کردارەکانی جەستە بەرامبەر بە بەری ڕۆح لە غەلاتیە

پێش ئەوەی بچینە ناو لێکۆڵینەوەیەکی وردتر لەسەر تایبەتمەندییە جیاوازەکان، با هەندێک جیاوازی گشتی ببینین. ئەو تایبەتمەندییانەی لە ئایەتەکانی ١٩-٢١دا باس کراون پێیان دەوترێت "کردارەکان" و زاراوەکە کۆیە. ئەوە باس لە فرەیی چالاکییەکان دەکات کە لە سروشتی گوناهکاری مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرن. لیستی ترسناکەکە بە "و شتی لەم شێوەیە" کۆتایی دێت، کە ئاماژە بەوە دەکات ئەمە لیستێکی تەواوی چالاکییەکانی جەستە نییە، بەڵکو لیستێکی نوێنەرایەتییە. لیستەکانی تری لەم جۆرە لە کتێبی پیرۆزدا هەن (بۆ نموونە مەتتا ١٥:١٩؛ ڕۆما ١:٢٩).

ئەو تایبەتمەندییانەی کە ڕۆح لە ژیانی باوەڕدارێکدا کاریان لەسەر دەکات (ئایەتەکانی ٢٢-٢٣) پێیان دەوترێت "بەر". ئەم شتانە ئەوەندەی چالاکی نین، بەڵکو هەڵوێستن کە لە دڵ و ژیانماندا "گەشە دەکەن" و بەم شێوەیە کاریگەری لەسەر هەموو کردارەکانمان دادەنێن. زاراوەی "بەر" تاکە – لە ڕاستیدا یەک بەرە، بەری نۆ لایەنە بە واتایەکی تر. ڕۆح دەیەوێت لە ژیانماندا نەک تەنها یەک یان دوو لەم تایبەتمەندییانە، بەڵکو هەموویان پێکەوە "بەری ڕۆح" پێکبهێنن. دەکرێت وەک گوڵێکی جوان وێنا بکرێت: ئەگەر یەک یان دوو لە پەڕەکانی لێ بکرێتەوە، جوانی گوڵەکە لەناو دەچێت.

کردارەکانی جەستە

لیستی کردارەکانی جەستە وێنەیەکی تاریکە و مرۆڤ حەز دەکات ڕوو بکاتە بابەتەکانی تری لێکۆڵینەوەی خۆشتر، بەڵام خودا ئەم شتانەی لە وشەی خۆیدا دانەناوە بۆ ئەوەی ئێمە پشتگوێیان بخەین. ئەم شتانە بۆ ئاگادارکردنەوەمان نووسراون و ئەنجامی ترسناکی ژیانێکمان پیشان دەدەن کە "ئارەزووی جەستە بەجێ دەهێنێت".

لیستی نوێنەرایەتییەکە دەکرێت بەسەر چەند گروپێکدا دابەش بکرێت: سێ یەکەم (داوێنپیسی، پیسی، بێشەرمی) گوناهی سێکسین، دوو دواتر (بتپەرستی، جادووگەری) گوناهی ئایینی بتپەرستین. ئەمە بە لیستێکی درێژی گوناهەکانی دژی دراوسێم بەدوادا دێت و بە دوو گوناه کۆتایی دێت کە کەمی کۆنترۆڵ نیشان دەدەن (سەرخۆشی، ئاهەنگگێڕان).

داوێنپیسی

ئەمە شتێکە کە لە زۆربەی کۆمەڵگا ڕۆژئاواییە ڕێگەپێدراوەکانماندا چیتر بە گوناه دانانرێت لەلایەن پیاوانەوە بە گشتی. بەڵام ستانداردە ڕەوشتییەکانی خودا نەگۆڕن و مەسیحی بە ستانداردەکانی خودا دەژی، تەنانەت ئەگەر شێوازی ژیانیشی جیاواز بێت لە هاوڕێ مرۆڤەکانی دەوروبەری. ئەو دەزانێت کە ستانداردەکانی خودا ڕێگای دڵنیا و تەنها بۆ بەختەوەرییەکی هەمیشەییە. لە چاوی خودادا، هەر سێکسێک لەگەڵ هەر کەسێک کە هاوسەری تۆ نییە، داوێنپیسییە. ئەوەی خودا بۆ چێژوەرگرتنی ژن و مێردی داوە، دەبێتە گوناه کاتێک لە چوارچێوەی خودا-پێدراو دەردەهێنرێت، و ئەوە – هەرچییەک میدیا پێتان بڵێت – لە کۆتاییدا خەم و ناخۆشی دروست دەکات نەک خۆشی.

پیسی

ئەوەی ئەم زاراوەیە پەیوەندی بە بواری گوناهەکانی سێکسیشەوە هەیە، لە وەرزی ١٧:٤ی وەرزی یوحەننا دەبینرێت، کە هەردوو زاراوەکە پێکەوە بەستراونەتەوە: "جامێکی زێڕینی بە دەستەوە بوو پڕ بوو لە... شتە پیسەکانی داوێنپیسییەکەی." جگە لە کردەی ڕاستەقینەی داوێنپیسی، زۆر پیسی ڕەوشتی هەیە کە جەستەمان حەزی لێیەتی خەریکی بێت. میدیا، چاپکراو و جگە لەوەش، پڕن لەو شتانە. با داوا لە خودا بکەین بۆ یارمەتییەکەی بۆ ئەوەی لە هەموو ئەوەی دەیکەین و بیری لێ دەکەینەوە پاک بین.

کوڕێکی گەنج (یان کچێکی گەنج) ڕێگاکەی چۆن پاک دەکاتەوە؟ بە گوێگرتن لە وشەکەت (زەبوورەکان ١١٩:٩)

بێشەرمی

لەم سێ زاراوەیەدا پلەبەندییەکی دیار هەیە: یەکەم گوناهێکی دیاریکراو (داوێنپیسی)، پاشان حاڵەتێکی گشتیی پیسی مێشک (پیسی)، و لە کۆتاییدا پشتگوێخستنێکی بێشەرمانەی ڕێزگرتن (بێشەرمی). ئەم سێ وشەیە پێکەوە لە ٢ کۆرنسۆس ١٢:٢١یشدا دەدۆزرێنەوە.

بتپەرستی

بتپەرستی ئەو کردارە بوو کە زۆربەی باوەڕدارانی غەلاتی لێ ڕزگار کرابوون. بۆیە پۆڵس ئاگاداریان دەکاتەوە کە نەگەڕێنەوە بۆ ئەو دابونەریتانەی کە پێش گۆڕانیان ژیانیانیان تایبەتمەند کردبوو. ئەو کردارە بتپەرستی و ئایینانە بە شێوەیەکی زیاد لە پێویست کۆمەڵگاکانمان داگیر دەکەن. و بە گشتی، ئامۆژگاری نێردراو یوحەننا زۆر پێویستە بۆ هەموو باوەڕدارێک:

منداڵان، خۆتان لە بتەکان بپارێزن (١ یوحەننا ٥:٢١).

جادووگەری

وشەی یۆنانی بریتییە لە فارماکیا، کە وشەی ئینگلیزی 'دەرمانخانە' لێیەوە وەرگیراوە. لە نێو گەلە بتپەرستەکاندا، بەکارهێنانی هەندێک دەرمان بەزۆری لەگەڵ داواکردنی هێزە شاراوەکاندا دێت. نموونەی ئەم جادووگەرییە لە کتێبی پیرۆزدا دەدۆزرێتەوە: لە دەرچوون ٧:١١ (میسر)؛ ئیشایا ٤٧:٩-١٢ (بابل)؛ کردارەکان ١٩:١٩ (ئەفەسۆس). 'دەرمان'ی کە لە ئەفریقای ئەمڕۆدا پەیڕەو دەکرێت، ڕۆحپەرستی، و زۆربەی ئەوەی پێی دەوترێت دەرمانی 'جێگرەوە' لە وڵاتە شارستانییەکانماندا زۆر جیاواز نییە لەوە. دوو وشەی کۆتایی گوناهەکانی بواری ئایینی وەسف دەکەن. یەکەم (بتپەرستی) ڕەنگە زیاتر بە ئاشکرا پەیڕەو بکرێت، دووەم (جادووگەری) زیاتر بە نهێنی. هەموو ئەو کردارانەی جەستە کە تا ئێستا باس کراون، پەیوەندییان بە کولتە ئایینییە بتپەرستەکانەوە هەبووە. کۆتایی ئەوانەی لەم شتانەدا دەژین، مردنی دووەمە: وەرزی یوحەننا ٢١:٨.

ڕق

(دوژمنایەتی) ئەمە حاڵەتێک وەسف دەکات کە بە پێچەوانەی خۆشەویستی تایبەتمەندە. یان لە پەیوەندیدا بە خوداوە

چونکە مێشکی جەستە دوژمنایەتی خودایە. ڕۆما ٨:٧

یان لە پەیوەندیدا بە مرۆڤەوە

و پیلاتۆس و هێرۆدس لە هەمان ڕۆژدا بوونە دۆستی یەکتر، چونکە پێشتر دوژمنایەتی لە نێوانیاندا هەبوو. لۆقا ٢٣:١٢

لێرەدا نێردراو ئاماژە بە دوژمنایەتییەکانی نێوان مرۆڤەکان دەکات، کە پۆڵس لە نامەکەیدا بۆ تیتۆس بەم شێوەیە وەسفی دەکات:

ڕق لێبوونەوە، و ڕق لێبوونەوەی یەکتر. (تیتۆس ٣:٣)

شەڕ و کێشە

حەسودی

لە یۆنانییەوە زێلۆس وشەکانی وەک 'غیرەت' یان 'غیرەتمەند' لێیەوە وەرگیراون. وشەکە لە کتێبی پیرۆزدا بە هەردوو واتای ئەرێنی و نەرێنی بەکارهاتووە. نموونە ئەرێنییەکان بریتین لە: یوحەننا ٢:١٧ (غیرەتی خودا) یان ٢ کۆرنسۆس ١١:٢ (غیرەتی پۆڵس). بەڵام لێرەدا زاراوەکە بە واتایەکی تەواو خراپ بەکارهاتووە. سەرچاوەی ئەم حەسودییە خۆشەویستی نییە بەڵکو دوژمنایەتییە. چەند بە ئاسانی حەسودی بە کەسێک دەبەین بەهۆی شتێکەوە کە ئەو هەیەتی یان کردوویەتی (موڵکی مادی، تواناکان، سەرکەوتن). جۆرێکیش لە حەسودی ڕۆحی هەیە، کە تەنانەت خراپترە، کاتێک حەسودی بە شتێک دەبەنم کە خودا بە برا یان خوشکێکی داوە.

توڕەیی

(توڕەیی، بێزاری) لە وەرزی یوحەننا حەوت جار بۆ توڕەیی خودا بەکارهاتووە، بەڵام لە شوێنەکانی تردا نزیکەی هەمیشە بە واتایەکی خراپ بەکاردێت. ئەگەر حەسودی لە دڵماندا حوکم نەدەین، لە کۆتاییدا بە توڕەیی یان ڕق دەتەقێتەوە.

ناکۆکی

کێشە، دروستکردنی پارت. واتە لایەنگری یان دژایەتیکردنی سەرکردەکانی پارت. لە یاقوب ٣:١٤-١٦دا پەیوەندی بە حەسودییەوە هەیە. دەتوانین بڵێین حەسودی ڕەگەکەیە کە توڕەیی و ناکۆکی لێیەوە دێن.

کێشە و مشتومڕ

دابەشبوون. دروستکردنی پارت ناچارە ببێتە هۆی دابەشبوون. باوەڕدار نابێت تەنها ئاگاداری دروستکردنی دابەشبوون بێت، بەڵکو دەبێت ئاگاداری ئەوانەش بێت کە دابەشبوون دروست دەکەن و لێیان دوور بکەوێتەوە.

بەڵام داواتان لێ دەکەم، برایان، سەیری ئەوانە بکەن کە دابەشبوون و هۆکاری کەوتن دروست دەکەن، بە پێچەوانەی ئەو فێرکردنەی کە فێربوون، و لێیان دوور بکەونەوە. ڕۆما ١٦:١٧

قوتابخانەکانی بیروڕا

هەرەس، تائیفە. دابەشبوون قۆناغی سەرەتایی تائیفەیەکە، تائیفە حاڵەتێکی پێگەیشتوو و دامەزراوی شتەکانە. تائیفەگەری لووتکەیەکە کە لە گەشەسەندنێکەوە سەرچاوە دەگرێت کە لە دوژمنایەتییەوە دەستی پێکردووە. پێشکەوتن لەم حەوت وشەیەدا بە ئاسانی دیارە.

حەسودی

حەسودی زۆر نزیکە لە غیرە. جیاوازییەکە دەکرێت بەم شێوەیە وەسف بکرێت: حەسودی دەیەوێت کەسێکی تر لەوەی هەیەتی بێبەش بکات، لە کاتێکدا غیرە دەیەوێت هەمان شتی بۆ خۆی هەبێت. حەسودی بریتییە لە

وەک ڕزیوی ئێسکەکان (پەندەکان ١٤:٣٠).

سەرخۆشی

زۆر خواردنەوەی خواردنەوەی کحولدار

ئاهەنگگێڕان

ئەنجامێکی باوی سەرخۆشییە، هەروەها پێکەوە لە ١ پەترۆس ٤:٣دا باس کراوە.

"ئەوانەی ئەم شتانە دەکەن، میراتگری شانشینی خودا نابن" (ئایەتی ٣١). ئەوانەی ئەم شتانە دەکەن واتە ئەوانەی بە شێوەیەکی هەمیشەیی لەم شتانەدا دەژین، ئەوانەی بەم شتانە تایبەتمەندن. پۆڵس دەربڕینێکی هاوشێوە لە کۆلۆسی 3:7دا بەکاردەهێنێت، "کە ئێوەش جارێک تێیدا ڕۆیشتن کاتێک لەم شتانەدا دەژیان." بۆ پیرۆزانی کۆلۆسی ئەمە ڕابردوو بوو؛ "جارێک" لەم شتانەدا ژیابوون، بەڵام ئێستا گۆڕانکارییەک ڕوویدابوو، هاوشێوەی ئەوانەی لە ژیانی باوەڕدارانی کۆرنسۆسدا: "و ئەم شتانە هەندێک لە ئێوە بوون؛ بەڵام ئێوە شۆردراون، بەڵام ئێوە پیرۆز کراون، بەڵام ئێوە ڕەوا کراون بە ناوی گەورەمان عیسا و بە ڕۆحی خودامان" (١ کۆرنسۆس ٦:١١).

بەری ڕۆح

وەک چۆن جەستە خۆی لە کردارەکاندا دەردەخات، بە هەمان شێوە ڕۆحیش خۆی لە بەری خۆیدا دەردەخات. "کردارەکان" گرنگی بە بیرۆکەی چالاکی دەدات؛ "بەر" باس لەو هێزە دەکات کە لە ناوەوە کار دەکات – وزەی ڕۆحی پیرۆز کە لە باوەڕداردا کار دەکات.

وەک لە سەرەتای ئەم وتارەدا ئاماژەی پێکرا، شێوەی تاکانەی "بەر" ئاماژە بە یەکێتی و هارمۆنی دەکات. یەکێتی و هارمۆنییەک کە بە تەواوی لە خوداوەند عیسادا بینرا و دەبێت لەلایەن خۆیەوە بە هێزی ڕۆحی پیرۆز دووبارە بکرێتەوە. بەری ڕۆح – لە مەسیحدا لە ڕاستیدا، لە مەسیحیدا بە ئەگەری – بەرێکی هارمۆنییە، توخمە جیاوازەکان پێکەوە گونجاون.

بێبەر

پێچەوانەی بەرهەمداریش لە کتێبی پیرۆزدا باس کراوە: بێبەربوون. تەنها ئاماژە بە دێڕە جیاوازەکان دەکەین بۆ لێکۆڵینەوەی کەسی زیاتر:

• "و بێبەر دەبێت" (مەتتا ١٣:٢٢ – ئەوەی لە نێو دڕکەکاندا چێنرا)
• "نە بێکار بێت و نە بێبەر" (٢ پەترۆس ١:٨ – ئەگەر ئەو شتانەی لە ئایەتەکانی پێشوودا باس کراون نەبن)
• "بێ بەر" (یەهودا ١٢ – بێدینەکان)
• "کردارە بێبەرەکانی تاریکی" (ئەفەسۆس ٥:١١)
• "بۆ ئەوەی بێبەر نەبن" (تیتۆس ٣:١٤ – باوەڕداران)
• "تێگەیشتنم بێبەرە" (١ کۆرنسۆس ١٤:١٤ – هەرچەندە ڕۆح و زمان لە نوێژدا چالاک بن، بێبەرە یان بێ سوودە ئەگەر تێگەیشتنیش بەشدار نەبێت).

خۆشەویستی، خۆشی، ئاشتی

سێ تایبەتمەندی یەکەمی بەری ڕۆح شتێکی هاوبەشیان هەیە کە زۆر جوانە. خوداوەند هەموویان باس دەکات و پێیان دەڵێت "هی من....

• "بمێننەوە لە خۆشەویستی من" (یوحەننا ١٥:٩)
• "بۆ ئەوەی خۆشی من لە ئێوەدا بێت" (یوحەننا ١٥:١١)
• "ئاشتی من پێتان دەدەم" (یوحەننا ١٤:٢٧)

لە کاتێکدا هەموو نۆ تایبەتمەندییەکە بەشێکن لە بەری ڕۆح و بۆیە سەرچاوەیان لە کارێکی ڕۆحی خوداوەندەوە وەرگرتووە، خۆشەویستی و خۆشیش لە دێڕێکی تری کتێبی پیرۆزدا پەیوەندییان بە ڕۆحی خوداوەندەوە هەیە.

• "بەڵام داواتان لێ دەکەم، برایان، بە گەورەمان عیسای مەسیح، و بە خۆشەویستی ڕۆح، کە پێکەوە لەگەڵ من لە نوێژەکاندا بۆ من بۆ خودا تێبکۆشن" (ڕۆما ١٥:٣٠)
• "و قوتابییەکان پڕ بوون لە خۆشی و (ڕۆحی) پیرۆز" (کردارەکان ١٣:٥٢)

دیردرێژی

ئەمە هەڵوێستی ڕۆح و گیانە کە بەبێ گڕوگاڵ لە هەموو کێشە و بارگرانییە جیاوازەکانی ژیانی مەسیحییەکدا بەردەوام دەبێت.

میهرەبانی

(نەرمونیانی): ئەمە پێی وتراوە "چاکە لە کرداردا،" چاکەیەک کە خۆی لە کردارەکانی نیعمەت، بەزەیی و نەرمونیانیدا دەردەخات. دەوترێت خودا دەوڵەمەندە بە چاکە (ڕۆما ٢:٤)؛ چاکەیەک کە لە دیاری کوڕەکەیدا دەرکەوت (تیتۆس ٣:٤).

چاکە

ئەمە هاوواتای وشەی پێشترە. واتایەکی هاوشێوەی هەیە، بەڵام بە تەواوی وەک یەک نین. جیاوازییەکە چییە؟ هەندێک پێشنیاریان کردووە کە ئەم وشەیە کوالیتییە توندەکانی چاکە دەگرێتەوە، واتە، چاکە کردن بە خەڵکی تر، بەڵام بە مەرج نییە بە ڕێگەی نەرمونیان. لە کتێبی ترێنج لەسەر هاوواتاکان، ئەو خوداوەند بە نموونە دەهێنێتەوە کە کڕیار و فرۆشیارەکانی لە پەرستگا دەرکرد.

دڵسۆزی

(باوەڕ، دڵسۆزی): چ تایبەتمەندییەکی جوانە لە کەسێکدا – دڵسۆزی. کۆیلەکان دەبێت هان بدرێن بۆ ئەوەی "هەموو دڵسۆزییەکی باش" بە گەورەکانیان نیشان بدەن بەم شێوەیە فێرکردنی خودای ڕزگارکەرمان بڕازێننەوە (تیتۆس ٢:١٠). دووبارە ئەمە شتێکە کە لە خودی خودادا دەدۆزرێتەوە (ڕۆما ٣:٣).

نەرمونیانی

لە زمانی ڕۆژانەدا نەرمونیانی ڕەنگە لەگەڵ لاوازی هاوڕێ بێت. بەڵام لە بەکارهێنانی کتێبی پیرۆزدا وانییە! بیرۆکەی باو ئەوەیە کە ئەگەر پیاوێک نەرمونیان بێت، ناتوانێت یارمەتی خۆی بدات. چ جیاوازییەکە لەگەڵ خوداوەندمان کە "نەرمونیان بوو لە دڵدا" (مەتتا ١١:٢٠-٣٠). ئەو نەرمونیان بوو و هەموو سەرچاوە بێسنوورەکانی خودای لە ژێر فەرمانیدا بوو. باوەڕدار دەبێت هەمان کوالیتی لە ژیانیدا و بە تایبەتی لە خزمەتەکەیدا پەرە پێبدات (١ کۆرنسۆس ٤:٢١، ٢ تیمۆساوس ٢:٢٥).

خۆکۆنترۆڵکردن

(مامناوەندی): چەند گرنگە خۆکۆنترۆڵکردن لە جیهانێکدا کە مرۆڤ پێچەوانەکەی فێر دەکرێت. ڕۆیشتن بەم جیهانەدا بە تەواوی کۆنترۆڵی خۆتەوە وات لێ دەکات سەرکەوتوو بیت لەو شوێنانەی کە ئەوانی تر دەکەون. وەک کەسێک وتوویەتی: خۆکۆنترۆڵکردن واتای سەرکەوتنە.

"دژی ئەمانە هیچ یاسایەک نییە" – هیچ یاسایەک قەدەغەی نیشاندانی ئەم بەری ڕۆحە لە ژیانتدا ناکات. بە پێچەوانەوە: کاتێک من و تۆ بەم تایبەتمەندییانە تایبەتمەند دەبین، خوداوەندمان شکۆدار دەکرێت.

بۆچی کتێبی پیرۆز و کۆنکۆردانسەکەت هەڵناگریت و لێکۆڵینەوەیەکی وشەیی لەسەر ئەم نۆ تایبەتمەندییە گرنگە دەست پێ ناکەیت. بێگومان پاداشت وەردەگریت.