سوپاسگوزاریپڕ لە سوپاسگوزاری لە ڕێگەی بەسەربوونی مەسیحەوەپۆڵس نزیکەی سێ ساڵ لە شاری بەناوبانگی ئەفەسۆس کاری کرد، پێدەچێت لە ساڵانی ٥٦-٥٨ی زایینی. ئەو بۆ ماوەی سێ مانگ لە کەنیسەدا دەربارەی شانشینی خودا خزمەتی کرد. بانگەوازەکە هەندێک جار بە موعجیزەکانەوە بوو کە خودا لە ڕێگەی دەستی پۆڵسەوە ئەنجامی دەدا (ئایەتی ١١)15 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
عیسای مەسیحعیسای مەسیح: یەهۆڤا، نێردراو، پاشا، گەرەنتی، نێوەنگیرنامەی عیبرانییەکان دەربارەی عیسای مەسیحە، کەسایەتی و کارەکانی. ناوی «عیسا» ١٤ جار لەم نامە سەرسوڕهێنەرەدا هاتووە، لەوانەش یەک جار ئاماژە بە یەشوع دەکات، کە ئیسرائیلی بردە ناو خاکی بەڵێندراو. ژمارە هەشت لە کتێبی پیرۆزدا نوێنەرایەتی دەستپێکی نوێ دەکات.15 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
عیسای مەسیحعیسای مەسیح: شوان و سەرپەرشتیاری ڕۆحەکانمانلە پەیمانی کۆندا پێمان دەوترێت کە خوداوەند شوانی ئێمەیە. بەڵێنەکەی ئیشایا 40:11 ئاماژە بەوە دەکات کە مەسیح مامەڵە لەگەڵ گەلەکەیدا دەکات وەک شوانێک کە گرنگی بە مەڕەکانی دەدات. هەروەها دەزانین کە ئیبراهیم، ئیسحاق، یەعقوب، کوڕەکانی یەعقوب، موسا و داود هەموویان شوان بوون.15 کەمترین خوێندنەوە·بیڵ کوڵکینز
گەشەی ڕۆحیدانانی لەپێشینەکانی ڕۆژانە لە ژیانی مەسیحیدالەپێشینە گرنگەکانی ژیانی مەسیحی ڕۆژانە بگەڕێ: ڕزگاری، لەئاوباپتێزکردن، خوێندنی کتێبی پیرۆز، نوێژ، هاوڕێیەتی، و کاری دڵسۆزانە.15 کەمترین خوێندنەوە·بیڵ کوڵکینز
ژنانوانە ئینجیلییەکان لە ژنانی بەتەمەنی خوداپەرست وەک ساراکتێبی پیرۆز ژنانی بەتەمەنی خوداپەرست وەک نموونەی باوەڕ و ژیری پێشکەش دەکات. لە سارا، ئەلیزابێت، ئانا، و ئەوانی ترەوە فێر بە چۆن ژیانێکی پڕ لە دڵسۆزی بژیت.16 کەمترین خوێندنەوە·یوجین پ. ڤێدەر، بچووک
باوەڕتێگەیشتن لە باوەڕ: وانەکانی عیبرانییەکان ١١، ئیبراهیم، موساباوەڕ وەک تەلەسکۆپێکە کە شتە دوورەکان نزیک دەکاتەوە، وەک «شتە هیوادارەکان» (ئایەتی ١) باوەڕ وای لێکرد ئامادە بێت بۆ ڕۆیشتن لە ئوری کلدانییەکان – پێشکەوتووترین کولتوری سەردەمی خۆی.16 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
داناییفێربوونی دانایی و تێگەیشتن لە نموونەکانی کتێبی پیرۆزنموونەی نووح یەکەم پیاوی «ڕاستودروستە» کە لە کتێبی پیرۆزدا ناوی هاتووە (پەیدابوون ٧:١) نموونەی نووح نووح جیاوازییەکی گەورەیە لە نێوان نووح و خەڵکی سەردەمی خۆی. وەک نموونەی زیندوو و تەواومان، خوداوەند عیسا فەرمووی: «نیری من بخەنە سەر خۆتان و17 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
مەسیحپێشبینییەکانی پەیمانی کۆن و ڕووداوەکانی لەدایکبوونی مەسیحپێشبینییەکانی پەیمانی کۆن، زنجیرە باوباپیرانەکان، و ڕووداوەکان کە ڕێگەیان بۆ لەدایکبوونی عیسای مەسیح خۆش کرد، بگەڕێ.17 کەمترین خوێندنەوە·یوجین پ. ڤێدەر، بچووک
گەشەی ڕۆحیگەشەی ڕۆحی و پێشکەوتن: دوای نموونەی مەسیح کەوتنپۆڵسی نێردراو گرنگیپێدانی باوکی بۆ باوەڕدارە نوێیەکان لە تەسەلۆنیکی و شوێنەکانی تر نیشاندا، بە خۆشەویستییەکی ڕاستەقینەوە بە وردی چاودێری دەکردن. وەک باوکی ڕۆحییان، نیگەرانییەکی ڕاستەقینەی نیشاندا، وەک دایکێک و برایەکی خوداپەرست بۆیان بوو (1 تەس. 2:7-11)18 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
نموونەکانکوڕە گەڕاوەکە: تێگەیشتن لە نیعمەتی بێئەندازەی خودالێکۆڵینەوە لە نموونەی کوڕە گەڕاوەکە، بە تیشک خستنە سەر خۆشەویستی و نیعمەتی بێئەندازەی خودا لە وەرگرتنی گوناهباراندا.19 کەمترین خوێندنەوە·س. ئای. سکۆفیڵد
گوناھلە مردنی ئادەمەوە بۆ ژیانی مەسیح: ڕۆما ٥ ڕوون کراوەتەوەنیعمەتی خودا و دیارییە خۆڕاییەکە بە نیعمەتی ئەو یەک پیاوە عیسای مەسیح بۆ زۆر کەس زۆر بوو. چونکە زۆر کەس لە ڕێگەی سەرپێچیی یەک پیاوەوە مردن، زۆر زیاتر ئەوانەی کە زۆریی نیعمەت و دیارییە خۆڕاییەکەی خودا وەردەگرن. دیارییە خۆڕاییەکە دوای زۆر سەرپێچی ڕەواییدانی ھێنا.20 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
ڕۆحی پیرۆزنامەی غەلاتییەکان: چوارچێوە، وانە بۆ باوەڕداران ئەمڕۆگەشتەکەی پۆڵس لە غەلاتیا بگەڕێ، کە ڕووبەڕووی نەیار و فێرکردنە درۆکان دەبێتەوە. وانە بەردەوامەکانی خزمەتەکەی بۆ باوەڕداران ئەمڕۆ بدۆزەرەوە.20 کەمترین خوێندنەوە·نادیار
عیسای مەسیحهێز و گرنگیی ناوی عیسای مەسیحکاریگەری و دەسەڵاتی قووڵی ناوی عیسا لە سەرانسەری پەیمانی نوێدا بگەڕێ، لە چاککردنەوەوە تا ڕزگاری و مزگێنیدان.21 کەمترین خوێندنەوە·ئالفرێد بۆتەر
بەرهەمی ڕۆحتێگەیشتن لە نۆ سیفەتی بەرهەمی ڕۆحبەرهەمی ڕۆح لە گالاتییە 5:22-23 دا باسکراوە. ئەم شێوازە نۆییە لە شوێنەکانی تری کتێبی پیرۆزدا دەدۆزرێتەوە، وەک نۆ بەرەکەتەکەی کە مەسیح لە مەتتا 5:1-12 دا باسی دەکات، نۆ دیارییە ڕۆحییەکەی کە پۆڵس لە 1 کۆرنسۆس 12:8-10 دا پێشکەشی دەکات، و نۆ سیفەتەکەی پۆڵس21 کەمترین خوێندنەوە·نادیار
گوێڕایەڵینافەرمانیی یۆنا: ڕۆیشتن بەرەو خوارەوە، ناوەوە، بۆ لای، و دژ بە خوداکتێبی یۆنا بپشکنە، گەشتەکەی لە نافەرمانییەوە بۆ نەینەوا، نوێژەکەی لە ماسییەکەدا، و نیعمەتی بەردەوامی خودا.21 کەمترین خوێندنەوە·نادیار
کەفارەتڕامانێک لەسەر شانازی کردن تەنها بە خاچی مەسیحڕامانێکی شیعری لەسەر غەلاتییەکان 6:14، کە بیر لە ئازارەکانی مەسیح دەکاتەوە لەسەر خاچ کە لەوێ گوناه و حوکمی ئێمەی هەڵگرت.1 کەمترین خوێندنەوە·باد مۆریس
کەفارەتخاچی سەرسوڕهێنەر: دەقی سروودی کلاسیکی ئیسحاق واتسسروودی خۆشەویستی ئیسحاق واتس کە بیر لە قوربانی مەسیح و وەڵامی ئێمە دەکاتەوە بۆ تەرخانکردنی تەواو بۆ ئەو ڕزگارکەرەی کە لە پێناوماندا مرد.1 کەمترین خوێندنەوە·ئایزاک واتس
بەخشینبەخشین بە خێزان یان کەنیسە: ڕێبەری لەپێشینەی کتێبی پیرۆزبنەماکانی کتێبی پیرۆز بۆ بەخشینی دارایی کاتێک ڕووبەڕووی پێداویستییەکانی خێزان یان پڕۆژەکانی کەنیسە دەبیتەوە، ڕوون بکەرەوە.5 کەمترین خوێندنەوە·یوجین پ. ڤێدەر، بچووک
کەفارەتپاککردنەوە: هەوڵی مرۆڤ بەرامبەر بە کەفارەتی مەسیحلە ئایەتی یەکەمدا دەخوێنینەوە کە خەڵک هەوڵی پاککردنەوەی خۆیان دەدەن. لە ئایەتی دووەمدا دەخوێنینەوە کە ڕزگارکەرێک خۆی بەخشی بۆ ئەوەی گەلێک بۆ خۆی ڕزگار و پاک بکاتەوە. با ئەم جیاوازییە و چۆنێتی جێبەجێکردنی لەسەر ئێمە ئەمڕۆ تاوتوێ بکەین. ئایا دەتوانین خۆمان پاک بکەینەوە؟6 کەمترین خوێندنەوە·کێڤین کوارتێڵ
ڕۆحی پیرۆزگەڕاندنەوەی دڵخۆشی: گوناه، هاوبەشی، و ڕۆحی پیرۆزفێربە چۆن خەمبارکردنی ڕۆحی پیرۆز هاوبەشی لەگەڵ خودا پچڕێنێت و دڵخۆشی کەم بکاتەوە، لە کاتێکدا ڕزگاری پارێزراو دەمێنێتەوە.6 کەمترین خوێندنەوە·نادیار
پیرۆزکردنپیرۆزکردن و بێگەردی بێ گوناه لە باوەڕدارداکتێبی پیرۆز فێری دەکات کە باوەڕداران لە مەسیحدا لە ڕووی پێگەوە پیرۆزکراون، بەڵام بێگەردی بێ گوناه لەم ژیانەدا بەدەست نایەت.4 کەمترین خوێندنەوە·یوجین پ. ڤێدەر، بچووک
مزگێنیئاواتی ئینجیل: ژیانێکی پڕ لە بەرەکەت لە مەسیحدایۆحەننا تۆمارەکەی خۆی لەبارەی مەسیحەوە بۆ دوو هۆکار نووسی: بۆ ئەوەی باوەڕ بهێنین – باسی کردارێکی ناوازە دەکات لە ڕابردوودا. ئەمە پەیوەندی بە متمانەکردن بە پەیامی ئینجیلەوە هەیە بۆ ڕزگاری و نوێبوونەوە. ئەم باوەڕهێنانە دەبێت بەردەوام و پێشکەوتوو بێت لە پێگەیشتندا بە شێوەیەک کە باوەڕدارەکە ژیانی مەسیح زیاتر و زیاتر نیشان بدات و چێژی لێ ببینێت و، کەمتر نەبێت8 کەمترین خوێندنەوە·نادیار
یاسا و نیعمەتلاوازی پۆڵس، ئیستعارە، و ئازادی لە گالاتییەکاندابەشی یەکەمی گالاتییەکان ٤ ئێستا دەچێتە سەر ئایەتەکانی ١٣-١٨ (و. پ. پ): «ئێوە دەزانن کە چۆن لەبەر لاوازی جەستە، لە سەرەتادا مزگێنیم پێدان.» «باشە کە هەمیشە بە پەرۆشەوە کاریگەری لەسەر شتێکی باش دابنرێت، و نەک تەنها کاتێک من لەگەڵتانم.»8 کەمترین خوێندنەوە·میڵتۆن جەیمسۆن
کریتۆلۆژیبۆچی لەدایکبوونی عیسا شکۆی بۆ خودا لە بەرزاییدا هێنالەدایکبوونی عیسا شکۆی بۆ خودا هێنا چونکە ئاماژەی بە ژیانێک دەکرد کە خودایەکی پیرۆز و ڕاستودروست شکۆدار دەکات.3 کەمترین خوێندنەوە·نادیار
