کەواتە، با بەدوای ئەو شتانەدا بگەڕێین کە ئاشتی دروست دەکەن و ئەو شتانەی کە یەکێک دەتوانێت ئەوی تر پێی بنیاد بنێت. ڕۆما ١٤:١٩
کاتێک سەیری جیهانی ئەمڕۆ دەکەین، دەبینین کە لە دەوروبەرماندا پشێوی هەیە. ئاژاوەی سیاسی و نائارامی کۆمەڵایەتی هەیە، و لە ڕووی ئابووریشەوە نائارامی هەیە. دەبێت چاوەڕێی ئەم کەمیی ئاشتییە بکەین لە جیهانێکدا کە میری ئاشتی ڕەتکردووەتەوە! بەڵام ئەوەی زیاتر جێگەی نیگەرانییە، کەمیی ئاشتییە لە کەنیسەدا، جەستەی مەسیح. وادیارە هەر کوێ بڕۆین، گوێمان لە کێشە دەبێت لە نێوان گەلی خودا. ئەوەی جێگەی سەرنجە ئەوەیە کە وشەی کێشە لە کتێبی پیرۆزدا نییە. کتێبی پیرۆز ئەم دژوارییانەی نێوان مەسیحییەکان بە کێشە دانانێت؛ بە گوناه یان لاوازی ئاماژەیان پێدەکات.
بۆم دەرکەوت کە جێگەی فێربوونە کە زۆربەی، ئەگەر هەموو نەبێت، نامە گشتییەکان بۆ کەنیسە داوامان لێدەکەن کە لە ئاشتیدا بین. دەزانین کە ئاشتی لەگەڵ خودا دەستپێدەکات و تاکە ڕێگە بۆ ئەوەی چێژ لە ئاشتی لەگەڵ خودا وەربگرین لە ڕێگەی کاری تەواوکراوی مەسیحەوەیە، «کەواتە، دوای ئەوەی بە باوەڕ ڕاستودروست کراین، لە ڕێگەی خوداوەندمان عیسای مەسیحەوە ئاشتی لەگەڵ خودا هەیە، کە لە ڕێگەی ئەوەوە بە باوەڕ دەستمان بەم نیعمەتە گەیشتووە کە تێیدا وەستاوین، و دڵخۆشین بە هیوای شکۆمەندی خودا» (ڕۆما ٥:١-٢). بەڵام کاتێک ئاشتی لەگەڵ خودا هەبوو، وەک منداڵەکانی، فێرمان دەکات کە «لاسایی ئەو بکەینەوە» (ئەفەسۆس ٥:١) و بەدوای ئاشتیدا بگەڕێین. ژیان بە ئاشتی لەگەڵ ئەوانی تر بنەمایەکی سەرەکی مەسیحییەتە. پۆڵس بە هەموو کۆبوونەوەیەک کە نامەی بۆ نووسی، بە شێوەیەک یان شێوەیەکی تر فەرمانی پێکرد. زۆربەی نامەکانی بە «نیعمەت و ئاشتی» دەستپێدەکات.
لە نووسین بۆ ئەوانەی لە ڕۆما، پۆڵس فەرمانی پێکردن کە زیاتر لە سەرکەوتوو بن لە مەسیحدا و هانی دان لە ڕۆما ١٢:١٨، «ئەگەر بکرێت، بە ئەندازەی ئەوەی پشت بە ئێوە دەبەستێت، بە ئاشتی لەگەڵ هەموو خەڵکدا بژین.» بۆ ئەوانەی لە کۆرنتۆس، سەرزەنشتی کردن بۆ هەبوونی ڕۆحێکی کێبڕکێکار و فێری کردن کە کەنیسە دابەش نەکەن یان بەدوای ناوبانگدا نەگەڕێن. بە پیرۆزەکانی غەلاتییە وترا کە هەمان شت فێر بکەن و یەکتر نەخۆن و نەقرتێنن بەهۆی نەتەوەکانیانەوە. لە ئەفەسۆس، پۆڵس وتی، «کەواتە، من، زیندانی خوداوەند، داواتان لێدەکەم کە شایستەی ئەو بانگەوازە بڕۆن کە پێی بانگ کراون، بە هەموو بێفیزی و نەرمی، بە درێژخایەنی، یەکتر قبوڵ بکەن لە خۆشەویستیدا، هەوڵ بدەن یەکێتی ڕۆح لە پەیوەندی ئاشتیدا بپارێزن.» تەنانەت بە باوەڕدارە گەنجەکانی تەسەلۆنیکی وترا کە ڕێگە نەدەن گومانەکانیان دابەشیان بکات.
گوێ لە هەندێک لە نامەکانی تری پەیمانی نوێ بگرە لەسەر ئەم بابەتە:
بەدوای ئاشتیدا بگەڕێ لەگەڵ هەموو خەڵکدا، و پیرۆزی، کە بەبێ ئەوان کەس خوداوەند نابینێت» (عیبرانییەکان ١٢:١٤).
«چونکە لەو شوێنەی کە حەسودی و خۆپەرستی هەیە، پشێوی و هەموو شتێکی خراپ هەیە. بەڵام دانایی لە سەرەوە یەکەم جار پاکە، پاشان ئاشتیخواز، نەرم، ئامادەی ملکەچبوون، پڕ لە بەزەیی و میوەی باش، بێ لایەنگری و دووڕوویی. ئێستا میوەی ڕاستودروستی لە ئاشتیدا دەچێنرێت لەلایەن ئەوانەی ئاشتی دروست دەکەن» (یاقوب ٣:١٦-١٨).
«کەواتە، خۆشەویستان، بە چاوەڕوانی ئەم شتانە، دڵسۆز بن بۆ ئەوەی لەلایەن ئەوەوە لە ئاشتیدا بدۆزرێنەوە، بێ پەڵە و بێ گلەیی» (٢ پەترۆس ٣:١٤).
بەڵام ئێوە، خۆشەویستان، قسەکانی نێردراوانی خوداوەندمان عیسای مەسیح لەبیر بکەن: چۆن پێیان وتوون کە لە کۆتایی کاتدا گاڵتەجاڕان دەبن کە بەپێی ئارەزووە بێخوداییەکانیان دەڕۆن. ئەمانە کەسانی هەستپێکراون کە دەبنە هۆی دابەشبوون، ڕۆحیان نییە (یەهودا ١٧-١٩).
لە مەتتا ٥:٩، خوداوەند عیسا ڕایگەیاند، «خۆزگە بە ئاشتیخوازان، چونکە ئەوان بە کوڕانی خودا ناودەبرێن.» بۆچی ئەم بیرۆکەی بەدواداچوونی ئاشتی ئەوەندە گرنگە؟ بۆ خوداوەند گرنگە چونکە لە سروشتی ئەودایە! شەش جار لە پەیمانی نوێدا، خودا بە «خودای ئاشتی» ناودەبرێت (ڕۆما ١٥:٣٣، ١ کۆرنتۆس ١٤:٣٣، فیلیپی ٤:٩، عیبرانییەکان ١٣:٢٠، ١ تەسەلۆنیکی ٥:٢٣). و هەموو جارێک چوارچێوەکە جیاوازە و بەکارهێنانی ئەم نازناوەش جیاواز دەبێت.
لە ٢ تەسەلۆنیکی ٣:١٦، خوداوەند عیسا، میری ئاشتی (ئیشایا ٩:٦)، بە «خوداوەندی ئاشتی» ناودەبرێت. ئەو ئاشتی ئێمەیە و ئەو کەسەیە کە ئاشتی دروست کردووە و ئەمڕۆ لە ڕێگەی کەنیسەکەیەوە ئاشتی ڕادەگەیەنێت (ئەفەسۆس ٢:١٤-١٧). خودی بوونی ڕۆحی خودا لە ناوماندا ئاشتی بەرهەم دەهێنێت بەپێی غەلاتییە ٥:٢٢-٢٣ «بەڵام میوەی ڕۆح خۆشەویستی، دڵخۆشی، ئاشتی، درێژخایەنی، میهرەبانی، چاکە، دڵسۆزی، نەرمی، خۆکۆنتڕۆڵکردنە. لە دژی ئەمانە، هیچ یاسایەک نییە.» بەڵام هەندێک شت ڕۆح خەمبار دەکەن و دەیکوژێننەوە. «ئێستا کارەکانی جەستە ئاشکران، کە زینا، داوێنپیسی، پیسی، بێشەرمی، بتپەرستی، جادووگەری، ڕق، ناکۆکی، حەسودی، تووڕەیی، خۆپەرستی، دابەشبوون، بیدعە، حەسودی، کوشتن، سەرخۆشی، ئاهەنگگێڕان، و شتی لەو شێوەیەن؛ کە پێشتر پێتان دەڵێم، وەک چۆن لە ڕابردوودا پێشم وتوون، کە ئەوانەی ئەو شتانە دەکەن، میراتی شانشینی خودا وەرناگرن.» هەموو ئەو شتانەی لەو لیستەدا لە غەلاتییەدا هەن، ڕێگرن لە ئاشتی. کاتێک ئەم شتانە لە کۆرنتۆسدا هەبوون، پۆڵس پێی وتن کە ئەوان ڕۆحی نین. گوێ لەوە بگرە کە لە ١ کۆرنتۆس ٣:١-٤دا چی وت، «و من، برایان، نەمتوانی وەک کەسانی ڕۆحی قسەتان لەگەڵ بکەم بەڵکو وەک کەسانی جەستەیی، وەک کۆرپە لە مەسیحدا. من شیریشم پێدان نەک خواردنی ڕەق، چونکە تا ئێستا نەتوانین وەری بگرن، و تەنانەت ئێستاش هێشتا ناتوانن، چونکە هێشتا جەستەیین. لەو شوێنەی کە حەسودی، ناکۆکی، و دابەشبوون لە نێوانتاندا هەیە، ئایا ئێوە جەستەیی نین و وەک پیاوانی ئاسایی ڕەفتار ناکەن؟ چونکە کاتێک یەکێک دەڵێت، «من هی پۆڵسم،» و ئەوی تر، «من هی ئەپۆلۆسم،» ئایا ئێوە جەستەیی نین؟» زۆر قورسە بۆمان کە ئاشتی ئەزموون بکەین ئەگەر سەرقاڵی خۆمان، کێشەکانمان، بۆچوونەکانمان، یان تەنانەت خەڵکی تر بین! هەر شتێک کە سەرقاڵی بین، ئەوەیە کە بەدوایدا دەگەڕێین.
وەک مەسیحییەکان، فەرمانمان پێکراوە کە بە چالاکی بەدوای ئاشتیدا بگەڕێین. دەبێت تێبگەین کە ئاشتی زیاترە لە تەنها نەبوونی ناکۆکی. ئاشتی لەگەڵیدا بیرۆکەی پشوو، بێدەنگی، و هارمۆنی هەیە. ئەوەی جێگەی سەرنجە ئەوەیە کە ئەمانە هەموویان دۆخی دڵن، و مەتتا ٦:٢١ بیرمان دەهێنێتەوە، «چونکە لەو شوێنەی کە گەنجینەکەت لێیە، دڵیشت لەوێ دەبێت.» هەر شتێک کە گەنجینەمان بێت، هەر شتێک کە بە چالاکی بەدوایدا دەگەڕێین، نیشان دەدات کە دڵمان لە کوێیە! پۆڵس بیرمان دەهێنێتەوە کە ئاشتی ڕاستەقینە پێویستی بە کار هەیە! «کەواتە، با بەدوای ئەو شتانەدا بگەڕێین کە ئاشتی دروست دەکەن و ئەو شتانەی کە یەکێک دەتوانێت ئەوی تر پێی بنیاد بنێت. کاری خودا لە پێناوی خواردندا لەناو مەبە. هەموو شتێک بەڕاستی پاکە، بەڵام خراپە بۆ ئەو پیاوەی کە بە سەرپێچییەوە دەخوات» (ڕۆما ١٤:١٩-٢٠). لە ئەفەسۆس ٤:١-٣دا دەڵێت، «بۆ ئەوەی شایستەی ئەو بانگەوازە بڕۆن کە پێی بانگ کراون، بە هەموو بێفیزی و نەرمی، بە درێژخایەنی، یەکتر قبوڵ بکەن لە خۆشەویستیدا، هەوڵ بدەن یەکێتی ڕۆح لە پەیوەندی ئاشتیدا بپارێزن.» پەترۆس زیاد دەکات، «کەواتە، خۆشەویستان، بە چاوەڕوانی ئەم شتانە، دڵسۆز بن بۆ ئەوەی لەلایەن ئەوەوە لە ئاشتیدا بدۆزرێنەوە، بێ پەڵە و بێ گلەیی» (٢ پەترۆس ٣:١٤). دەبێت دڵسۆز بین، کە بە واتای کارکردن دێت تا ئاستی ماندووبوون و ئارەقەکردن، لە بەدواداچوونی ئاشتیدا! جێگەی سەرنجە، دەبێت بە هەمان شێوە دڵسۆز بین لە بەدواداچوونی ئاشتی و پاراستنی دەربڕینی دەرەکی یەکێتی ڕۆح وەک چۆن «دڵسۆز بین بۆ ئەوەی خۆت بە خودا پێشکەش بکەیت وەک کەسێکی پەسەندکراو، کرێکارێک کە پێویستی بە شەرمەزاری نییە، ووشەی ڕاستی بە دروستی دابەش بکات» (٢ تیمۆتائۆس ٢:١٥).
بەدواداچوونی ئاشتی ڕەنگە پێویستی بە گۆڕینی ڕەفتار هەبێت. ٢ تیمۆتائۆس ٢:٢٢ ئامۆژگاریم دەکات کە «لە ئارەزووە گەنجییەکانیش ڕابکە؛ بەڵام بەدوای ڕاستودروستی، باوەڕ، خۆشەویستی، ئاشتیدا بگەڕێ لەگەڵ ئەوانەی کە بە دڵێکی پاکەوە داوای خودا دەکەن.» ئەگەر بمانەوێت چێژ لەم ئاشتییە وەربگرین، نابێت بەدوای ژیانێکی خۆپەرستانەدا بگەڕێین! ژیان لە ئاشتیدا پێویستی بە ڕاهێنان هەیە. گوێ لەوە بگرە کە عیبرانییەکان ١٢:٩-١٥ دەڵێت، «سەرباری ئەوە، باوکانی مرۆڤمان هەبووە کە ڕاستیان کردووینەتەوە، و ڕێزمان لێگرتوون. ئایا بە ئاسانی زیاتر ملکەچی باوکی ڕۆحەکان نابین و ناژین؟ چونکە ئەوان بەڕاستی بۆ چەند ڕۆژێک سزایان داین وەک چۆن بە باشیان زانی، بەڵام ئەو بۆ قازانجی ئێمە، بۆ ئەوەی بەشدار بین لە پیرۆزییەکەیدا. ئێستا، هیچ سزایەک لە ئێستادا دڵخۆشکەر نایەتە بەرچاو بەڵکو ئازاربەخشە؛ بەڵام، دواتر، میوەی ئاشتیخوازانەی ڕاستودروستی دەدات بەوانەی کە پێی ڕاهێنراون. کەواتە دەستە شلۆقەکان بەهێز بکەن، و ئەژنۆ لاوازەکان، و ڕێگەی ڕاست بۆ پێیەکانتان دروست بکەن، بۆ ئەوەی ئەوەی کە شەلەلە جێگەی نەگۆڕێت، بەڵکو چاک بێتەوە. بەدوای ئاشتیدا بگەڕێ لەگەڵ هەموو خەڵکدا، و پیرۆزی، کە بەبێ ئەوان کەس خوداوەند نابینێت: بە وریاییەوە سەیری بکەن نەوەک کەسێک لە نیعمەتی خودا کەم بێنێت؛ نەوەک هیچ ڕەگێکی تاڵی سەرهەڵدانی کێشە دروست بکات، و بەمەش زۆرێک پیس ببن.»
بۆ ئەوەی ئاشتی لە هەر گروپێکدا چێژی لێوەربگیرێت، دەبێت ڕێکخستنێک هەبێت بۆ ڕێگریکردن لە کێبڕکێ. جا لە ماڵەوە بێت، لە کاردا بێت، یان لە کەنیسەدا بێت، دەبێت چوارچێوەیەک هەبێت بۆ پەیڕەوکردن. لە بیرکردنەوە لە کۆبوونەوەی ناوخۆیی، پۆڵس جەخت لەسەر ئەمە دەکاتەوە لە ١ تەسەلۆنیکی ٥:١٢-١٣ کاتێک دەنووسێت، «و داواتان لێدەکەین، برایان، ئەوانە بناسن کە لە نێوانتاندا کار دەکەن، و لە خوداوەنددا بەسەرتانەوەن و ئامۆژگاریتان دەکەن، و بە خۆشەویستییەکی زۆرەوە ڕێزیان لێبگرن لە پێناوی کارەکانیاندا. لە نێوان خۆتاندا لە ئاشتیدا بن.»
هەندێک «ئاشتی بە هەر نرخێک» پەیڕەو دەکەن و شتەکان دەخەنە ژێر فەرشەوە. پێیان وایە ئەگەر پشتگوێی ناکۆکی بخەن، نامێنێت. بەڵام فەرمانی ژیان بە ئاشتی لەگەڵ ئەوانی تر دوو ئیستسنای هەیە. هەردووکیان لە ڕۆما ١٢:١٨دا دۆزراونەتەوە، «ئەگەر بکرێت، بە ئەندازەی ئەوەی پشت بە ئێوە دەبەستێت، بە ئاشتی لەگەڵ هەموو خەڵکدا بژین.» ئەگەر بکرێت، یەکەم ئیستسنایە. هەمیشە ناکرێت لە ئاشتیدا بژین. داود دەیویست لەگەڵ پاشا شاولدا لە ئاشتیدا بێت، بەڵام هەرگیز بەڕاستی نەبوو. دووەم ئیستسنا کە لەم ئایەتەدا دەبینرێت، بە ئەندازەی ئەوەی پشت بە ئێوە دەبەستێت. هەندێک جار هەیە کە کەسی بەرامبەر ڕەتیدەکاتەوە لە ئاشتیدا بژی، و کتێبی پیرۆز بیرمان دەهێنێتەوە، «برایەکی تووڕەبوو قورسترە بۆ بردنەوە لە شارێکی بەهێز» (پەندەکانی سلێمان ١٨:١٩). بەڵام ناتوانین ڕێگە بدەین ئەم ئیستسنایانە ڕێگر بن لە بەدواداچوونمان بۆ ئاشتی! ئەگەر هەردوو لای ناکۆکی ڕەتیان کردەوە ملکەچ بن، هەردووکیان گوناهیان کردووە. ئەگەر من هەڵوێستی «ئەو برایە زۆر قورسە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵیدا» هەبێت، ئەوەی بەڕاستی مەبەستم بێت ئەوەیە کە «ئەو ڕەتیدەکاتەوە دان بەوەدا بنێت کە من ڕاستم.» چۆن دۆخێکی لەو شێوەیە یەکلایی دەکەینەوە؟ پۆڵس ئەم شتە زۆر بە وردی باس دەکات لە فیلیپی ٢:١-٤، «کەواتە ئەگەر هیچ دڵنەواییەک لە مەسیحدا هەیە، ئەگەر هیچ ئاسوودەییەکی خۆشەویستی هەیە، ئەگەر هیچ هاوبەشییەکی ڕۆح هەیە، ئەگەر هیچ سۆز و بەزەییەک هەیە، دڵخۆشییەکەم تەواو بکەن بەوەی کە هاوبیر بن، هەمان خۆشەویستیتان هەبێت، یەک دڵ بن، یەک بیر بن. با هیچ شتێک لە ڕێگەی خۆپەرستی یان خۆبەزلزانینەوە نەکرێت، بەڵکو بە بێفیزی، با هەریەکێک ئەوانی تر لە خۆی باشتر بزانێت. با هەریەکێک لە ئێوە نەک تەنها بەدوای بەرژەوەندییەکانی خۆیدا بگەڕێت بەڵکو بەدوای بەرژەوەندییەکانی ئەوانی تریشدا بگەڕێت.» ئەگەر خۆشەویستی خودا بەڕاستی کاریگەری لەسەر دڵم هەبووبێت، ئەوا من بەدوای ڕێگەی خۆمدا ناگەڕێم و پێداگری لەسەر ناکەم چونکە خۆشەویستی «بەدوای هی خۆیدا ناگەڕێت، تووڕە نابێت، بیر لە خراپە ناکاتەوە (١ کۆرنتۆس ١٣:٥). ڕەنگە هەندێک جار هەبێت کە ئاشتی پێویستی بە دووری هەبێت وەک لە حاڵەتی پۆڵس و بەڕناباس لە کردارەکانی نێردراوان ١٥. ئەوان ناکۆکییەکی توندیان هەبوو و ڕێگەی جیاوازیان گرتەبەر. بەڵام دواتر، کتێبی پیرۆز ئاماژە بەوە دەکات کە هیچ دوژمنایەتییەکی درێژخایەن لە نێوان یەکتردا دروست نەبوو. وادیارە بەدوای ئاشتیدا گەڕان نەک ڕێگە بە تاڵی بدەن گەشە بکات.
جیهان ئەمڕۆ سەیری کەنیسە دەکات. چی دەبینن؟ جیهان سەیری تۆ و کۆبوونەوەی ناوخۆییەکەت دەکات. چی دەبینن؟ ئایا دەبینن کە تۆ بەدوای ئاشتیدا دەگەڕێیت؟ خوداوەند عیسا وتی، «فەرمانێکی نوێتان پێدەدەم، کە یەکتر خۆش بوێن؛ وەک چۆن من ئێوەم خۆش ویستووە، ئێوەش یەکتر خۆش بوێن. بەمەش هەمووان دەزانن کە ئێوە قوتابییەکانی منن ئەگەر خۆشەویستیتان بۆ یەکتر هەبێت» (یۆحەننا ١٣:٣٤-٣٥). ئەویش ئامۆژگاری کردین کاتێک وتی، «خوێ باشە، بەڵام ئەگەر خوێ تامەکەی لەدەست بدات، چۆن تامی پێدەدەیت؟ خوێ لە خۆتاندا هەبێت، و لەگەڵ یەکتردا لە ئاشتیدا بن» (مەرقۆس ٩:٥٠).
با گوێ لە دوایین ووشەی پۆڵس بگرین بۆ ئەوانەی لە کۆرنتۆس،
«لە کۆتاییدا، برایان، ماڵئاوا. تەواو بن. دڵخۆش بن، یەک بیر بن، لە ئاشتیدا بژین؛ و خودای خۆشەویستی و ئاشتی لەگەڵتان دەبێت.» ٢ کۆرنتۆس ١٣:١
