ئەم کتێبە بە تەواوی داهێنەرانە و ناوازە و بێ وێنەیە. مەبەستم بایبڵە، وشەی زیندووی خودا. خالقەکەمان لەم کتێبەوە قسەمان لەگەڵ دەکات، و ئەم کتێبە هێزی هەیە ژیانی کەسێک بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر بگۆڕێت. من خۆم ئەمەم ئەزموون کردووە، و زۆر، زۆر کەسی دیکەش بە هەمان شێوە. لە ڕاستیدا، خەڵک هێشتا ئەمە لە ساڵی 2023دا ئەزموون دەکەن. لەم پەیامەدا، حەز دەکەم پێت نیشان بدەم چی وای کردووە بایبڵ ئەوەندە ناوازە بێت و بۆچی من 100% دڵنیام کە وشەی خودا بە ڕاستی بە تەواوی جێی متمانە و باوەڕپێکراوە.
ئێستا، بۆ ئەوەی ئەمە بکەین، سەیری مێژووی سەرسوڕهێنەری پەرتووکی پیرۆز دەکەین و چۆن بەبێ گۆڕانکاری بە درێژایی سەدەکان گوازراوەتەوە. هەروەها وەڵامی پرسیارگەلێک دەدەینەوە وەک: چۆن شوێنەوارناسی یان مێژوونوسی، کە لێکۆڵینەوەیە لە نووسینی مێژوو، یان ڕاستییە زانستییەکان پەیوەندییان هەیە بەوەی لە پەرتووکی پیرۆزدا وەسف کراوە؟ جگە لەوەش، بە کورتی سەیری هەندێک لەو پێشبینییە پێغەمبەرایەتییە زۆرانە دەکەین کە لە فەرمایشتی خودادا هاتوون و بە هەمان شێوەی پێشبینیکراو هاتونەتە دی، و بەم شێوەیە زیاتر دەیسەلمێنێت کە پەرتووکی پیرۆز بەڕاستی ئیلهامی خوداییە.
ئێستا، سەرەتا، چەند ڕاستییەک دەربارەی پەرتووکی پیرۆز. ئەمە زۆرترین چاپکراو، زۆرترین وەرگێڕدراو، و زۆرترین بڵاوکراوەترین کتێبە لە جیهاندا. پێکدێت لە ٦٦ کتێب، لە ماوەی ١٥٠٠ ساڵدا نووسراوە، لە سێ کیشوەری جیاوازدا، بە سێ زمانی جیاواز، و لەلایەن زیاتر لە ٤٠ کەسی جیاوازەوە. نووسەرەکان لە پاشخانێکی کۆمەڵایەتیی جۆراوجۆرەوە هاتوون، و ئەمانەش پاشاکان، ماسیگران، پزیشکان، شوانکارەکان، باجگران، کرێکاران، و ئەوانی تری تێدایە. کتێبەکانی پەرتووکی پیرۆز لە بارودۆخی جۆراوجۆردا نووسراونەتەوە: لە کۆشکەکاندا، لە زیندانەکاندا، لە کاتی گەشتکردندا، لە کاتی هەڵاتندا، لە دوورگەیەکدا، تەنها بۆ ناوهێنانی چەند دانەیەک.
ئێستا، هەوڵ بدە ئەمە وێنا بکەیت: تۆ 40 کەس لە کولتوور و پاشخانە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکانەوە دەهێنیت، کە بەسەر ماوەی 1,500 ساڵدا بڵاوبوونەتەوە، بە سێ زمانی جیاواز قسە دەکەن، و داوایان لێ دەکەیت 66 کتێب بنووسن دەربارەی پرسیارە گەورە و مشتومڕهەڵگرەکانی ژیان، وەک: من لە کوێوە هاتووم؟ من بۆ کوێ دەچم؟ من بۆ چی دەژیم؟ بۆچی هێندە زۆر خراپە و ئازار لەم جیهانەدا هەیە؟ بە بڕوای تۆ ئەنجامەکەی چی دەبێت؟ بە دڵنیاییەوە پشێوییەکی تەواو و ناکۆکی بێشومار دەبوو.
وە هەر ئەوەش موعجیزەیەکی کتێبی پیرۆزە، چونکە ئەگەر بیخوێنیتەوە، بۆت دەردەکەوێت کە یەکەیەکی تەواو هاوسەنگە و بە تەواوی لەگەڵ خۆیدا یەکدەگرێتەوە. پەتێکی هاوبەش بەناو هەموو کتێبی پیرۆزدا تێدەپەڕێت، لە یەکەم کتێبەوە تا دوا کتێب، کە بۆیە هەموو نووسەرەکان لە بیریان بووە، هەرچەندە زۆربەیان یەکتریان هەر نەدەناسی. چۆن ئەمە مومکینە؟ چۆن ئەمە ڕوون دەکرێتەوە؟
ئەمە تەنها لەبەر ئەوە دەکرێت کە پەرتووکی پیرۆز لە کۆتاییدا تەنها یەک نووسەری هەیە، ئەویش خودای زیندووە. ئەو، بە جۆرێک لە جۆرەکان، سەرنووسەری سەرەکییە کە بە هەموو نووسەرێک وتووە بە تەواوی چی بنووسێت. و بە تەواوی ئەمەش لە پەرتووکی پیرۆزدا پشتڕاست کراوەتەوە. لە دووەم پەترۆس، لە بەشی یەکەمدا، دەڵێت: "چونکە پێشبینی هەرگیز بە ویستی مرۆڤ نەهاتووەتە دی، بەڵکو پیاوانی پیرۆزی خودا لەژێر دەسەڵاتی ڕۆحی پیرۆزدا قسەیان کردووە."
کەواتە، ئێمە دەبینین کە پەرتووکی پیرۆز بیرۆکەیەکی مرۆیی نییە، بەڵکو پەیامی خودایە بۆ ئێمەی مرۆڤ. و ئەمەش واتای ئەوەیە دروستکەری گەورە و هەتاهەتایی گەردوون وای لە خەڵک کرد کتێبێک بنووسنەوە بۆ ئەوەی وەڵامی پرسیارە بوونییەکانی ژیانمان بداتەوە، بۆ ئەوەی پیشانمان بدات ئەو کێیە و ئێمە کێین لە چاوی ئەودا، و پەیامێکی نایاب ئاراستەی هەریەکێکمان بکات بە شێوەیەکی کەسی.
جا، هەمیشە ڕەخنەگرانێک هەن کە پێیان وایە زانست، شوێنەوارناسی، یان مێژووناسی دژایەتی کتێبی پیرۆز دەکەن. هەندێکی تر وای دەزانن کە کتێبی پیرۆز بە درێژایی سەدەکان گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە. ئایا ئەمە ڕاستە یان نا؟ دەبێت بڵێم کە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم پرسیارانەدا لەلایەن خۆمەوە تەنها متمانەی منی بە وتەی خودا بەهێزتر کردووە. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە بەڵگەکان کە کتێبی پیرۆز جێی متمانەیە و ئێمە هێشتا وتەی خودای نەگۆڕدراومان لە دەستدایە ئەمڕۆ، بە سادەیی بێشومارە. ئێستا، لێرەدا چەند نموونەیەک هەن.
شوێنەوارناسی و کتێبی پیرۆز چی؟ ئایا ناکۆکی هەیە یان نا؟ نێڵسن گلوک، کە بە یەکێک لە گەورەترین شوێنەوارناسەکانی هەموو سەردەمێک دادەنرێت و لەگەڵ چەندین بڵاوکراوەی تردا لەسەر بەرگی گۆڤاری تایم دەرکەوتووە، دەنووسێت: "دەکرێت بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە بوترێت کە هیچ دۆزینەوەیەکی شوێنەوارناسی ئاماژەیەکی کتێبی پیرۆزی پێچەوانە نەکردووەتەوە. دەیان دۆزینەوەی شوێنەوارناسی کراون کە لێدوانە مێژووییەکانی ناو کتێبی پیرۆز بە شێوەیەکی ڕوون یان وردەکارییەکی تەواو پشتڕاست دەکەنەوە، و بە هەمان شێوە، هەڵسەنگاندنی دروستی وەسفەکانی کتێبی پیرۆز زۆرجار بووەتە هۆی دۆزینەوەی سەرسوڕهێنەر." ئەوە قسەی ئەو بوو.
لە ماوەی ١٠٠ ساڵی ڕابردوودا، شوێنەوارناسی هەندێک لە ڕووداوە مێژووییەکانی ناو پەرتووکی پیرۆزی پشتڕاست کردووەتەوە لە ڕێگەی ئەو دۆزینەوانەی لە کاتی هەڵکۆڵینەکاندا کراون. ئێستا، ئەمانە بۆ نموونە، سەلماندنی ئەوە دەگرێتەوە کە بەڕاستی فەرمانڕەوایەک بە ناوی بێلشەزار هەبووە، کە لە پەرتووکی دانیالدا ناوی هاتووە، یان ئەوەی کە گەلی حیتییەکان نەک تەنها بوونیان هەبووە بەڵکو ئیمپراتۆریەتێکی گەورەشیان هەبووە، شتێک کە بۆ ماوەیەکی زۆر نەزانراو بوو. تەنانەت ئەو بەشانەی لە کردەوەکاندایە کە پەیوەندییان بە مێژووی دنیاییەوە هەیە، بە شێوەیەکی پشتڕاستکراو ڕاستن. کەواتە، بە زمانێکی سادە، دەتوانین بڵێین شوێنەوارناسی پەرتووکی پیرۆزی لە لێدوانەکانی پشتڕاست کردووەتەوە، و پەرتووکی پیرۆز تەنانەت بەشداری کردووە لەوەی کە هەندێک دۆزینەوەی شوێنەوارناسی گەورە بتوانرێت بکرێن.
بێگومان، ئەمەش پەیوەندییەکی نزیکی بە نووسینەوەی مێژووەوە هەیە. ژمارەیەک سەرچاوەی مێژوویی هەن کە باس لە هەندێک کەس دەکەن کە لە پەیمانی کۆن و پەیمانی نوێدا هەن و وەک کەسایەتی مێژوویی پشتڕاستیان دەکەنەوە. ئەمەش بۆ زۆر ڕووداوی مێژوویی ڕاستە کە لە کتێبی پیرۆزدا وەسف کراون و لە مێژوونووسیشدا باس کراون.
نموونەیەک لەمە: فلاڤیۆس جۆسێفۆس مێژوونووسێکی جوولەکە بوو کە مەسیحی نەبوو و پشتڕاستی کردەوە کە یۆحەننای لەخۆبۆرکەر ژیاوە و لەلایەن هێرۆدەوە سزای مەرگی بەسەردا سەپێنراوە، هەروەک چۆن کتێبی پیرۆز دەڵێت. و هەروەها ئاماژە بەوەش دەکات کە هێرۆدی گەورە، قەیافا، پۆنتیۆس پیلاتۆس، یاقوب برای عیسا، و خودی عیسا بوونیان هەبووە، باسی موعجیزەکانی، خاچکردنەکەی، و هەستانەوەکەی دەکات.
ئێستا، چەندین مێژوونووس و سەرچاوەی سەربەخۆی دەرەوەی کتێبی پیرۆز ڕاپۆرت دەدەن کە زۆرێک لە قوتابییەکانی عیسا، لەوانەش نێردراوان، تووشی چەوساندنەوەیەکی زۆر سەخت بوون و تەنانەت ئامادە بوون بکوژرێن لەبەر ئەوەی ڕایانگەیاند کە عیسا پەروەردگاریانە و ئەو لە مردووان هەستاوەتەوە. پێموایە ئەوە زۆر سەرنجڕاکێشە، چونکە کێ ئامادەیە لەپێناو درۆیەکدا بمرێت؟ ئەم پیاوانە ئامادە نەبوون لەپێناو درۆیەکدا بمرن، بەڵکو لەپێناو ڕاستیدا، لەپێناو ئەوەی کە بە چاوی خۆیان بینیبوویان و شایەتییان بۆ خەڵکی دیکە دابوو. کەواتە، شوێنەوارناسی و مێژوونووسی گومانیان لەسەر ڕووداوەکانی ناو کتێبی پیرۆز دروست نەکردووە، بەڵکو لە ڕاستیدا پشتڕاستیان کردوونەتەوە.
زانست چی؟ مەبەستم تیۆرییە زانستییەکان نییە، بەڵکوو ڕاستییە زانستییە سەلمێنراوەکانە. هیچ ناکۆکییەک لەگەڵ کتێبی پیرۆزدا هەیە؟ ئەمەش بابەتێکی زۆر سەرنجڕاکێشە کە لە کۆتاییدا تەنها دەبێتە هۆی سەرسوڕمان. بە درێژایی سەدەکان، زانست زۆرجار وای بیر کردووەتەوە کە لێدوانە زانستییەکانی کتێبی پیرۆز پێویستە ڕاست بکرێنەوە، بەڵام دواتر شتەکان بە شێوەیەکی جیاواز دەرچوون.
بۆ نموونە، بۆ ماوەیەکی درێژ خەڵک وایان دەزانی کە زەوی تەختە، سەرەڕای ئەوەی کە کتێبی پیرۆز بە درێژایی کات ئاماژەی بەوە دەکرد کە زەوی خڕە. لە کتێبی پیرۆزدا هاتووە کە مرۆڤ ناتوانێت ئەستێرەکان بژمێرێت چونکە زۆر زۆرن. گەردوونناسی ئەڵمانی یۆهانێس کێپلەر لە سەدەی حەڤدەهەمدا 1,006 ئەستێرەی ژمارد. ئەمڕۆ، ئێمە دەزانین کە تریلیۆنەها ئەستێرە هەن، و تەنانەت ئەوەش تەنها بە نزیکەیی دەتوانرێت خەمڵێنرێت.
تا سەدەی حەڤدەهەم، ڕووناکی بە حاڵەتێکی فیزیکی دادەنرا، بۆیە خەڵک وایان دەزانی کە ڕووناکی ناجوڵێت یان خێرایی نییە، هەرچەندە پەرتووکی پیرۆز پێچەوانەکەی بانگەشە دەکرد. ئەمڕۆ، ئێمە دەزانین کە پەرتووکی پیرۆز ڕاست بوو، و بۆیە زانست ناچار بوو جارێکی تر پێداچوونەوە بە گریمانەکەیدا بکاتەوە. دەتوانرێت چەندین نموونەی هاوشێوەی تر بهێندرێتەوە، کە هەموویان نیشان دەدەن کە زانست لە ڕاستیدا پەرتووکی پیرۆزی پشتڕاست کردووەتەوە و هیچ دۆزینەوەیەکی زانستی سەلمێنراو نییە کە دژایەتی ئەوە بکات کە بە ڕوونی لە ووشەی خودادا هاتووە.
پرسیارێکی گرنگ ئەوەیە: ئایا کتێبی پیرۆز بەدرێژایی کات گۆڕدراوە یان ساختەکراوە؟ لێرەشدا، زۆرێک پێشداوەری هەن، بەڵام ئەمانە دەکرێت زۆر بەخێرایی ڕەت بکرێنەوە ئەگەر یەکێک بە وردی سەیری پێکهاتە و نەریتی دەستنووسەکان بکات و پاشان ئامادە بێت بەڕاستی ڕووبەڕووی ڕاستییەکان ببێتەوە.
هیچ کتێبێکی تر نییە کە هێندە کۆن بێت و لە هەمان کاتدا هێندە بە باشی بەڵگەدار کرابێت وەک وشەی خودا. لەو کاتەی کتێبەکانی کتێبی پیرۆز نووسران، چەندین جار کۆپی کرانەوە، واتە لە کاتێکدا نووسەرەکان هێشتا لە ژیاندا بوون. ئەمڕۆ، چەند هەزار کۆپی لە پەیمانی کۆن هەیە، کە زۆربەیان سەلمێنراوە کە زۆر کۆنن و دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی پێش لەدایکبوونی عیسای مەسیح. ئەوان هێشتا تا ئەم ساڵی ٢٠٢٣ پارێزراون. جگە لەوەش، هێشتا زیاتر لە ٢٥,٠٠٠ بەش یان کۆپی تەواو لە پەیمانی نوێ هەیە.
ئێستا، هەوڵ بدە خەیاڵ بکەیت کە ٤,٠٠٠ دانە یان بەشێک لە پەیمانی نوێ دەگەڕێنەوە بۆ سەدەکانی یەکەم دوای نووسینیان، و ئەوان ١٠٠% وەک یەکن جگە لە چەند هەڵەیەکی زۆر کەم لە ڕێنووسدا. لەبەر ئەوەی ژمارەیان زۆرە، ئێمە زۆر باش دەزانین پەیمانی نوێ لە بنەڕەتدا چۆن بووە. ئێستا، بۆ ساختەکردنی پەیمانی نوێ، دەبوو یەکێک ئەم کارانەی خوارەوەی بکردایە: هەموو دانەکان کۆبکاتەوە، بیانگۆڕێت، و پاشان دووبارە بڵاویان بکاتەوە. و سەرەڕای ئەوەش، ئەو شایەتحاڵانەی کە دەقی ڕەسەنیان دەزانی دەبوو بێدەنگ بکرانایە، و ئەمەش بە تەواوی مەحاڵە.
ئێستا، بۆ زۆربەمان، ژمارەی دەستنووسەکان ڕەنگە زۆر واتای نەبێت. هەر بۆیە بەراوردێکتان پێشکەش دەکەم لە نێوان کتێبی پیرۆز و هەندێک لە کلاسیکییە مێژووییەکان کە ئەمڕۆ دادەنرێن، بە جۆرێک، بە ڕاپۆرتی ڕاستی لە کتێبەکانی قوتابخانە یان لە کتێبخانەکاندا.
لە حاڵەتی کلاسیکەکانی یۆنانی و لاتینیدا، وەک ئەوانەی ئەفلاتوون، سیسیرۆ، یان قەیسەر، دەبێت دڵخۆش بیت ئەگەر هێشتا دوانزە دەستنووست لە کارێکی دیاریکراو مابێتەوە. لە کتێبی جەنگی گالیا لە لایەن قەیسەرەوە، تەنها 10 دانە کۆپی تا ئێستا ماونەتەوە، و نزیکەی 1,000 ساڵ دوای ئەسڵییەکە نووسراون، کە بەڕێگاوە چیتر بوونی نییە. سەرەڕای ئەوەش، بە توندی وا دادەنرێت کە ئەوان لەگەڵ ئەسڵییەکەدا دەگونجێن. نەریت و ڕاستییەکانی دەستنووسەکانی کتێبی پیرۆز زۆر، زۆر متمانەپێکراوترن و بە تەواوی ناوازەن.
کەواتە، فرێدریک کێنیۆن، کە شارەزای دەستنووسە کۆنەکان و بەڕێوەبەر و کتێبخانەوانی سەرەکی مۆزەخانەی بەریتانی بوو، سەبارەت بە پەیمانی نوێ گوتی کە "لەبەر بوونی زۆرێک لە کۆپییە سەرەتاییەکان، ئێمە دەزانین کە دەقی پەیمانی نوێ بە تەواوی وەک ئەوەی لە بنەڕەتدا خوێندرابووەوە، گوازراوەتەوە. بەم شێوەیە، هەردوو ڕەسەنایەتی و ڕاستگۆیی نووسینەکانی پەیمانی نوێ دەتوانرێت بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە سەلمێنراو دابنرێت."
لە کۆتاییدا، خاڵێکی سەرنجڕاکێشی تر هەیە کە ئیلهامی خودایی پەرتووکی پیرۆز زۆر ڕوون دەکاتەوە و هەروەها پێمان نیشان دەدات کە ئێمە مامەڵە لەگەڵ کتێبێکدا ناکەین کە مرۆڤ بیرى لێکردبێتەوە. ئەم خاڵەش بابەتی پێشبینییە کە لە ووشەی خودادا دۆزراوەتەوە. پەرتووکی پیرۆز چەندین لێدوانی دەربارەی داهاتوو تێدایە کە هێشتا نەهاتبوونە دی لەو کاتەی نووسرابوونەوە. چەند سەدێک لەم پێشبینییانە لەو کاتەوە هاتوونەتە دی و بوونەتە ڕاستی.
تەنها لە ژیانی عیسای مەسیحدا، زیاتر لە 300 پێشبینیی پەیمانی کۆن بە شێوەیەکی وشەیی هاتنە دی، وەک کاتی هاتنی، شوێنی لەدایکبوونی، ئەو موعجیزانەی کە ئەنجامی دان، شێوازی مردنی، و زیندووبوونەوەی. ئێستا، ئەوە وێنا بکە. و خاڵەکە ئەوەیە: ئەم پێشبینییانە بەشێکیان لە دەستنووسەکاندا نووسراون کە ئێستا بە بەڵگەی زانستی دەزانین پێش لەدایکبوونی عیسا نووسراون.
لە ساڵی 1947دا، دەستنووسەکان لە ئەشکەوتەکانی قومران لەلای دەریای مردوو دۆزرانەوە. ئەوان بە دەستنووسەکانی دەریای مردوو ناسراون و سەلمێنراوە کە دەستنووسێکی کتێبی ئیشایایان تێدایە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی دووەمی پێش مەسیح. لە کتێبی ئیشایادا، ئێمە زۆر پێشبینی دەربارەی ژیانی عیسا دەدۆزینەوە کە بە تەواوی جێبەجێ کراون.
هەروەها، لە پەرتووکی پیرۆزدا پێشبینی کرابوو کە جولەکەکان ڕۆژێک دەگەڕێنەوە سەر خاکەکەیان و دەوڵەتی ئیسرائیل دووبارە دادەمەزرێتەوە. ئێستا، بۆ چەندین سەدە، ئەمە بە تەواوی مەحاڵ دەهاتە بەرچاو، و خەڵک گاڵتەیان پێدەکرد. بەڵام ئەمڕۆ، ئێمە شایەتحاڵی ئەوەین کە بەڕاستی ڕوویداوە. و چەندین نموونەی تری ڕووداوە پێشبینیکراوەکان هەن کە وەک خودا پێشبینی کردبوو، هاتوونەتە دی، بەڵام ئەوە بۆ ئێستا لە دەرەوەی چوارچێوەی ئەم پەیامەیە. هەموو ئەمانە ئەوەمان پێشان دەدەن: خودا نووسەری پەرتووکی پیرۆزە. خالق داهاتوو دەزانێت، و دەتوانێت باسی بکات و بینووسێتەوە هەروەک چۆن ئێمەی مرۆڤ باسی ڕابردوو دەکەین و دەینووسینەوە.
لە کۆتاییدا، پوختەیەکی کورت لەسەر ڕاستییەکان دەربارەی ئەم کتێبە بلیمەتە: لە ٦٦ کتێب پێکدێت، کە لە ماوەی ١,٥٠٠ ساڵدا، لە سێ کیشوەردا، لەلایەن ٤٠ نووسەرەوە نووسراوە کە لە چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگاوە هاتوون. هەرچەندە زۆرێک لە نووسەرە جیاوازەکان مامەڵە لەگەڵ کێشە گەورە و مشتومڕهەڵگرەکانی ژیان دەکەن لە کتێبی پیرۆزدا، بەڵام یەکەیەکی تەواو هاوسەنگە، و خاوەنی ڕشتەیەکی هاوبەشە کە بەناو هەموو کتێبی پیرۆزدا تێدەپەڕێت، لە یەکەم کتێبەوە تا کۆتا کتێب. شوێنەوارناسی، مێژووناسی، و زانست کتێبی پیرۆزیان پشتڕاست کردووەتەوە. بە شێوازێکی ناوازە گوازراوەتەوە، و دەتوانین دڵنیا بین کە هێشتا بە دەستکاری نەکراوی لە دەستماندایە ئەمڕۆ. ووشەی خودا پێشبینییە سەرسوڕهێنەرەکانی تێدایە، زۆرێکیان پێشتر بە شێوەیەکی دڵنیاکراو هاتوونەتە دی، و هەندێکیان لەسەر خەریکە دێنە دی.
پیاوان هەوڵیان داوە پەرتووکی پیرۆز لەناوببەن، بەڵام خودا تا ئەمڕۆ چاودێری وشەکەی خۆی کردووە. فەیلەسوفی دژە-مەسیحی فەڕەنسی ڤۆڵتێر جارێک، بەناوبانگترین قسەی لەسەر پەرتووکی پیرۆز کرد و گوتی: "لە ماوەی ١٠٠ ساڵدا، پەرتووکی پیرۆز دەبێتە کتێبێکی لەبیرکراو و نەناسراو. تەنها وەک شتێکی دەگمەن لە ژوورەکانی کەلوپەلی کۆن و کۆمەڵەکانی شوێنەواردا دەدۆزرێتەوە وەک شایەتحاڵێک بۆ گەمژەیی نەوەکانی پێشوو." ئێستا، ئەمە وێنا بکە: ١٠٠ ساڵ دواتر، پەرتووکی پیرۆز لە ماڵی ڤۆڵتێر چاپ کران، و تا ئەمڕۆش دەتوانیت لەوێ بیانکڕیت.
تا ئەمڕۆش، پەرتووکی پیرۆز پڕچاپترین، پڕوەرگێڕدراوترین، و پڕبڵاوترین کتێبە لە جیهاندا. و بە لەبەرچاوگرتنی ئەمە، ئێمەش دەتوانین وشەکانی عیسای مەسیح بەکاربهێنین، کە لە مەتتا بەشی ٢٤دا فەرمووی: "ئاسمان و زەوی تێدەپەڕن، بەڵام وشەکانی من بە هیچ شێوەیەک تێناپەڕن." با سوپاسی خودا بکەین بۆ وشە زیندوو و سەرسوڕهێنەرەکەی و بە توندی متمانە بە بەڵێنەکانی بکەین.
