ئادەم

مرۆڤ: زەوی سوور

شارۆچکەیەک لە نزیک ڕووباری ئوردن، تەنها لە یەشوع 3:16 ناوی هاتووە، کە دەبێت بخوێنرێتەوە "کەڵەکێک زۆر دوور، لەلای [یان لە] ئادەم، ئەو شارەی کە لە تەنیشت زارەتانە." ئاوەکانی مردن لە ئادەم کەڵەکە کرابوون وەک ئەوەی فێری مردنی یەکەم مرۆڤ بکەن لە کاتی تێپەڕبوونی ڕووباری ئوردن. ئادەم لەگەڵ (ئەد دامیە) دەستنیشان کراوە، 32 7' باکوور، 35 33' ڕۆژهەڵات. ئەگەر ئەمە ڕاست بێت، ئاوەکان نزیکەی 20 میل لەو شوێنەوە کە ئیسرائیلییەکان تێپەڕین کەڵەکە کرابوون. بڕوانە ئوردن.

بە پێچەوانەی یەکەم مرۆڤ، ئادەم، کە گیانێکی زیندووی پێدرا، ئادەمی کۆتایی، یەزدان عیسای مەسیح، ڕۆحێکی ژیانبەخش بوو: یەکەم سروشتی بوو؛ دووەم ڕۆحی بوو: یەکەم مرۆڤ لە زەوی بوو، زەوینی؛ دووەم مرۆڤ لە ئاسمانەوە بوو. 1 کۆرنسۆس 15:45-47. هەموو شتێک کە بە مرۆڤ سپێردرابوو لە ئادەمدا شکستی هێنا، مەسیح وەک ئادەمی کۆتایی دەبێتە سەرۆکی ڕەگەزێکی نوێ و ڕزگارکراو. ئەو ئادەمی کۆتاییە چونکە هیچ یەکێکی تر نابێت: هەموو مرۆڤێک دەبێت بکەوێتە ژێر یەکێک لەم دوو سەرۆکایەتییە: ئادەمی یەکەم، مرۆڤ؛ یان ئادەمی کۆتایی، مەسیح: بڕوانە 1 کۆرنسۆس 15:22؛ زەبور 8:3-9؛ عیبرانییەکان 2:6-9.

یەکەم مرۆڤ. وا گریمانە دەکرێت کە ناوەکە لە وشەی (ئاداماه)ەوە وەرگیرابێت، واتە 'زەوی، یان زەوی سوور'، کە لەگەڵ ئەو ڕاستییەدا دەگونجێت کە "یەزدان خودا مرۆڤی لە خۆڵی زەوی دروست کرد، سەرەتای 2:7. ئەو لە هەموو بوونەوەرەکانی تر جیاواز بوو، چونکە خودا هەناسەی ژیانی خستە لووتەکانییەوە، کە بەهۆیەوە مرۆڤ بوو بە گیانێکی زیندوو. ئەو هەروەها جیاواز بوو لەوەی کە بە وێنە و شێوەی خودا دروست کرابوو: ئەو نوێنەری خودا بوو لەسەر زەوی، و دەسەڵاتی بەسەر هەموو بوونەوەرە زیندووەکانی تردا پێدرا، و ئەو ناوی لێنان. ئەو لە باخچەی عەدەن دانرا بۆ چاککردن و پاراستنی، کە نیشانی دەدات پیشە شتێکی باش بوو بۆ مرۆڤ تەنانەت لە بێتاوانیشدا. خودا هەروەها فەرمووی کە باش نییە مرۆڤ بە تەنیا بێت، بۆیە ئەو وای لێکرد بخەوێت، پەراسویەکی لێ وەرگرت، و لەمەوە ژنێکی 'دروست کرد'. ئادەم ناوی لێنا (ئیشا) چونکە لە (ئیش)، پیاو، وەرگیرابوو: هەردووکیان جۆرێکن لە مەسیح و کەنیسە، لە نزیکترین یەکێتیدا: بڕوانە ئەفەسۆس 5:31-32. ئادەم و حەوا ڕێگەیان پێدرا لە هەموو درەختەکانی باخچەکە بخۆن جگە لە درەختی زانینی چاک و خراپ: ئەگەر لێی بخۆن، لە هەمان ڕۆژدا دەمرن. حەوا، کە لەلایەن شەیتانەوە فریو درا، لەو درەختە خوارد؛ و بە پێشنیاری ئەو، هەرچەندە وەک حەوا فریو نەدرابوو، ئادەمیش لێی خوارد. چاوەکانیان دەستبەجێ کرانەوە، زانییان کە ڕووتن، و خۆیان لە خودا شاردەوە. ئەوان سەرپێچیکار بوون، لە دۆخی بێتاوانییان کەوتبوون، و ویژدانیان بەدەست هێنا، و لەگەڵیدا هەستی خراپە و تاوانی خۆیان. کاتێک لەلایەن خوداوە پرسیاریان لێکرا، ئادەم تاوانەکەی خستە سەر حەوا، بە بێ سوپاسگوزارییەوە گوتی، "ئەو ژنەی کە تۆ دات بە من بۆ ئەوەی لەگەڵم بێت، ئەو لە درەختەکەی پێدام، و منیش خواردم." پاشان زەوی لەبەر خاتری ئادەم نەفرەت لێکرا: بە خەمەوە دەبێت هەموو ژیانی لێی بخوات: دڕک و داڵ دەردەکەون، و بە ئارەقی ڕووی نانی دەخوات. خودا بۆ ئادەم و حەوا پۆشاکی پێست دروست کرد و پۆشاندنی، کە پێویستی بە قوربانییەکی جێگرەوە و ڕاستودروستییەک نیشان دەدات کە تەنها لە ڕێگەی مردنەوە دەتوانێت بگاتە ئەوان. ئەوان لە باخچەکە دەرکران، و کەرووبەکان بە شمشێرێکی ئاگرینەوە ڕێگەیان لێگرتن لە گەڕانەوە، نەوەک لە درەختی ژیان بخۆن و بۆ هەمیشە لە گوناهەکانیاندا بژین. ئادەم کوڕێکی نەبوو تا دوای کەوتنی: لەبەر ئەوە هەموو مرۆڤایەتی بوونەوەری کەوتوون. کردارەکان 17:26؛ ڕۆما 5:18-19؛ 1 کۆرنسۆس 15:22. ئادەم 930 ساڵ ژیا و کوڕ و کچی بوو. هیچ وردەکارییەکمان لەسەر ژیانی ئادەم وەک پیاوێکی کەوتوو نییە. بە شێوەیەکی نموونەیی وەک سەرۆکی ڕەگەزێک سەیر دەکرێت، ئەو بە شێوەیەکی بەرچاو لەگەڵ مەسیح، ئادەمی کۆتایی، جیاوازە.

بنچینەی وشەکە گوماناوییە. ئەوەی کە زۆرترین ئەگەری هەیە ئەوەیە کە پەیوەندی بە وشەی ئاشووریی (ئادامو)ەوە هەبێت، واتە 'دروستکردن'، 'بەرهەمهێنان'؛ بەم شێوەیە مرۆڤ 'بوونەوەرێکە' کە دروستکراوە یان بەرهەمهێنراوە. هەندێک لە وشەکە لە ڕەگێکەوە وەردەگرن کە واتای 'سوور' دەدات (بڕوانە ئەدۆم، سەرەتای 25:30)، پیاوان لەو ناوچەیەدا کە وشەکە لێیەوە سەرچاوەی گرتووە ڕەنگیان سوورباوە. نووسەری کتێبی پیرۆز (سەرەتای 2:7) بەپێی پراکتیزەی بەردەوامی خۆی، بە یارییەک لەسەر وشەی (ئاداماه)، واتە 'خاک'، ڕوونی دەکاتەوە؛ بەڵام ئەوە خۆی لە هەمان ڕەگی 'سوور'ەوە وەرگیراوە. وشەکە 31 جار لە زمانی عیبریدا لە سەرەتای 1:5 تا سەرەتای 5:5 دەرکەوتووە. لە زۆربەی ئەم حاڵەتانەدا ناوێکی تایبەت نییە، و وەشانی پێداچوونەوە بە دروستی 'پیاو' یان 'ئەو پیاوە'ی لە هەندێک ئایەتدا جێگرەوەی کردووە کە وەشانی ڕەسەن 'ئادەم'ی تێدایە. بەڵام لەبەر ئەوەی ناوەکە واتای 'مرۆڤایەتی' دەدات، (هۆمۆ، مێنش)، نەک 'پیاوێک'، (ڤیر، مان) (بڕوانە سەرەتای 5:2)، گێڕانەوەکە وادیارە وەسفێکە، نەک ڕووداوە مێژووییە تایبەتەکانی ژیانی تاکێک، بەڵکو دەستپێکی ژیانی مرۆڤایەتی (بەشی 2)، گوناهی مرۆڤایەتی (بەشی 3)، نەوەی مرۆڤایەتی (سەرەتای 4:1؛ سەرەتای 4:25، سەرەتای 5:1-5). لە چەند دێڕێکدا، ئەگەر دەقەکە دروست بێت، نووسەر بە هەڵە کەوتووەتە بەکارهێنانی ئادەم وەک ناوێکی تایبەت، بەڵام تەنها لە سەرەتای 5:3-5 بە شێوەیەکی بێ گومان بۆ تاکێک وەستاوە. 1. دروستکردنی مرۆڤ دوو جار باس کراوە، سەرەتای 1:26-27 (گێڕانەوەی کاهینی) و سەرەتای 2:7 (یاهویست). دێڕی یەکەم ئەنجامی بیرکردنەوەی فەلسەفی و تیۆلۆژیی کاتی درەنگە، کە فێری نووسەرەکەی کردبوو کە مرۆڤ لووتکەی دروستکراوەکانە چونکە کەسایەتییەکەی بەشێکە لە خودایی (و لە سەرەتای 5:3 ئەم مافە دەدرێتە نەوەکانی)؛ بەڵام دێڕی دووەم لە گۆشەنیگای سادە و سەرەتایی نەریتی ئەفسانەییەوە نووسراوە، کە تەنها مامەڵەی لەگەڵ وەرگرتنی ژیانی جەستەیی مرۆڤدا دەکرد (بڕوانە وتاری داهاتوو). 2. دۆخی سەرەتایی مرۆڤ، سەرەتای 2:8-25 (یاهویست). چیرۆکەکە فێرمان دەکات: کە مرۆڤ کارێکی هەیە لە ژیاندا بیکات (سەرەتای 2:15)؛ کە پێویستی بە هاوبەشێک هەیە، یارمەتیدەرێک کە 'گونجاو بێت بۆی' (سەرەتای 2:18؛ سەرەتای 2:21-24)؛ کە مرۆڤ باڵادەستە بەسەر ئاژەڵەکاندا لە توانای فیکریدا، و لەبەر ئەوە لە دەسەڵاتدا، کە هەیەتی بۆ دیاریکردنی ناوەکانیان (سەرەتای 2:19-20)؛ کە مرۆڤ، لە دۆخی سەرەتاییدا، زۆر دوور بوو لەوەی لە ڕووی ئەخلاقی یان کۆمەڵایەتییەوە تەواو بێت؛ ئەو تەنها لە دۆخێکی دڕندەییدا بوو، بەڵام لە گۆشەنیگای ئەخلاقییەوە بێ تاوان بوو، چونکە هێشتا واتای چاک و خراپی فێر نەبووبوو (سەرەتای 2:25)؛ و ئەم نەزانییە خۆشە بە خۆشییەکانی باخچەیەکی پڕ لە گەشە یان پارکێکیش نیشان دراوە (سەرەتای 2:8-14). 3. کەوتن، سەرەتای 2:16 ف.، سەرەتای 2:3 (یاهویست). بەڵام خاڵێک لە پەرەسەندنی مرۆڤدا هات کاتێک مرۆڤ ئاگاداری فەرمانێک بوو کە سەرەتاییترین تۆوی ناسینەوەی 'پێویستە' بوو (سەرەتای 2:16 ف.، سەرەتای 3:3)؛ و ئەمەش دەستبەجێ بووە هۆی فشار و گرژی لە نێوان سروشتی ئاژەڵیی خوارەوەی، کە وەک مارێک وێنا کراوە، و ئارەزووە بەرزەکانی بۆ گوێڕایەڵی (سەرەتای 3:1-5) [تێبینی: مارەکە لە هیچ شوێنێکی پەیمانی کۆندا، بە شەیتان نەناسێنراوە؛ بیرۆکەکە تا حیکمەت 2:23 نەدۆزرایەوە]؛ بە شوێنکەوتنی بە ئەنقەستی سروشتی خوارەوە کە دەستی کردبوو بە تێکۆشان دژی، مرۆڤ یەکەم جار بووە هۆی بوونی گوناه (حیکمەت 2:6)؛ لەگەڵ ئەنجامی دەستبەجێی هەستکردن بە شەرم (حیکمەت 2:7)، و لێکەوتەی جیهانیی ئازار، کێشە، و مردن (حیکمەت 2:14-19)، و وەستانی هەمیشەی دۆخی پێشووی نەزانی و خۆشی بێ تاوان (حیکمەت 2:22-24). سەبارەت بە پەیوەندییە بابلییەکان لەگەڵ چیرۆکی ئادەم، بڕوانە دروستکردن، عەدەن. ئەی. ئێچ. مەکنیل.