ئابیڵین

بێ پەڕتووک، یان بێ پاشا

ناوچەیەک کە لیسانیاس چوارچێوەدار بوو. لۆقا 3:1. ئەبیلا شاری سەرەکی بوو. یۆسێفۆس ئەمەی بە «ئەبیلای لیسانیاس» ناو دەبات بۆ جیاکردنەوەی لە شارەکانی تری هەمان ناو. لەلایەن نووسەرانی کۆنەوە وەسف کراوە کە هەژدە میل لە دیمەشقەوە دوورە لەسەر ڕێگای هێلیۆپۆلیس یان بەعلبەک، و ڕۆبنسۆن لە شەش کاتژمێردا گەیشتە شوێنەکەی، لە لێژایی ڕۆژهەڵاتی دژە لوبنان. ناوەندی ناوچەی ئەبیلین نزیکەی 33 35' باکوور، 36 5' ڕۆژهەڵاتە. فراوانییەکەی نادیارە: پێدەچێت سنوورەکانی لە کاتە جیاوازەکاندا گۆڕابن.

لە لۆقا 3:1 و هەروەها لە چەندین ئاماژەدا لە یۆسێفۆسدا باس کراوە، وەک چوارچێوەیەکی لیسانیاس [کە سەیری بکە]. لە دژە لوبناندا بوو، و پایتەختەکەی ئەبیلا بوو، شارۆچکەیەک کە وێرانەکانی ئەمڕۆ لە کەناری باکووری ڕووباری بارادا دەدۆزرێنەوە، نزیک گوندێک بە ناوی سووک وادی بارادا. یەکێکە لە جوانترین شوێنەکان لەسەر هێڵی شەمەندەفەر بۆ دیمەشق. ناوی کۆن ئەمڕۆ لە نووسراوێکی لاتینی لەسەر بەردێکی قووڵ کە لەسەرەوەی هێڵی شەمەندەفەرەکە هەڵکەندراوە، پارێزراوە. بەپێی نەریتێکی بێ بەهای موسڵمانان، دەوترێت هابیل لێرە نێژراوە.