سروشتی تۆبە (Μετάνοια)
Μετάνοια = گۆڕینی بیرکردنەوە، بیرکردنەوەی دواتر، جیاواز بیرکردنەوە دوای بیرکردنەوە - پێچەوانەی بیرکردنەوەی پێشوەختە. νοΰς = مێشک، ئەندام یان توانای تێگەیشتن لە ڕاستی، تێگەیشتن - نەک توانای بیرکردنەوە، بەڵکو ئەندامی بیرکردنەوە و هەست؛ یان، بە گواستنەوەیەکی ئاسان و نائاسایی، بیرکردنەوەکان بە شێوەیەکی بابەتی لەبەردەم هەر کەسێکدا، بڕیاری ئەو، بۆچوونی ئەو لەسەر هەر بابەتێک.تۆبە بەم پێیە ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە مێشک، بیرکردنەوە، بیرکردنەوەی قووڵ، تێگەیشتن، بڕیاردان بەپێی ڕاستی، زانیاری بەدەستهاتوو لە ڕێگەی چالاکی مێشکەوە، و ئەوەی کە تێیدا جێگیرە.
ئەوە تەنها وازهێنان لە ڕێگایەکی خراپ نییە - ترسی لێکەوتەکان ڕەنگە ئەوە بەرهەم بهێنێت - بەڵکو گۆڕینی بڕیار و تێگەیشتنە دەربارەی. ئەوە ئەنجامی کردارێکی مێشکە، نەک تەنها هەستەکان، هەرچەندە هەستەکان ڕەنگە ئەو چالاکییانە بخەنە گەڕ کە دەبنە هۆی تۆبە. «خەمباری خودایی تۆبە بۆ ڕزگاری بەرهەم دەهێنێت.» خەمباری پەیوەستە بە هەستەکان، بەڵام مێشک قووڵترە لە هەستەکان. ئەوان دەگۆڕێن، بەڵام مێشک بەشێکە لە خودی مرۆڤ؛ دەمێنێتەوە، ناگۆڕێت، هەرچەندە بە شێوەیەکی مەجاز دەڵێین «گۆڕینی بیرکردنەوە.» هەستەکان پەیوەستن بەوەی کە ناوەکی و خودییە؛ مێشک توانای بیرکردنەوەی بابەتی هەیە. خۆشی، خەمباری، و شتی لەو جۆرە هەستگەلێکن کە بەهۆی شتێکەوە لە پەیوەندیدا بە خودەوە دروست دەبن. ئەوان جووڵەی ڕۆحن، خودیی و مێیینەن. مێشک، کە پەیوەستە بە ڕۆحەوە، و بەرزترین بەشی نێرینەی مرۆڤە، مامەڵە لەگەڵ شتەکاندا دەکات بە شێوەیەکی ڕەها، وەک چۆن لە خودیاندا هەن. کەواتە خەمبارییەکی خودایی هەیە کە «تۆبە بەرهەم دەهێنێت؛» و خەمبارییەک هەیە کە نایکات، خەمبارییەک کە «مردن بەرهەم دەهێنێت» (2 کۆرنسۆس 7:10). بڕیاردان لەسەر گوناه، بەپێی خودا، لە یەکەمیندایە: تەنها پەشیمانی یان دڵتەنگی لە دووەمیندایە.
جیاکردنەوەی تۆبە (Μετάνοια) لە پەشیمانی (Μεταμέλομαι)
وشەیەکی تر هەیە کە لە وەشانی شا جەیمسدا بە تۆبە وەرگێڕدراوە - μεταμέλομαι (بڕوانە مەتتا 21:29، 32؛ 27:3؛ 2 کۆرنسۆس 7:8؛ عیبرانییەکان 7:21) - کە بە واتای دروستکردنی چاودێری دواتر، پەشیمانی، دڵتەنگی دێت، وەک لە حاڵەتی یەهودادا؛ بەڵام وا دیار نییە هەمان کرداری «مێشک»ی تێدا بێت؛ بەڵکو زیاتر هی هەستەکانە، و ناگوترێت، وەک لە تۆبەدا دەگوترێت، μετάνοια، کە «بەرەو خودا» ئاراستە کراوە (کردارەکان 20:21).
ناوەڕۆک و پێشکەوتنی تۆبەی ڕاستەقینە
کەواتە، تۆبە بڕیارێکی بیرکردنەوەیە کە لەسەر گوناه دەدرێت لە ڕووناکایی خودادا، و لەسەر خود وەک پەیوەست بەوەوە - ئەنجامدەری. ئەوە گۆڕینی بڕیار نییە سەبارەت بە خودا، بەڵکو گۆڕینی بڕیارە سەبارەت بەوەی گوناه چییە لە چاوی ئەودا، و خودیش لەگەڵیدا. و بەم شێوەیە کوڕە بەفیڕۆچووەکە دەڵێت، «من گوناهێکم دژی ئاسمان و لە چاوی تۆدا کردووە، و چیتر شایستە نیم بە کوڕی تۆ ناوبنرێم.» لێرەدا هەموو بیرکردنەوەی دواتر و لۆمەکردنەکە دەربارەی خۆیەتی و ئەوەی کە کردوویەتی، و ستانداردی بڕیارەکەی بەپێی ئەوەیە کە ئاسمان چییە و لە چاوی باوکیدا. ئەوە تۆبەی ڕاستەقینەیە؛ بەرهەمی نیعمەتە کە دەیگەیەنێتە بڕیارێکی دادپەروەرانە لەسەر خۆی، و باوەڕێکی پێویستی تێدا دروست دەکات بۆ ئەوەی بگەڕێتەوە ماڵەوە، و ئەو باوەڕە بەدی بهێنێت زیاتر لە چاوەڕوانییە گەرمەکانی.
ئەم تۆبەیە، کە یەکەمجار لەلایەن یەحیا مەعمیدانەوە بانگەشەی بۆ کرا (لۆقا 3) و دواتر لەلایەن خوداوەندەوە جەختی لەسەر کرایەوە (لۆقا 13)، ئێستا لەم وێنە بێهاوتایەدا (لۆقا 15) وێنا کراوە، کە لەو کاتەوە سەرچاوەیەکی بێ کۆتایی لە سامانێکی بێ پچڕان دابین کردووە بۆ نیشاندانی ئەو نیعمەتەی کە تۆبە بەرهەم دەهێنێت و ئەو چالاکییە ڕۆحییانەی کە لە یەکەم دەرکەوتنی باوەڕێکی ترسناکەوە دەست پێدەکەن، تاوەکو لە خۆشی ماچی باوک و دڵخۆشی پێشوازی باوک لە ماڵەوەدا دەحەسێتەوە.
ئەم تۆبەیە ڕەنگە بە زانینی ئینجیل بەرهەم بهێنرێت یان نا، یان لەگەڵیدا بێت؛ بەڵام لە خودیدا هەمیشە «بەرەو خودا»یە، و هەمیشە ئەو ڕەوا دەکات، وەک چۆن خۆی مەحکوم دەکات. بەم شێوەیە داود -
دژ بە تۆ، تەنها تۆ، گوناهێکم کردووە، و ئەم خراپەیەم لە چاوی تۆدا کردووە: بۆ ئەوەی تۆ ڕەوا بیت کاتێک قسە دەکەیت، و پاک بیت کاتێک بڕیار دەدەیت (زەبوور 51:4).
و بەم شێوەیە، دووبارە، دزە مردووەکە -
ئێمە بە ڕاستی دادپەروەرین؛ چونکە پاداشتی شایستەی کردارەکانمان وەردەگرین: بەڵام ئەم پیاوە هیچ هەڵەیەکی نەکردووە (لۆقا 23:41).
بەڵام ئەگەر تۆبە بڕیاردان بێت لەسەر خود بەپێی خودا، ئەوا بە ناچاری قووڵتر دەبێتەوە کاتێک زیاتر لە خودا و لە خود تێدەگەین. بەڵام لە سەرەتاوە سروشتی هەمان جۆرە، تەنها لە پلەدا جیاوازە، کاتێک زیاتر ئاشنا دەبین بە شتەکان وەک چۆن لە ڕاستییاندا هەن. ئەوە یەکەم هەنگاوە لەسەر ڕێگای گۆڕانکاری ڕاستەقینە؛ بە درێژایی ڕێگاکە قووڵتر دەبێتەوە کاتێک لە زانینی خودادا گەشە دەکەین.
