بەشەکانی ٧ و ٨ی زەکەریا
دیارترین دەستەواژە: «یەزدانی سوپاسالار ئاوا دەفەرموێت.»
سێیەم پەیام:
بینینەکانی بەشەکانی ٣ بۆ ٦ کۆتاییان هاتووە. پێشبینییەکە نزیکە دەستپێبکات.
زۆرجار کاتێکی دەوێت بۆ ئەوەی کارە بەنرخەکان گەشە بکەن. بۆیە نابێت سەرسام بین کە ماوەی نزیکەی دوو ساڵ هەبووە لە نێوان دوایین بینین لە بەشی ٦ و دەستپێکی پێشبینی لە بەشی ٧.
شاندێک لە بێتێلەوە (٧:١-٣)
پرسیارێک سەریهەڵدا لەگەڵ گەیشتنی شاندێک لە بێتێلەوە. ئەمە بوو: ئایا پێویستە (بەڕاستی، ئایا ڕاستە؟) بەردەوام بین لە ڕۆژووگرتن کە لەلایەن خەڵک و کاهینانی نەتەوەکە دامەزرێنراون، نەک لەلایەن خوداوە؟
ڕۆژووی ١: ڕۆژووی مانگی پێنجەم
ئەمە یادەوەری وێرانکردنی پەرستگای سلێمانی بوو (٢ پاشایان ٢٥:٨-١٠ و یەرمیا ٥٢:١٢-١٤).
ڕۆژووی ٢: ڕۆژووی مانگی حەوتەم.
ئەمە یادەوەری تیرۆرکردنی گەدالیا، حاکمی دەستنیشانکراوی خاکەکە، و ئەوانەی کە نەبردرابوون بۆ بابل (یەرمیا ٤١:١-٢ بخوێنەرەوە). شاندەکە تەنها پرسیارێکیان سەبارەت بە ڕۆژووی مانگی پێنجەم وروژاند، بەڵام پێغەمبەرەکە لە وەڵامە چوار لایەنەکەیدا هەردووکیانی چارەسەر کرد.
یەکەم وەڵام (٧:٤-٧)
وەڵامی پرسیارکەرەکە درایەوە، نەک پرسیارەکە. «لەگەڵ خودا ڕاستبە، و ڕاست بمێنەرەوە.» دووەم، «کێ ئامانجی ڕۆژووەکەتە؟ ئایا بۆ من دەیکەیت، یان بۆ خۆتان؟»
ڕێوڕەسمە ڕاستەکانی دەرەوە بە تەنیا نیشانەیەکی ڕاستەقینە نین بۆ ئەوەی دڵ لەبەردەم خودا ڕاست بێت. جیاکردنەوەی چالاکی، بەبێ جیاکردنەوەی دڵ، هیچ سوودێکی نییە لەبەردەم خودا (ئیشایا ٢٩:١٣). ئایەتی ٧ی ئەم بەشەمان دەڵێت، «گوێ لە وشەی یەزدان بگرن لە ڕێگەی پێغەمبەرانی پێشوو.»
دووەم وەڵام (٧:٨-١٤)
دوای ئەوەی لەگەڵ خودا ڕاست بوویتەوە، بە گوێڕایەڵیکردنی وشەکەی، شتی داهاتوو ئەوەیە کە لەگەڵ مرۆڤ ڕاست بیت.
ئایینی ڕاستەقینە لە بنەڕەتدا پراکتیکییە (یاقوب ١:٢٧). ئەوەی لە ناخماندایە لە دەرەوە دەردەکەوێت. تەنها دەتوانیت حوکم بدەیت لەسەر ئەوەی لە ناخی دڵمدایە بەوەی کە لە ژیانمدا دەیبینیت، بە شێوەیەکی ڕەوشتی، نەک تەنها لە چالاکییە ڕێوڕەسمییەکاندا، بەڵکو لە خوداپەرستی پراکتیکیدا. ئەنجامی ڕاستبوون لەگەڵ خودا (ئایەتی ٤-٧) ئەوەیە کە لەگەڵ مرۆڤ ڕاست بیت (ئایەتی ٩-١٠).
«باوکەکانتان دڵیان ڕەق کرد دژی دەنگی پێغەمبەران و دەبوو سزایان بدرێت.»
ئاراستەکە بەدوای سووڕی ئاساییدا دێت:
هەڵە بەرامبەر خودا، هەڵە بەرامبەر مرۆڤ. (٥:٣) پەیامی هۆشداری پێغەمبەرانی پێشوو. (٧:٩-١٠) هۆشداری پشتگوێ خرا. (٧:١١-١٢) سزای تەمبێکردن، سزاکان جێبەجێ کران. (٧:١٣-١٤)
خاکە خۆشەکە (٧:١٤)
خاکی ئیسرائیل دەبوو ببێتە ناوەند و خاڵی سەرەکی ئاشتی، زۆری، و خۆشگوزەرانی زەوی. لەبری ئەوە، بووەتە خاڵی سەرەکی تاڵی، ئاژاوە، و نائارامی جیهان. چ کارەساتێک!
سێیەم وەڵام (٨:١-١٩)
خودا بیروڕای خۆی نەگۆڕیوە. بەرەکەتی خاکەکە دێت. یەهۆڤا، خودای ئیسرائیل، خۆی پابەند کردووە. ئەوە ڕوودەدات.
بخوێنەرەوە: ئیشایا ١٤:٢٤-٢٧؛ ٤٦:٩-١١
تووڕەیی خۆی بەرامبەر گەلی خۆی دەربڕیوە.
تووڕەییەکەی بەرامبەر نەتەوە بتپەرستەکان دەردەچێت کە بوێری ئەوەیان کردووە دەست لە ئیسرائیل بدەن، چاوی چاوی.
نیشانەکانی بەرەکەتی خودا لەسەر خوداپەرستان لە ئیسرائیل (ماوەیەکی زۆرە لە یاساکەدا بەڵێنی پێدراوە).
١. تەمەندرێژی. (٤)٢. زۆری منداڵ، چەندین نەوە. (٥)٣. نیشتەجێبوون لە خاکەکەدا. (٧-٨)٤. خۆشگوزەرانی (خاکەکە بەرهەمدار). (١٢)٥. بەرەکەت بۆ نەتەوەکانی تر. (١٣)٦. ژیانی ڕاستودروست (ئێستا - بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی پێغەمبەرەکە سەبارەت بە داهاتوو وتوویەتی). (١٦-١٧)٧. ڕۆژووگرتن گۆڕدرا بۆ جەژن. (١٩)
چوارەم وەڵام (٨:٢٠-٢٣)
نەتەوەکان دڵخۆش دەبن بە هاتن بۆ ئیسرائیل و ئۆرشەلیم.
بارودۆخی هەزار ساڵە (کە بە دڵنیاییەوە لە سێ هەزار ساڵی ڕابردوودا جێبەجێ نەکراوە لە سەردەمی سلێمانەوە، کە حوکمڕانییەکەی خۆی پێشەکییەک بوو بۆ شکۆمەندی هەزار ساڵە).
ئۆرشەلیم دەبێتە ناوەندی پایتەختی:
حکومەتی جیهانی زەبوور ٧٢؛ زەبوور ٩:٨
فێرکردن میخا ٤:٢ پەرستن یەرمیا ٣:١٧؛ زەکەریا ١٤:١٦
«سەیری پاشاکەت بکە دێت بۆ لات» (٩-١١)
بخوێنەرەوە: بەشی ٩:١-١٧؛ ١٠:١-١٢؛ ١١:١-١٧
ڕەنگە هەندێک لە پێشبینییەکانی ئەم بەشانە بەشێکیان جێبەجێ کرابێت. نابێت لەوە سەرسام بین. «ڕووداوە داهاتووەکان سێبەری خۆیان پێشوەختە دەخەن.» بەڵام جێبەجێکردنێکی تەواو و کۆتایی هێشتا ڕووی نەداوە. هەندێک لە پێشبینییەکان هێشتا هیچ وەڵامێکیان نەبووە، و چاوەڕێی لووتکەی کۆتایی مامەڵەکانی خودا لەسەر زەوین.
١. تۆڵەسەندنەوەی خودا لە نەتەوە بتپەرستەکان و جێبەجێکردنی (٩:١-١٧).
یەزدان گەلەکەی دەپارێزێت (٩:١-٨)
شارەکانی ناوبراو لە ئایەتە سەرەتاییەکاندا ڕکابەری باڵادەستی ئۆرشەلیم بوون. ئەوە قبوڵ ناکرێت. ئۆرشەلیم دەبێت باڵادەست بێت.
هەندێک لەم لێدوانانە لە مێژووی ناوەڕاستی نەتەوەی ئیسرائیل، و بە تایبەتی یەهودا، ڕەنگدانەوەیان هەیە. لێکۆڵینەوە لە مێژووی عەلمانی ئەوە پشتڕاست دەکاتەوە. باشتر و خێراتر: ڕاوێژ بە ڕاڤەکارانی کتێبی پیرۆز بکە کە فێربوویت متمانەیان پێ بکەیت. بەڵام، ئەم جێبەجێکردنە بەشەکییانە هەموویان چاوەڕێی ڕزگارکردنی کۆتایی یەزدانن بۆ گەلە خۆشەویستەکەی و دامەزراندنیان لە «خاکە خۆشەکەدا.»
ئایەتی ٨
یەزدان حیساب بۆ پەرستگا (بە شێوەیەکی گشتی) دووبارە دروستکراوەکە دەکات، کە ئەنجامی ماندووبوونی پاشماوە گەڕاوەکانە.
ئەم هەمووە چۆن ڕوودەدات؟ (٩:٩-١٠)
هاتنی پاشا هەموو شتێک چارەسەر دەکات.
ئایەتی ٩
پێشکەشکردنی ئەو کەسەی کە تەنها لەو ڕزگاری دەدۆزرێتەوە.
ناونیشان (فەرمی): پاشا
کەسایەتی وەک ئەوە (ڕەوشتی): دادپەروەر؛ خاوەنی ڕزگاری.
کەسایەتی کەسی و ڕەوشتی: نزم، سواری گوێدرێژێک… نزم لە کەسایەتی خۆیدا و لە نزیکبوونەوەیدا.
تەنها ئەوەی کەسی و ڕەوشتییە و لە یەکەم هاتنیدا دەرکەوتووە لە مەتتا ٢١:٥ دا هاتووە.
ئەنجامی دووەم هاتن (٩:١٠-١٧)
ڕزگارکردنی دراماتیکی (ئایەتەکانی ١٠-١٦)
ئایەتی ١٠: چیتر جەنگ لە ئیسرائیلدا نییە، بە تایبەتی ئۆرشەلیم، بەڵکو ئاشتی و دەسەڵاتی جیهانی، لەگەڵ ئیسرائیل و ئۆرشەلیم وەک ناوەند.
ئایەتی ١١: ڕزگارکردن بە هێز بەهۆی و پشت بە کەفارەتی خوێن دەبەستێت.
بەراورد بکە: دەرچوون ١٢ کەفارەتی پەسخە بە خوێن >>> دەرچوون ١٤ دەریای سوور ڕزگارکردن بە هێز
کەفارەتی خوێن کارێکی قووڵترە (لەبەردەم خودا) و بنەمای ڕزگارکردنە (لە مرۆڤەکان) بە هێز. ئەم پەیمانە ئەنجامی نیعمەت دەبێت و بۆیە نوێ دەبێت (یەرمیا ٣١).
ئایەتی ١٢: لەم نێوەندەدا، ئەوان بە هیواوە گیرۆدە بوون.
ئایەتی ١٧: گەنم بۆ گەنجان: چەمکی نێر >>> ڕاستی بابەتی >>> خواردن >>> خواردن لە مەسیح (یۆحەننا ٦).
شەرابی نوێ بۆ کچەکان: چەمکی مێ >>> ڕاستی خودی >>> خواردنەوە >>> خواردنەوەی یەک ڕۆح (١ کۆرنسۆس ١٢:١٣).
ئەوەی ئێستا باوەڕداری مەسیحی دەپارێزێت، ئیسرائیل لە جیهانی داهاتوودا دەپارێزێت. ئەوە بەردەوام و تایبەتمەند دەبێت بۆ ئەوان وەک چۆن ئێستا بۆ ئێمەیە.
٢. بەرەکەت کە ئیسرائیل چێژی لێ دەبینێت کە گەڕاوەتەوە بۆ خاکە خۆشەکە (١٠:١-١٢)
پلانەکە (١٠:١-٣)
یەزدان سەردانی مێگەلەکەی دەکات بۆ گەڕاندنەوە و دەیانکاتە سەرکەوتوو وەک ئەوەی هەموو هێزێکیان لە خۆیدا بێت. هەموو یەهودا (شانشینی باشوور) و ئیسرائیل (ئەفرایم/یوسف) (شانشینی باکوور) لە بەرەکەتەکەدا دەبن. ڕێگرییەکان لادەبرێن و شانازی دوژمنەکانیان دەشکێنرێت. گەلەکەی خۆی کۆدەکاتەوە بۆ خاکە خۆشەکە و بەهێزیان دەکات بۆ خۆی.
جێبەجێکاری پلانەکە (١٠:٤)
کێ ئەمە جێبەجێ دەکات؟ کێ ئەمە دەهێنێتە دی؟ مەسیح!
ئایەتی ٤ پوختەیەکی کورت لەسەر کەسایەتی و ئەرکی مەسیح دەدات.
أ) بەردی گۆشە
١) بنەما (ئیشایا ٢٨:١٦).
٢) بەستنەوەی یەکێتی لە نێوان دوو دیواردا.
ب) بزمار
مێخی خێوەت؟ نەخێر! مێخی ناوخۆیی بۆ هەڵگرتنی هەموو بار و گەنجینەکان. یەکێک کە توانای هەڵگرتنی هەموو بارەکانی هەیە، بەڵام پڕیشە لە بەزەیی، و شکۆمەندی هەڵدەگرێت (ئیشایا ٢٢:٢٤؛ زەکەریا ٦:١٣).
ج) کەوانەی جەنگ پاشای جەنگاوەر.
ژێردەستەکردن، لەناوبردنی هەموو دوژمنانی خودا و گەلەکەی (ئیشایا ٦٣؛ ٢ تەسەلۆنیکی ١؛ وەرگێڕان ١٩).
د) ستەمکار داواکار، حاکمی دیکتاتۆر، ئۆتۆکراتی.
سەری زێڕ (دانیال ٥:١٨-١٩؛ کرداری ١٧:٣١).
جێبەجێکردنی پلانەکە (١٠:١٢)
وەک نوێنەرانی، ئەوان بە ناوی ئەوەوە دەڕۆن و دێن، بەرەکەت بەسەر نەتەوەکاندا دابەش دەکەن.
٣. دەرئەنجامە قورسەکانی ڕەتکردنەوەی مەسیح (١١:١-١٧)
ڕەتکردنەوەی نیعمەتی یەزدان بووەتە هۆی ئەوەی گەلەکە ملکەچی حوکمی بتپەرستان بێت. شوانەکانی خۆیان بەزەییان پێیان نایەتەوە. یەزدان شوانی ڕاستەقینە بەرز دەکاتەوە، کە پاشماوەکە دەخوات. ڕەتکردنەوەی مەسیح لە ژیان و خزمەتەکەیدا کۆکردنەوەی گەلانی (نەتەوەکان)ی نەکردە کارێکی مەحاڵ (پیدایشی ٤٩:١٠) بۆیە دەبوو گۆچانی جوانی بشکێنرێت. ڕەتکردنەوەی مەسیح لە مردنەکەیدا بۆ کاتێکی دیاریکراو کۆکردنەوەی هەموو ئیسرائیلی (واتە دوو و دە بۆ ئەوەی دوازدە دروست بکەن) نەکردە کارێکی مەحاڵ. سەردەمی کەنیسە بۆشایی درێژی نێوان ئایەتەکانی ١٤ و ١٥ پڕ دەکاتەوە.
ئایەتی ١٥ شوانی گەمژە، بت، یان درۆزن، دژە مەسیح، پێشکەش دەکات، کە کەسایەتییەکەی پێچەوانەی شوانی ڕاستەقینەیە.
بەراورد بکە ئایەتەکانی ١٥-١٧ و یۆحەننا ٥:٤٣ لەگەڵ یۆحەننا ١٠:٣-٤، ٧، ٩-١١، ١٤-١٥.
بەراورد بکە ١ یۆحەننا ٢. ٢٢؛ ٢ یۆحەننا ٧ لەگەڵ یۆحەننا ١٠:١، ٥، ٨، ١٠أ، ١٢-١٣.
سزای خودا بەسەر دژە مەسیحدا دێت وەک چۆن لە وەرگێڕان ١٩:٢٠ فێر دەبین. بیرکردنەوەیەکی دڵخۆشکەر نییە، بەڵام پێشەکییەکی پێویستە بۆ بەشی ١٢.
چوارەم پەیام:
ئەم پێشبینییانە (لە بەشەکانی ٩ بۆ ١١) بەشێکیان جێبەجێ کراوە بەڵام هێشتا بە تەواوی و بە شێوەیەکی تەواو جێبەجێ نەکراون (بڕوانە بەشی ٩:٨).
پێشبینییەکان (بەشەکانی ٩ بۆ ١٤) بە ڕیزبەندی کاتی نین.
٩:٩ هاتنی پاشا تەنها بەشێکی جێبەجێ کراوە.
١١:١٢-١٣ خیانەت و دانەوەی نرخەکە.
١١:٧-١١ نەتەوەکە بڵاوکرایەوە.
٩:٨ سەرکەوتنەکانی پاشا.
٩:١٠-١٧ بەرنامەی پاشا.
ئەمە دەرگا دەکاتەوە بۆ بەشەکانی ١٢-١٤.
