڕینێکە کە ٥٦ (٧×٨) جار لە دەقی عیبریدا دەیدۆزینەوە: ٥٥ جار لە زەبوورەکاندا و یەک جار لە حەبەکوق ٣:١٩. «بۆ سەرۆکی مۆسیقاژەن» یەک وشەی لێکدراوە لە عیبریدا، کە ئاماژە بە سەرۆکی گۆرانیبێژ لە پەرستگادا دەکات. لە کۆتاییدا، ئاماژە بە خوداوەند عیسای پیرۆزمان دەکات، پاشا و سەرکردەی ڕاستەقینەی کۆمەڵێک پەرستکار (بڕوانە عیبرانییەکان ٢:١٠-١٨). لە ڕێگەی ڕۆحەکەیەوە، ئەو ڕێنمایی ئەوان و ئێمە دەکات ئەمڕۆ، بۆ ئەوەی لە پەرستندا دەربڕین ئەوەی کە لەو دۆزیومانەتەوە کە «زۆر کوڕ دەھێنێتە شکۆمەندی» (ئایەتی ١٠).
زەبوور ٤٥ «گۆرانییەکی خۆشەویستییەکانە» (وەرگێڕانی وشەیی پێشەکییەکە)، کە ھەروەھا وەرگێڕدراوە بە «گۆرانی خۆشەویست». لە عیبریدا پێی دەوترێت مەشکیل، بە واتای «ڕێنمایی». ئەم زاراوەیە ئاماژە بەوانە دەکات کە لە قوتابخانەی خودادا ڕێنمایی کراون یان فێرکراون، مەشکیلیم. ھەرچەندە ئەوان لەنێو گەلێکدا دەژین کە شوێنی دژە مەسیح دەکەون، بەڵام ئەم شوێنکەوتووە دڵسۆزانەی عیسا بە پاکی دیار دەکرێن، وەک لە «سۆسەنەکان»دا دەربڕدراوە (شۆشەنیم). سەرەڕای ئەوەش، ئەم گۆرانییە وەڵامێکە لە دڵەوە، بە ئازادی لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە سەرکردایەتی دەکرێت، «نووسەرێکی ئامادە».
وەک پێشتر ئاماژەی پێدرا، ڕزگارکراوانی خودا لەنێو گەلی جولەکەدا بەھۆی تەنگانەی گەورەوە بە قووڵاییەکی زۆر لە ئازار و ناخۆشیدا تێدەپەڕن، لە کاتێکدا ئێمە باوەڕداران لە بەھەشتدا دەبین بۆ ئەوەی نوێژ بۆ ئەوان بکەین (بینین ٥:٨). لە ماوەیەکی کەمدا خودای زیندوو گەلی زەمینی خۆی ڕێنمایی دەکات بۆ ئەوەی وەڵامی گەورەیی و خۆشەویستی پاشا بدەنەوە (زەبوور ٤٥:١). زاراوەی «لێشاوی» (ESV) ئاماژە بە چالاکییە دەوڵەمەند و زۆرەکان دەکات لەژێر سەرکردایەتی ڕۆحی پیرۆزدا، بە بەکارھێنانی سەرچاوەکانی ووشەی زیندوو، لەگەڵ کوڕەکە وەک ئامانج و ناوەندی ئەم گۆرانییە جوانە. زاراوەی «لێشاوی» (NKJV) وەڵامێکی بێ کۆتایی بۆ کەسایەتی و کاری سەرسوڕھێنەری ئەو پێشنیار دەکات (بڕوانە بینین ٥:١-١٠). چەند سەرسوڕھێنەرە ئەو، و چەند گەورەیە شانشینەکەی (عیبرانییەکان ١:٨-١٤)!
ھەموو ئەمانە لەبەرچاوی جیھانی داھاتوودان، فەرمانڕەوایی ھەزار ساڵە، کاتێک خوداوەند عیسا وەک پاشا ڕێزی لێدەگیرێت. بەڵام، بە نیعمەتی خودا، پێویست ناکات تا ئەو کاتە چاوەڕێ بکەین بۆ ڕێزگرتن لێی. ئێستا و بۆ ھەمیشە دەتوانین ئەوە بکەین!
مەسیح وەک خوداوەند لە دڵەکانتاندا پیرۆز بکەن
پەترۆس دەربارەی شانشینی خودا نووسی، ھەر وەک یۆحەننا دەربارەی خێزانی خودا و پۆڵس دەربارەی کۆمەڵگەی خودا نووسی. ڕێنماییەکانی پەترۆس دەتوانرێت بەوە کورت بکرێنەوە کە لە نامەی یەکەمی خۆیدا نووسیویەتی: «مەسیح وەک خوداوەند لە دڵەکانتاندا پیرۆز بکەن» (١ پەترۆس ٣:١٥ NASB95). ڕێزگرتن لە مەسیح – دەستنیشانکراوی خودا – وەک خوداوەند و ملکەچبوون بۆ دەسەڵاتی ئەو لە پلەی یەکەمدا بابەتێکی دڵە (٢ پەترۆس ١:١٩). بەم شێوەیە، ئێستا دەتوانین بە ئاشکرا دان بەوەدا بنێین کە ئەو خوداوەندە (١ کۆرنسۆس ١٢:٣). لە ھەزار ساڵەکەدا، ھەموو مرۆڤ و فریشتەکان لەبەردەمیدا چۆک دادەدەن و دان بەوەدا دەنێن کە ئەو خوداوەندە (فیلیپی ٢:٩-١١). ھەندێک جار دەڵێین، «بابەتی دڵ دڵی بابەتەکەیە»، چونکە لە دڵەوە کێشەکانی ژیان سەرچاوە دەگرن. بۆیە پێویستە بە وریاییەوە بیپارێزین (پەندەکان ٤:٢٣) کاتێک دان بەوەدا دەنێین کە ئەو خوداوەندە.
لە سەرەتای خزمەتەکەیەوە، پۆڵس شانشینی خودای ڕاگەیاند، بەدوای نموونەی مەسیحدا (کردارەکان ١:٣). بەم شێوەیە، نێردراوەکە جەختی لەسەر مافەکانی خوداوەند عیسا کردەوە، نەک تەنھا لەبەرچاوی جیھانی داھاتوو، بەڵکو ئێستاش بۆ ھەموو کەسێک کە دان بە ناوی ئەودا دەنێت. ئەمەش ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە بە ناوی ئەودا لە ئاودا نوقم کراون و دان بەوەدا دەنێن کە ئەو خوداوەندە، ھەرچەندە ڕەنگە ھێشتا لەدایک نەبووبنەوە. ئەوان قەرزاری دڵسۆزییەکی تایبەتن بۆ ئەو، وەک ھەموومان، بۆ ڕێزگرتن لێی، چونکە ئەو دروستکەری ئەوان و ئێمەشە. بە واتایەکی تر، وەک دروستکەر مافی ھەیە، و ھەموو بوونەوەرەکان بەرپرسیارن لەبەردەمیدا. ھەروەھا مافی وەک ڕزگارکەر ھەیە، چونکە لە ڕێگەی کارەکەیەوە ھەموو دروستکراوەکانی بە خوێنی گرانبەھای خۆی کڕیوە (٢ پەترۆس ٢:١). بۆیە، ھەموو مرۆڤێک ناچارە ڕێزی لێبگرێت (٢ پەترۆس ١ بخوێنەوە). ئەوانەی نایانەوێت ناچار دەکرێن ئەوە بکەن، چونکە ھەمووان دەبێت دان بەوەدا بنێن کە ئەو خوداوەندە، بەبێ ھیچ جیاوازییەک (فیلیپی ٢:١٠-١٢).
ھەموو ئەمانە پیشان دەدەن کە چەند گرنگە دان بەوەدا بنێین کە ئەو خوداوەندە بە دڵێکی ئامادەوە، بە قبوڵکردن و زانینی ڕزگارییەکەی لە ڕێگەی باوەڕەوە. لە شانشینی داھاتووی خودادا کە بە ئاشکرا دەردەکەوێت، پاشا شوێنی ڕاستەقینەی خۆی دەبێت، وەک خودای ڕزگارکەر، وەک سەری کڵێسا، و وەک ناوەندی خودی شانشینی خودا – بۆ ئەوەی لەلایەن ھەمووانەوە پەرستراو بێت (بینین ٢٠).
خزمەتی پۆڵس: بەردەوام بە!
خوداوەند عیسا ھەمیشە لە خزمەتدا بەردەوام بوو (لۆقا ٢٤:٥٠؛ کردارەکان ١:١-٢). بە ھەمان شێوە، خوداوەند نیعمەتی بە پۆڵس بەخشی بۆ ئەوەی لە خزمەتەکەیدا بەردەوام بێت بە ڕاگەیاندنی شانشینی خودا و فێرکردن دەربارەی خوداوەند عیسای مەسیح (٢٨:٣٠-٣١). نێردراوەکە بە ھەموو بوێرییەکەوە و بەبێ ھیچ بەربەستێک ئەوەی کرد، ھەرچەندە زیندانی کرابوو، ھەندێک جار بە چوار سەربازەوە بەسترابووەوە کە ھەر شەش کاتژمێر جارێک دەگۆڕدران. بەم شێوەیە پۆڵس شەو و ڕۆژ چاودێری دەکرا. وادیارە سەربازەکان شانازییان پێدرا بوو کە گوێیان لە گفتوگۆکانی پۆڵس بێت لەگەڵ زۆرێک لە میوانەکانی. ھەندێک سەرباز، و کەسانی تر لەوێ وەک ئۆنێسیمۆس (بڕوانە نامەی پۆڵس بۆ فلیمۆن)، ڕزگاریان بوو. سەربازەکان ھەروەھا شایەتی نوێژەکانی پۆڵس و میوانەکانی بوون، و گوێیان لە ھەواڵە خۆشەکە بوو کاتێک نامەکانی دەنووسی. پۆڵس دەبێت پرسیارەکانی سەربازەکانیشی قبوڵ کردبێت و وەڵامی دابێتەوە (کردارەکان ٢٢-٢٨؛ غەلاتییەکان ١-٢؛ ١ کۆرنسۆس ١٥).
ئازادییەکەی پۆڵس بۆ یەکەم جار وەک زیندانییەکی ڕۆما ئەزموونی کرد، زۆر جیاوازە لە دووەم جار کە پۆڵس زیندانی کرا، کاتێک وەک تاوانبارێک گیرا (٢ تیمۆتێوس ١). لە ھەردوو دۆخەکەدا، پۆڵس نموونەیەکە بۆ ئێمە ئەمڕۆ، جا لە زینداندا بێت یان ئازاد. با ھەموومان لێی فێر بین کە وتی، «شوێنکەوتووی من بن، ھەر وەک منیش شوێنکەوتووی مەسیحم» (١ کۆرنسۆس ١١:١ KJV).
وانەکان بۆ ئێمە ئەمڕۆ دەربارەی شانشین
قوتابییەکانی خوداوەند لێیان پرسی ئایا ئەو بەم زووانە شانشینەکە بۆ ئیسرائیل دەگەڕێنێتەوە. لەبری ئەوەی بڵێت پرسیارەکە لەو کاتەدا پەیوەندیدار نییە، خوداوەند عیسا بۆی ڕوون کردنەوە کە چی پێویستە بکەن لە کاتێکدا ئەو ئامادە نابێت (کردارەکان ١:٦-٨). ئەو بۆ ماوەی ٤٠ ڕۆژ دەربارەی ئەو شتانەی کە پەیوەندییان بە شانشینی خوداوە ھەبوو قسەی لەگەڵ کردن (ئایەتی ٣). قوتابییەکانی – خزمەتکاران، نوێنەران، شایەتحاڵان – پێویستیان بە فێرکردنێکی زۆر بوو دەربارەی ئەوەی چی بکەن و چۆن. بە سەرکردایەتی ڕۆحی پیرۆز، نووسەرانی پەیمانی نوێ ئەم ڕێنماییانەیان لە نووسینەکانیاندا پەرەپێدا، و زۆر نووسینی پیرۆزیان پێداین دەربارەی ئەوەی چی بکەین بۆ ڕێزی خوداوەند عیسا لە کاتێکدا ئەو لە دەستی ڕاستی خودادایە.
کردارەکان حەوت ئایەتی سەرەکی دەربارەی شانشینی خودا لەخۆدەگرێت، زۆربەیان پەیوەستن بە لێکەوتەکانی ئێستا (١:٣، ٨:١٢، ١٤:٢٢). پەیوەندییەکی نزیک ھەیە لەنێوان ڕۆڵ و کردارەکانمان لە شانشینەکەدا ئەمڕۆ، و پێگەکەمان لە دەرکەوتنی داھاتووی. بەرژەوەندییەکانی پاشا ئامادەنەبووەکە پەیوەستن بە ھەواڵە خۆشەکە – ئینجیل – کە لە ڕۆژی نیعمەتدا پێشکەش دەکرێت. بەم شێوەیە، دەخوێنینەوە کە وەک فیلیپ موژدەبەر «شتەکانی پەیوەست بە شانشینی خودا و ناوی عیسای مەسیحی ڕاگەیاند، ھەردوو پیاو و ژن لە ئاودا نوقم کران» (٨:١٢ NKJV). لە کاتێکدا لە ئاودا نوقم کردن کەسێک ڕزگار ناکات، بەڵام لە ڕێگەی لە ئاودا نوقم کردنیانەوە بوو کە ئەم قوتابییە نوێیانە دان بە مافەکانی پاشا، خوداوەند عیسای مەسیحدا دەنێن. جگە لەم سێ بڕگەیە لە کردارەکاندا، چوار بڕگەی تریشمان ھەیە کە پەیوەستن بە پۆڵسەوە:
- «چووە ناو کەنیسە و بۆ ماوەی سێ مانگ بە بوێرییەوە قسەی کرد، بەڵگەھێنانەوە و قەناعەتپێکردن دەربارەی شتەکانی شانشینی خودا» (١٩:٨). ئەمە دۆخێکی جولەکەیە. ئیسرائیل مەسیح و بانگەشەکانی خودای لە ڕێگەی ئەوەوە ڕەتکردبووەوە لە کاتێکدا ئەو لەگەڵیاندا بوو لەسەر زەوی، و ئێستا ئەو لە ئاسمانەوە قسەی لەگەڵ دەکردن. ھەروەھا، جولەکەکانی تر کە لە شوێنەکانی تری جیھاندا دەژیان پێویست بوو فێر بکرێن بۆ دانپێدانان بەو و ملکەچبوون بۆ بەرژەوەندییەکانی، وەک ساولی تارسۆس فێربوو بیکات و زۆرێک لە جولەکەکانی تر پێش و دوای ئەو (ڕۆما ١:١٦ لەبەرچاو بگرە).
- «دەزانم کە ھەمووتان، لەنێو ئێوەدا کە من شانشینی خودام ڕاگەیاندووە، چیتر ڕووی من نابینن» (کردارەکان ٢٠:٢٥). لێرەدا، نێردراوەکە قسەی لەگەڵ پیرانی کڵێسای ئەفەسۆس دەکرد. ئەو کۆمەڵگەیە لە پیاو و ژنان پێکھاتبوو کە لەنێو جولەکە و ناجولەکەکانەوە بانگ کرابوون. لە ئەفەسۆسەوە، ماوەیەک پێش ئەم وتارە، پۆڵس بۆ باوەڕدارانی کۆرنسۆس نووسیبوو: «ھیچ ھەڵەیەک مەکەن، نە بۆ جولەکەکان و نە بۆ یۆنانییەکان و نە بۆ کڵێسای خودا» (١ کۆرنسۆس ١٠:٣٢). بەم شێوەیە، باوەڕداران کە لەنێو جولەکە و ناجولەکەکانەوە بانگ کراون، شایەتییەکی نوێ پێکدەھێنن، کە پەیوەستە بە شانشینی خوداوە.
- «ڕوونی کردەوە و بە جیددی شایەتی دا دەربارەی شانشینی خودا، قەناعەتی پێکردن دەربارەی عیسا لە ھەردوو یاسای موسا و پێغەمبەرانەوە، لە بەیانییەوە تا ئێوارە» (کردارەکان ٢٨:٢٣). دۆخی ئەم ئایەتە لە زیندانێکدایە لە ڕۆما. پۆڵس سەرکردە جولەکە ناوخۆییەکانی بانگھێشت کردبوو بۆ سەردان، چونکە نەیدەتوانی بچێتە لایان. کاتێک ئەوان ھاتن، نێردراوەکە ڕوونی دەکردەوە کە چۆن نووسینە پیرۆزەکان پەیوەندییان بە عیسای مەسیحەوە ھەیە و چۆن ھەر جولەکەیەک – و ھەر مرۆڤێک (ئایەتی ٢٨) – بەرپرسیارە لەبەردەم خودادا بۆ ملکەچبوون بۆ بانگەشەکانی. ئەمەش ھەموو ئەوانە دەگرێتەوە کە ئەو بانگەشانە ڕەتدەکەنەوە.
- «ڕاگەیاندنی شانشینی خودا و فێرکردنی ئەو شتانەی کە پەیوەندییان بە خوداوەند عیسای مەسیحەوە ھەیە بە ھەموو متمانەیەکەوە، کەس لێی قەدەغە نەکرد» (٢٨:٣١). «ڕاگەیاندن» لەم ئایەتەدا بە واتای «بڵاوکردنەوە» دێت، و ئاماژە بە شایەتییەکی گشتی دەکات، شایەتیدان دەربارەی مافەکانی خودا. قوتابییەکان ئەمڕۆ دەتوانن و دەبێت شوێنی نموونەی پۆڵس بکەون.
- سەرەڕای ئەوەش، شانشینی خودا لەسەر مەسیح چڕ دەبێتەوە، کە پاشایە و باوەڕداران وەک خوداوەند خاوەندارێتی دەکەن، بە باوەڕ و گوێڕایەڵی. پۆڵس چەند ساڵێک پێشتر نووسیبووی: «ئەگەر بە دەمت دان بەوەدا بنێیت کە عیسا خوداوەندە و لە دڵتدا باوەڕ بکەیت کە خودا لە مردووان ھەڵی سەندەوە، ئەوا ڕزگارت دەبێت» (ڕۆما ١٠:٩ NASB95).
کتێبی کردارەکان بە لێدوانێکی گرنگ کۆتایی دێت: «و ئەو [پۆڵس] دوو ساڵی تەواو لە شوێنی کرێی خۆیدا مایەوە و پێشوازی لە ھەموو ئەوانە دەکرد کە دەھاتنە لای، شانشینی خودای ڕادەگەیاند و دەربارەی خوداوەند عیسای مەسیح بە ھەموو کراوەییەکەوە، بەبێ بەربەست، فێری دەکرد» (٢٨:٣٠-٣١). ئەمە بە واتای ئەوە دێت کە کەس ناتوانێت کاری خودا و خوداوەند عیسای مەسیح ڕابگرێت. ھەروەھا، ئاستەنگێک دەدۆزینەوە بۆ ڕاگەیاندن و فێرکردنی بەردەوام دەربارەی ئەم کەسە پیرۆزە و شانشینی خودا بە واتای ئێستای، لە کاتێکدا متمانە بە خوداوەند دەکەین.
با بۆ ھەموومان وا بێت، لە پێناوی ناوی ئەودا!
لە کردارەکان ٢٨دا، پۆڵس ھێشتا زیندانی بوو، بەڵام ڕێگەی پێدرا خانوویەک بە کرێ بگرێت و لەوێ بژی و پێشوازی لە ھەموو ئەوانە بکات کە دەیانویست بیبینن. بەم شێوەیە دەرفەتی شایەتیدانی ھەبوو، و ووشەی خودا بەند نەبوو. تا ئەو شوێنەی کە پەیوەندی بە کتێبی کردارەکانەوە ھەیە، ماڵئاوایی لێدەکەین کە دوو ساڵی تەواو بە ڕاگەیاندنی شانشینی خودا و فێرکردنی شتەکانی پەیوەست بە خوداوەند عیسای مەسیحەوە بەسەر برد، بەبێ ھیچ کۆتوبەندێک. دادگاییکردنەکەی لە ڕێگەی دابینکردنی خوداوە دواخرا، و دەرگایەکی قسەکردن بەم شێوەیە بۆی کرایەوە. لەم کاتەدا ئۆنێسیمۆس گۆڕدرا و بێگومان کەسانی تریش؛ ھەندێک لە نامەکانیشی نووسران. —فرانک بی. ھۆڵ، «کردارەکان» (گۆڕدراو)






