پیاوی خودا
ئەلیشا پێغەمبەرێکی گەشتیار عادەتی وابوو لە ماڵی ژن و مێردێک لە شونەم بوەستێت بۆ پشوودان لە کاتی گەشتەکەیدا. میوانداری پێشکەش بە پیاوەکە کرابوو، و کاتێک ژنەکە ژەمەکانی پێشکەش دەکرد و قسەی لەگەڵ دەکرد، دەستی کرد بە دروستکردنی بۆچوونێک لەسەر کەسایەتییەکەی. ڕووی لە مێردەکەی کرد و وتی: «ئێستا سەیری بکە، من تێدەگەم کە ئەمە پیاوێکی پیرۆزی خودایە، کە بەردەوام بەلای ئێمەدا تێدەپەڕێت» (٢ پادشاکان ٤:٨-٩). چی وای لە ژنەکە کرد ئەم تێبینییە بکات؟ ئایا شتێکی جیاواز لەم پیاوەدا هەبوو کە وای لێکرد بە پیرۆز سەیری بکات؟ چۆن دەتوانین «پیاوێکی خودا» ئەمڕۆ بناسینەوە؟
کتێبی پیرۆز زۆر شتی لەسەر خەڵکی خوداپەرست هەیە. بەپێی کتێبی پیرۆز، خوداپەرستی، یان «شێوەی خودا»، تایبەتمەندییەکی گرنگە کە دەبێت ژیانی پیاوان و ژنانێک نیشان بدات کە خزمەتی خودا دەکەن. ئەوانەی خوداپەرستن کەمتر لە جیهاندا بەناوبانگ دەبن. هەروەها، هەموو ئەوانەی کە بانگەشەی باوەڕهێنان بە ئینجیل دەکەن ناتوانرێت وەسفی «پیاو [یان ژنی] خودا»یان پێبدرێت. هەندێک باوەڕدار زیاتر لە مەسیح دەچن و شێوازێکیان هەیە بۆ بڵاوکردنەوەی بوونی ئەو. ڕەنگە بتوانین شتێکی خوداپەرستی لە کەسێکدا بدۆزینەوە کە دەیبینین، بەڵام کتێبی پیرۆز چی لەسەر ئەو کەسە دەردەخات کە بەڕاستی خودا دەناسێت؟
بە گەڕانەوە بۆ میوانەکەی شونەم، ئەلیشا، دەبینین کە ئەو بەردەوام لە کتێبی پیرۆزدا بە «پیاوی خودا» ناودەبرێت. ئیلیا، پێشینەکەی، وەک «پیاوی خودا» ناسێنرابوو (١ پادشاکان ١٧:١٨،٢٤؛ ٢ پادشاکان ١:٩). ئەلیشا خزمەتەکەی بە شێوەیەکی ئەرێنی دەستپێکرد، بە بەسەربردنی کات لەگەڵ ئیلیا (١ پادشاکان ١٩:١٩-٢١). پاشان، لە کاتی سەردانەکانی بۆ شونەم، ئەلیشا چەند جارێک بە «پیاوی خودا» ناودەبرا (٢ پادشاکان ٤:٩،١٦،٢١-٢٢). دواتر، دیارییەک لە نان و گەنم بۆ ئەم «پیاوەی خودا» هێنرا (ئایەتی ٤٢). «ئەلیشا پیاوی خودا» بوو کە بیستی لەسەر خەمۆکی پادشا و نەعمانی گەورەی بانگهێشت کرد بۆ ماڵە سادەکەی (٥:٨).
لانی کەم حەوت ساڵ دواتر ژنەکەی شونەم هێشتا ئەلیشای وەک «پیاوێکی خودا» دەناسی (٨:٢). تەنانەت لە کۆتایی ژیانیشیدا، هەرچەندە نەخۆش و لەسەر جێگا بوو، ئەو «پیاوی خودا» بوو (١٣:١٤،١٩). ئایا ڕوونکردنەوەیەکی سادە هەیە کە وای لێبکات تێبگەین بۆچی، بە درێژایی ژیانی، ئەلیشا بەم شێوەیە وەسف دەکرا؟ ڕەنگە وەڵامەکە لە ٢ پادشاکان ٢:٩دا بدۆزرێتەوە، کە تەنها پێش ئەوەی ئیلیا بانگ بکرێت بۆ لای خودا، ئەلیشا داوای دوو بەشی ڕۆحی ئەوی کردبوو. ئایا ئەم ئارەزووە دەتوانێت هۆکاری بینین، مەبەست و هێز بێت کە ژیانی ئەلیشای نیشانە کردبوو؟
چەند کەسێکی تر
لە ٢ پادشاکان ٢٥:٧دا «پیاوێکی خودا»ی بێناو بە پەیامێک لە خوداوە هاتە لای ئەمازیا. یەکێکی تر، ئیگدالیا، ناوی هاتووە بەڵام بە کردەوە نەناسراو ماوەتەوە (یەرمیا ٣٥:٤). داود، سەرەڕای ژیانێک کە بێ کەموکوڕی نەبوو، وەک «پیاوی خودا» وەسف کراوە (٢ پادشاکان ٨:١٤).
پێغەمبەرێک کە لە ١ پادشاکان ١٣:١دا وەک «پیاوێکی خودا» لێی دەخوێنینەوە، نزیکەی سێ سەد ساڵ دواتر هێشتا وەک «پیاوی خودا» بەبیر دەهێنرایەوە (٢ پادشاکان ٢٣:١٦-١٧). گێڕانەوەی ژیانی لە ١ پادشاکان ١٣دا باس لەوە دەکات کە چۆن تووشی مردنێکی ناکاتی بوو چونکە گوێڕایەڵی خودا نەبوو، ئەمەش دەیسەلمێنێت کە پیاوان و ژنانی خودا لەم جیهانەدا ناگەنە بێگەردی بێ گوناه. بەڵکو، ئەوان کەسانێکن کە چێژ لە هاوبەشییەکی نزیک لەگەڵ خودادا وەردەگرن، نێردراوی ئەون و – تا ڕادەیەک – نوێنەرایەتی ئەو دەکەن بە ژیانی خوداپەرستانە.
بە تێپەڕبوونی چەندین سەدە دەتوانین بگەڕێینەوە دواوە و پیاوان و ژنانێک بەبیر بهێنینەوە کە خودا بە شێوەیەکی نائاسایی بەکاری هێناون. بانگخوازان و خزمەتکارانی خودا کە شتی نایابیان بۆ ئەو بەدەست هێناوە، ڕەنگە نیشانەکانی بوونیان بە خەڵکی ڕاستەقینەی خودا هەڵبگرن. خودا پیاوان و ژنانی خۆی لە هەموو نەوەیەکدا هەیە. تۆماری ژیانیان دەتوانێت هانمان بدات کە پڕ بین لە ڕۆحی پیرۆز و بۆ شکۆمەندی خودا بژین.
تیمۆسی
یەک کەس لە پەیمانی نوێدا بە «پیاوی خودا» ناودەبرێت، و ئەو هەندێک وانەی گرنگمان فێر دەکات لەسەر ئەوەی چۆن دەتوانین کەسانی ئەو ئاستە بین. ناوی تیمۆسی بوو، کەسێکی گەنجتر. هەندێک، لە ڕاستیدا، سووکایەتییان بە گەنجێتییەکەی دەکرد (١ تیمۆسی ٤:١٢). ئەو ترسنۆک بوو، بەڵام پۆڵس هانی دا کە بوێر بێت (٢ تیمۆسی ١:٧). هەروەها هەندێک کێشەی تەندروستی هەبوو کە وای لە پۆڵس کرد ئامۆژگاری پزیشکی پێبدات (١ تیمۆسی ٥:٢٣). سەرەڕای ئەم لاوازییە ئاشکرایانە، تیمۆسی پیاوێکی ڕاستەقینەی خودا بوو. لە بەشی کۆتایی نامەی یەکەم بۆ تیمۆسی، پۆڵس وەک «پیاوێکی خودا» هانی دا سێ شت بکات: ڕابکات، شوێن بکەوێت و شەڕ بکات (٦:١١-١٢). با ئەم ڕێنماییانە تاوتوێ بکەین.
ڕاکردن
«بەڵام تۆ، ئەی پیاوی خودا، لەم شتانە ڕابکە» (ئایەتی ١١). ئەم «شتانە» چین کە نێردراوەکە ئاماژەی پێدەکرد؟ پێشتر لەم بەشەدا پۆڵس باسی فێرکردنە هەڵەکانی کرد کە هەندێک کەس دەیانوت: «ئەگەر کەسێک بە شێوەیەکی تر فێر بکات و ڕازی نەبێت بە قسە تەندروستەکان ... ئەو لووتبەرزە، هیچ نازانێت» (ئایەتەکانی ٣-٤). ناوەڕۆکی فێرکردنەکەیان ناتەندروست بوو، لە ڕووی ڕۆحییەوە، نەک «قسە تەندروستەکان» کە تایبەتمەندی خزمەتی گەورە عیسای مەسیح بوو. ئینجیلەکان فێرکردنەکانی ئەو بە وردی تۆمار دەکەن. دەبێت زۆرجار بیر لەو ڕاستییە سادە و قووڵانە بکەینەوە.
پەیوەست بەوەی کە فێری دەکرد «فێرکردنەکە ... بەپێی خوداپەرستی»یە (ئایەتی ٣). هەندێک مامۆستای درۆینە جۆرێک لە «ئینجیلی خۆشگوزەرانی»یان دەوت، کە قەزانج بە خوداپەرستییەوە دەبەستەوە (ئایەتی ٥). زۆر کەس ئەمڕۆ شوێن ئەم شێوازە دەکەون و بە هەڵە فێر دەکەن کە خودا بە شێوەیەکی ماددی بەرەکەتدار دەکات ئەوانەی کە هەندێک مەرج جێبەجێ دەکەن. ڕاستی بابەتەکە ئەوەیە کە «خوداپەرستی لەگەڵ ڕازیبووندا قەزانجێکی گەورەیە» (ئایەتی ٦). چەند شتێکی گەورەیە کە خوداپەرست و ڕازی بیت! نابێت فریو بدرێین بە «فێرکردنی خۆشگوزەرانی» کە زۆر ڕۆحی ساویلکەی تێدا گیرۆدە کردووە. وتراوە کە مەبەستی بانگخوازی ئەوەیە گوناهبار بچووک بکاتەوە، ڕزگارکەر بەرز بکاتەوە و پیرۆزی پەرە پێبدات.
وەک پیاوێکی خودا، تیمۆسی پێویستی بەوە نەبوو تەنها واز لە فێرکردنی هەڵە بهێنێت، بەڵکو دەبوو لە ئارەزووە هەڵەکانیش ڕابکات. هیچ کەسێک ناتوانێت مشتومڕ لەسەر ئەو ڕاستییە سادەیە بکات کە «هیچ شتێکمان نەهێنایە ئەم جیهانە، و دڵنیایە کە هیچ شتێکیش ناتوانین لەگەڵ خۆمان ببەینە دەرەوە» (ئایەتی ٧). بەپێی ڕاپۆرتەکان، ئەسکەندەری گەورە فەرمانی دا کە کاتێک دەمرێت جەستەکەی بە دەستی کراوەوە ببرێت بۆ ناشتن بۆ ئەوەی هەمووان بتوانن ببینن کە دەستەکانی بەتاڵ بوون. ئەوانەی ئارەزوویەکی بەهێزیان بۆ سامان هەیە دەتوانن گیرۆدە ببن و لە کۆتاییدا وێران ببن. خۆشەویستی پارە ڕەگێکە کە هەموو جۆرە خراپەیەک دەتوانێت لێیەوە گەشە بکات، و «زۆر خەم» دەهێنێت (ئایەتەکانی ٩-١٠). دەبێت لە شتەکانی تریش «ڕابکەین» (٢ تیمۆسی ٢:٢٢)، وەک یوسف کاتێک بە ژیرانە لە ژنی پۆتیفار و پێشنیارەکانی ڕایکرد (پیدایش ٣٩:١٢). زۆر گرنگە کە ئێمە ڕابکەین لەو شتانەی کە ڕێگر دەبن لە پێشکەوتنی ڕۆحییەتیمان. کاتێک تاقیکردنەوە خۆی نیشان دەدات، لێی ڕابکە!
بەڵام، پیاوی خودا نابێت هەمیشە ڕابکات. ڕێگایەکی ڕاست هەیە کە دەبێت شوێنی بکەوێت.
شوێنکەوتن
«بەڵام تۆ، ئەی پیاوی خودا ... شوێن ڕاستودروستی، خوداپەرستی، باوەڕ، خۆشەویستی، ئارامگری، نەرمی بکەوە» (١ تیمۆسی ٦:١١). «ڕاستودروستبوون» واتە «ڕاست یان دادپەروەر بوون.» هەرگیز ناتوانین خۆمان ڕاستودروست بکەین لەبەردەم خودایەکی پیرۆزدا. تەنها مەسیح دەتوانێت ئەوە بۆ ئێمە بکات. بەڵام، ئەم ئایەتە باس لە هەڵسوکەوتی ئێمە دەکات لەبەردەم پیاواندا. خودا ڕاستودروستە و ڕێز لە ڕاستودروستی دەگرێت (زەبوور ١١:٧)، و دەیەوێت گەلەکەی لەم جیهانەدا بەو شێوەیە بن. ئایا ئێمە جێی متمانە و باوەڕپێکراوین؟ ئایا خوداپەرستی لە ژیانماندا دەبینرێت؟ باوکمان دەیەوێت ئێمە کەسایەتی ئەو نیشان بدەین، پیرۆز بین وەک ئەو پیرۆزە. شتی لەو شێوەیە بە ئاسانی نایەن، بەڵام دەبێت «شوێن» ئەم تایبەتمەندییانە بکەوین، ڕۆژانە داوا لە گەورە عیسا بکەین کە پڕمان بکات لە ڕۆحی خۆی و ڕێنماییمان بکات «لە ڕێگاکانی ڕاستودروستیدا لە پێناوی ناوی خۆیدا» (زەبوور ٢٣:٣).
چوار تایبەتمەندییەکەی تر هەموویان بەشێکن لە بەرهەمی ڕۆح کە لە گالاتییەکان ٥:٢٢-٢٣دا هاتووە. «باوەڕ»، یان دڵسۆزی، بە سادەیی واتە قسەی خودا بە ڕاست بزانین و متمانەمان پێی هەبێت. بەبێ باوەڕ ناتوانین خودا دڵخۆش بکەین (عیبرانییەکان ١١:٦)، بۆیە گرنگە ڕۆژانە متمانەمان پێی هەبێت. «خۆشەویستی» یەکێک بوو لە ڕوونترین تایبەتمەندییەکانی ژیانی گەورە عیسا. فەرمانی بە شوێنکەوتووانی کرد کە یەکتریان خۆش بوێت (یۆحەننا ١٣:٣٤). خۆشەویستی تەنها هەستێکی سۆزداری نییە. بەپێی زاراوەکانی کتێبی پیرۆز، گوێڕایەڵیکردنی فەرمانەکانی خودا (١٤:١٥) و یارمەتیدانی ئەوانەی پێویستیان پێیەتی (گالاتییەکان ٦:١٠) لەخۆدەگرێت. «ئارامگری» بە واتای «مانەوە لە ژێر» دێت. وشەکە باس لە خۆڕاگری دەکات لە ژێر تاقیکردنەوەدا و قبوڵکردنی هەر شتێک کە خودا ڕێگەی پێدەدات بەبێ گلەیی. «نەرمی» لاوازی نییە. گەورە عیسا «نەرم و دڵنزم» بوو (مەتتا ١١:٢٩) بەبێ ئەوەی لاواز بێت. بەڵکو، بیر لەو هێزە بکەرەوە کە نیشانی دا کاتێک مەبەستەکەی جێبەجێ کرد و بە ویستی خۆی چوو بۆ خاچ بۆ مردن. نەرمی واتە من داوای مافەکانی خۆم ناکەم و خۆم لە پێش ئەوانی ترەوە دانانێم.
هاوسەنگییەکی نایاب لەم فێرکردنەدا هەیە. پیاوی خودا نابێت تەنها ڕابکات لە شتە هەڵەکان؛ دەبێت هەروەها شوێن بکەوێت شتە ڕاستەکان. ئەمە پێویستی بە بڕیاردانێکی ڕۆژانە هەیە بۆ دڵخۆشکردنی خودا. دەبێت چاوەڕوانی یارمەتی لەو بکەین، چونکە بێگومان سەرلێشێواندن و دوژمن دەبن.
شەڕکردن
«بەڵام تۆ، ئەی پیاوی خودا ... شەڕی باشی باوەڕ بکە» (١١-١٢). هەرگیز وا بیر مەکەرەوە کە ژیانی مەسیحی کات بەسەربردنێکی ئاسانە، و وەک ماسی مەبە کە بە ڕەوتی ئاو و شەپۆلەوە دەڕوات. ئێمە لە کێبڕکێداین! دەبێت دژی بێخودایی باو کە دەورمان داوە مەلە بکەین. وشەی «شەڕ» زیاتر باس لە هەوڵدان دەکات وەک وەرزشکارێک کە مەبەستی بردنەوەی پێشبڕکێکەیە، نەک شەڕی دەستەویەخە. وشەی یۆنانی لێرەدا بەکارهاتووە وشەی ئینگلیزی «agonize»مان پێدەدات. مەرجەکان قورس و داواکارن. دەبێت هەوڵ بدەین بەسەر هەموو دوژمنێکی ڕۆحیدا زاڵ بین. وەک «ڕاکەر»ی عیبرانییەکان ١٢:١-٢، دەبێت هەموو قورساییەک لاببەین و بە وزەی ڕۆحی خودا بەرەو پێشەوە بڕۆین، چاوەڕوانی عیسا بکەین.
نەک تەنها تیمۆسی پێویستی بەوە بوو کە ئاگاداری ئەو مەترسییانە بێت کە ڕووبەڕووی دەبوونەوە، بەڵکو دەبوو ژیانی هەتاهەتاییش بگرێتە دەست (١ تیمۆسی ٦:١٢). هەرچەندە پێشتر خاوەنی بوو، پۆڵس تیمۆسی هان دا کە ئەو ژیانە بە شێوەیەک بگرێتە دەست کە هانی بدات. دەبوو سەرسام بێت بە سەرسوڕهێنەرییەکەی و ژیانی لەسەر زەوی بە ڕووناکی هەتاهەتایی بژی. وەک گەورە عیسا کە دڵسۆز بوو لەبەردەم پۆنتیۆس پیلاتۆسدا، بە تیمۆسی وترا کە «ئەم فەرمانە بپارێزێت» و بەردەوام بێت لە ژیانی «دانپێدانانی باشی» (ئایەتەکانی ١٢-١٤). وەک هەموو پیاوێکی ڕاستەقینەی خودا، دەبوو لە دیدگایدا گەڕانەوەی گەورە عیسای مەسیح لە ئاسمانەوە هەبێت (ئایەتی ١٤).
سێ شت
سێ شت لەلایەن ڕاهێنەری ڕۆحییەوە پێشکەش بە تیمۆسی پیاوی خودا کرابوون. دەبوو:
- ڕابکات لە فێرکردنی درۆینە و ئارەزووە هەڵەکان؛
- شوێن بکەوێت ڕاستودروستی، خوداپەرستی، باوەڕ، خۆشەویستی، ئارامگری و نەرمی؛ و
- شەڕ بکات شەڕی باشی باوەڕ – ئاگاداری ئەو ئاگادارکردنەوانە بێت کە پێی درابوون و ژیانی هەتاهەتایی بگرێتە دەست.
داواکارییەکان ڕەنگە گەورە بن، بەڵام بێ یارمەتی نەهێڵدراوینەتەوە. کتێبی پیرۆز، کە لەبەردەستماندایە، بە تەواوی «پیاوی خودا» ئامادە دەکات بۆ ئەنجامدانی هەموو کارێکی باش (٢ تیمۆسی ٣:١٦-١٧). لە ڕاستیدا، هیچ یەکێک لە ئێمە ناتوانین پیاوان و ژنانی ڕاستەقینەی خودا بین بەبێ بەهای دانان بۆ وشەی ئەو و بەسەربردنی کات بۆ فێربوون لێی. ژنەکەی شونەم تێگەیشت کە ئەلیشا «پیاوێکی پیرۆزی خودا» بوو (٢ پادشاکان ٤:٩). با خودا ئارەزوومان پێبدات کە پیاوان و ژنانی پیرۆزی خودا بین بۆ ئەوەی ئەوانی تر بناسنەوە کە شتێکی جیاواز لە ئێمەدا هەیە، کە ڕێز و شکۆمەندی بۆ ئەو دەهێنێت.
