"کڵاوەکەم کە لە ترۆاس لەگەڵ کارپوس جێمهێشت، کاتێک دێیت، لەگەڵ خۆت بیهێنە، و کتێبەکان، بەڵام بە تایبەتی پەڕگەکان" (٢ تیمۆساوس ٤:١٣). پۆڵ لە زینداندا بوو، زۆری نەمابوو ژیانی لەدەست بدات بە هاندانی ئیمپراتۆری ڕۆمانی نێرۆ. بەڵام لە زینداندا داوا لە تیمۆساوس دەکات کتێب و پەڕگەکان لەگەڵ خۆی بهێنێت. ئەمە دیمەنێکی زۆر سەرنجڕاکێشە. لێرەدا پیاوێکی گەورە هەیە، پڕ لە ڕۆحی خودا، بە ژیانێکی بەرهەمدار کە نزیکەی بێ وێنەیە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا. زۆری نەمابوو ئەم جیهانە بەجێبهێڵێت و بچێتە لای مەسیح. بەڵام لە ژووری زیندانەکەیدا ئارەزووی شتێک دەکات کە تیمۆساوس دەتوانێت بیهێنێت: کتێب و پەڕگەکان.
ناتوانین بە دڵنیاییەوە بزانین ئەم کتێب و پەڕگانە چی بوون. ڕەنگە، بێگومان، نووسراوەکانی پەیمانی کۆن بووبن. لەبیرمانە کە نووسراوەکانی پەیمانی نوێ تەنها لەم کاتەدا وەک کۆمەڵێک کتێب دەستیان بە بوون کردبوو. بە دڵنیاییەوە هێشتا بە شێوەی پەیمانێکی نوێی تەواوکراو پێکەوە نەخرابوون. بۆیە بە ئەگەری زۆرەوە ئەم کتێب و پەڕگانە نووسراوەکانی پەیمانی کۆنیان لەخۆ گرتبوو. بەڵام پۆڵ خوێنەرێکی بەرهەمدار و خوێندکارێکی ماندوونەناس بوو. ئەگەری هەیە لە نێو ئەم کتێب و پەڕگانەدا کتێبی تر هەبووبن، ڕەنگە شیکار بۆ نووسراوەکان یان تەنانەت کتێبی عەلمانی کە لەلایەن نووسەرانی یۆنانی جیهانی بتپەرستەوە نووسرابن. دەزانن کە لە دوو یان سێ بۆنەدا پۆڵ ئاشنابوونی خۆی بە ئەدەبیاتی یۆنانی بتپەرست ئاشکرا دەکات. بە ڕوونی سووکایەتی بە ئەدەبیاتی یۆنانی نەکردووە. لەم خاڵەدا دەتوانین پرسیارێک لە دەقەکەمان بکەین. ئەگەر کتێبی پیرۆزی پەیمانی کۆن بووبێت کە پۆڵ داوای هێنانی دەکرد، پرسیارەکەم ئەوە دەبوو، "بۆچی پێویستی پێی بوو؟" ئەو بیرگەیەکی باشی هەبوو. لە منداڵییەوە نووسراوەکانی خوێندبوو، و وادیارە توانیویەتی زۆربەی یان هەموو پەیمانی کۆن لەبیرەوە بڵێتەوە. هەندێک کەس شتێکی هاوشێوەیان بەدەست هێناوە.
ئەی بۆچی پێویستی بە نووسراوەکان دەبوو، ئەگەر لە مێشکی خۆیدا هەڵیگرتبوون؟
لە لایەکی ترەوە، ئەگەر کتێبی پیرۆزی پەیمانی کۆن نەبووبێت کە داوای دەکرد، بەڵکو کتێبی تر، ڕەنگە کەسێک بپرسێت، "بۆچی دەیویستن؟" ئەو، لە کۆتاییدا، زۆر نزیک بوو لە مردن و شکۆمەندی. زۆری نەمابوو ڕووی ڕزگارکەرەکەی ببینێت و ڕێزلێنانی نەمری لە مەسیحەوە وەربگرێت. بە زەحمەت بیرت دەکردەوە کە پیاوێکی وا حەزی لە خوێندنەوەی هیچ شتێک بێت جگە لە ئەدەبیاتی خودایی، ڕۆحی، و ئیلهامبەخش.
بەڵام هەرچییەک بووبێت کە دەیویست، و هەرچییەک بووبێت کە پێویستی پێی بوو، داوای کرد ئەو کتێبانە بهێنرێن. بۆیە ڕووبەڕووی پرسیارەکە دەبینەوە: بۆچی؟
سێ هۆکار بۆ داواکەی پۆڵ
با سێ هۆکار پێشنیار بکەم. یەکەم، پێشنیار دەکەم کە ئەگەر پیاوێک جارێک خوێنەر بێت، هەمیشە خوێنەرە. و ژووری زیندان بۆ خوێنەرێک دەبێتە ماڵێک لە ماڵەوە کاتێک کتێبی تێدایە. ڕەفەیەکی بچووک لە کتێبی ئاشنا وەک کۆمەڵێک هاوڕێی ئاشنا وایە. چۆن نێردراو لە زیندانی ڕۆما دڵخۆش دەبوو بە بینینی ئەم "هاوڕێ" کۆنانە لە تەنیشتی!
و پاشان، وەک هۆکارێکی دووەم، گرنگ نییە مەسیحییەک چەندە پێشکەوتوو بێت لە زانیاری، نیعمەت، دانایی، و ئەزمووندا؛ لەم ژیانەدا هێشتا نەگەیشتووەتە تەواوی. نێردراو هەمیشە هەوڵی دەدا بۆ ئەو تەواوییەی کە ئامانجی خواستراوی بوو. تەنانەت کاتێک سێبەری نەمری بەسەریدا کەوت، نیگەران بوو کە ڕۆژانی مردنیشی ڕۆژانی فێربوون و ڕۆژانی پێشکەوتن بن. بە ڕوونی هێشتا شتی هەبوو کە فێری بێت، و ئەوەندە بێفیز بوو کە ئاماژە بە ئامادەیی خۆی بکات بۆ فێربوون لە کتێبەکانەوە.
با هۆکارێکی سێیەم پێشکەش بە ئێوە بکەم. پێشنیار دەکەم کە نێردراو ئەم وشانە بۆ خاتری تیمۆساوس لەخۆ دەگرێت، وەک ئەوەی بە تیمۆساوس بڵێت، "تۆ دەبێت خوێنەر بیت، تیمۆساوس. تۆ ئەو کارە دەگریتە ئەستۆ کە من وازی لێدەهێنم." بە شێوەیەکی تەکنیکی، تیمۆساوس ئیلهامی خودایی تەواوی نەبوو وەک نێردراوان. هەر کاتێک نێردراوان بە فەرمی دەمیان دەکردەوە بۆ بانگەوازکردن، ئەوەی دەیانوت بێ هەڵە بوو، و خودی وشەی خودای دەگەیاند. بەڵام تیمۆساوس ئەو بەهرەیەی نەبوو. کاری ئەو یەکخستنی کڵێساکانی مەسیح بوو، و زۆر گرنگ بوو کە لە نێو بەرپرسیارێتییەکانی تردا کە تیمۆساوس دەیگرتە ئەستۆ، خوێندنەوەی باشترین کتێبەکان بوو.
مەسیحی وەک خوێنەرێکی درێژخایەن
بۆیە پێم وانییە کە ئەم دەقە زۆر لێکبدەمەوە ئەگەر بە ئێوە بڵێم کە فێرکردن لەم وشانەوە بە دڵنیاییەوە ئەمەیە: پیاو یان ژنێکی مەسیحی دەبێت خوێنەر بێت، بە درێژایی ژیانی. دەبێت تا ڕۆژی مردنمان خوێنەر بین. هیچ کتێبێک بە هیچ شێوەیەک بەراورد ناکرێت بە کتێبی پیرۆز. بۆیە زۆر گرنگە کە لە کاتی قسەکردن لەسەر کتێبەکان، سەرەتا شتێک لەسەر شێوازی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز بۆ گەورەترین قازانج بڵێین. کاتێک وشەی خودا دەخوێنینەوە، پێموایە دەبێت هەوڵ بدەین لەبەری بکەین و زۆرجار لەبەری بکەین. ناتوانین کتێبی پیرۆز زۆر باش بزانین. ئێمە هیچ نازانین بە بەراورد لەگەڵ هەندێک لە باوباپیرانی ڕۆحیمان لە باوەڕدا.
گوێتان لە والدێنسییەکان بووە. ئەوان ئینجیلییەکانی سەدەکانی ناوەڕاست بوون. لە باکووری ئیتاڵیا لە دۆڵ و لێژاییە دوور و دەستنەگەیشتووەکاندا دەژیان. وشەی خودایان بە تەواوی و پاکی بۆ سەدان ساڵ پاراست.
قەشەکانیان دەبوو پەیمانی نوێ لەبەربکەن پێش ئەوەی بچنە خزمەت، و زۆرجار زەبوورەکانیشیان دەزانی. ئێمە کتێبی پیرۆزەکەمان زۆر کەم دەزانین بە بەراورد لەگەڵ ئەوان. والدێنسییەکان ئیلهامێکن بۆمان بۆ فێربوونی کتێبی پیرۆزەکەمان.
تەنها خوێندنەوەی بەس نییە. دەبێت بیخۆینەوە تاوەکو، وەک جۆن بانیان، خوێنەکەمان 'کتێبی' بێت و بیری مەسیح هەموو تێگەیشتنمان لە هەموو شتێک پڕ بکات. هەموو شتێک بەم کتێبە هەڵسەنگێنە. ئەمە ئەو شێوازەیە کە دەبێت کتێبی پیرۆز بەکاربهێنین. پاشان دەبێت کتێبی پیرۆز بخوێنیتەوە بۆ یەکخستنی تیۆلۆژییەکەت. ئەوەی لە زۆر خوێنەری کتێبی پیرۆزدا لە جیهاندا ونە ئەوەیە کە تیۆلۆژیای کتێبی پیرۆزیان تێنەگەیشتووە، و ئەمەش زیانێکی بێشومارە. تیۆلۆژیای کتێبی پیرۆز چییە؟ ئەو دڵۆپاندنی هەموو فێرکردنەکانیەتی. کتێبی پیرۆز بخەرە ناو بوتقێکەوە، گەرمی بکە، بیکە بە گیانەکەی، و ئەوەی دەستت دەکەوێت ئەوەیە کە جیهان فێربووە ناوی بنێت "فەندەمێنتالیزم" یان "دیسپێنسەیشناڵیزم." تیۆلۆژیای کتێبی پیرۆز سیستەمێکی نیعمەتە. دەبێت ئەوە ببینین و زیاتر و زیاتر لە مێشکماندا یەکی بخەین. ڕەنگە یەک شت هەبێت کە بتوانین هەناردەی مەسیحییەکان بکەین لە سەرانسەری جیهاندا. دوای کۆبوونەوەکانی ئێوارەی ڕۆژی یەزدان بۆ بانگەوازکردن یان کۆبوونەوەکانی نوێژ لە شەوێکی هەفتەدا، دەتوانین بۆ ماوەیەک لە یەکێک لە ماڵەکانی کۆمەڵەکەدا کۆبینەوە بۆ قسەکردن لەسەر وشەی خودا. کەسێک دەتوانێت پرسیار بکات، و با ئەوانی تر وەڵام بدەنەوە؛ و پاشان ئەوانی تر ڕادەکێشرێن بۆ قسەکردن لەسەر ئەزموونی خۆیان سەبارەت بە شتەکان کە پەیوەندییان بە دەقی نووسراوەکەوە هەیە کە گفتوگۆی لەسەر دەکرێت.
مێشک و دڵ لە باوەڕدا
خودا ئێمەی دروست نەکردووە بۆ ئەوەی بێ مێشک بین. ئێمە بە مێشکەوە دەست پێدەکەین، مێشکی نوێکراوەی مەسیحییەکی بڕیاردەر. باوەڕی ڕاستەقینە بە مێشکەوە دەست پێدەکات، و ئەوەش ئەوەندە سەرسوڕهێنەرە لەبارەی ئەوانەی کە ڕاستییە دۆزراوەکانیان فێر کردووین. ئەوان بە مێشکەوە دەستیان پێکرد. ئەوان ئاراستەی مێشک دەکەن. ئەوان فێرکردنی ڕاستەقینە و پێشنیارکراو دەدەن بە ژیری پیاوێکی باوەڕدار.
بەڵام مامۆستاکانمان ئاراستەی دڵیشیان دەکرد. مێشک یەکەم شتە، بەڵام تەنها شت نییە. ئەوەی باوەڕی پێدەکەین دەبێت کاریگەری لەسەر هەستەکانمان هەبێت، و ئەوەش ئەوە بوو کە ئەوان باوەڕیان پێی بوو: ڕاستی باوەڕ لە دڵدا. بەهای کتێبەکانی تر
هەندێک لەم کتێبانە باشترین کتێبن کە جیهان تا ئێستا بینیویەتی. بە زەحمەت هیچ زمانێک لە جیهاندا کتێبی وای هەبووە وەک زمانی ئینگلیزی. ئەمڕۆ ئەگەر بچیتە ئەو وڵاتانەی کە کاریگەری ئینجیلیان لەسەرە، یەکەم شت کە ئەم وڵاتانەی تر دەبێت بیکەن ئەوەیە کە زمانی ئێمە بخوێننەوە. لە کۆریا ئەمڕۆ و وڵاتانی تردا مەسیحییەکان زمانی ئێمە فێردەبن چونکە دەیانەوێت دەستیان بە کتێبەکان بگات! چ شتێکی نائاسایی! گەنجان کۆدەبنەوە بۆ خوێندنەوەی پیوریتانەکان. بەڵام دەبینن خاڵی من ئەمەیە:
من و تۆ پێویستمان بە فێربوونی زمانی ئینگلیزی نییە. ئێمە هەیەتمانە؛ پێی لەدایک بووین. زمانی دایکمانە. شەرمەزارییە بۆ من و تۆ ئەگەر، زمانەکەمان هەبێت و کتێبەکانمان هەبێت و ڕێگەی دەستکەوتنیانمان هەبێت، خۆمان پڕ نەکەین لە زانیاری خودایی. لە ڕێگەی خوێندنەوەی وشەی خودا و باشترین کتێبەکانەوە، بۆنی بەهەشت دەبێت لەلایەن ئەوانی ترەوە هەست پێبکرێت کە لە دڵ و ماڵەکانماندایە.
