ئەهازیا

خاوەنی یەهوە

دوو پاشا بەم ناوە لە پەیمانی کۆندا باس کراون، یەکێکیان لە هەر یەکێک لە شانشینەکانی ئیسرائیل. ١. ئەحازیا پاشای ئیسرائیل کوڕی ئەحئاب بوو، و دوای ئەو تەنها دوو ساڵ یان بەشێک لە ساڵان فەرمانڕەوایی کرد. دەوترێت کە ئەو پەرستنکاری بەعەل بوو، واتە، سیاسەتی ئایینی باوکی بەردەوام کرد. بە کەوتن لە پەنجەرەیەکی کۆشکەکەیەوە بە سەختی بریندار بوو، و دوای ماوەیەک مانەوە، بەهۆی ڕووداوەکەوە مرد. مۆئابییەکان، کە ژێردەستی ئیسرائیل بوون، ئەم دەرفەتەیان قۆستەوە بۆ شۆڕش. ئەحازیا تۆمەتبارە بە ناردنی نێردراوان بۆ پرسیارکردن لە قوربانگای بەناوبانگی عێقرۆن، و دەوترێت بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو وەڵامەکەی لە ئیلیا پێغەمبەرەوە وەرگرتووە (٢ پاشایان ١:١-١٨). ٢. ئەحازیا پاشای یەهودا کوڕی یەهۆرام و نەوەی یەهۆشافات بوو. لەژێر کاریگەری دایکی، کە کچی ئەحئاب و ئیزەبێل بوو، سەیر نییە کە بخوێنینەوە کە ئەو بە ڕێگاکانی ئەحئابدا ڕۆیشت. هەموو ئەوەی دەیزانین ئەوەیە کە ئەو هاوپەیمانییەکەی لەگەڵ ئیسرائیل بەردەوام کرد، و ئەوەی، کاتێک چوو بۆ سەردانی مامی یەهۆرام لە یەزرەعێل، تێوەگلا لە چارەنووسی ئەو لە شۆڕشی یێهو (٢ پاشایان ٩:٢٧).

١. کوڕی ئەحئاب و ئیزەبێل. ئەو دوو ساڵ (٨٩٧-٦ پ.ز) بەسەر ئیسرائیلدا فەرمانڕەوایی کرد و ئەوەی کرد کە لەبەرچاوی یەزدان خراپ بوو، ئاماژە بەوە کرا کە ئەو بە ڕێگای دایکی و باوکی و یەرۆبۆعامدا ڕۆیشت. ئەو پەرستنکاری بەعەل بوو؛ و دوای ئەوەی بە کەوتن بەناو پەنجەرەیەکدا خۆی بریندار کرد، نارد بۆ پرسیارکردن لە بەعەل-زەبووب، خودای عێقرۆن. ئیلیا پێغەمبەر لە ڕێگادا چاوی بە نێردراوەکان کەوت، و ئەوانی بە پەیامێکەوە بۆ ئەحازیا گەڕاندەوە، سەرزەنشتی بێدینییەکەی کرد، و پێی وت کە لە نەخۆشییەکەی چاک نابێتەوە. ئەحازیا، کاتێک بە وەسفەکەی نێردراوەکان زانی کە ئیلیا بوو، سەرۆکێکی سەربازی و پەنجا پیاوی نارد بۆ گرتنی. ئیلیا ئاگری لە ئاسمانەوە بانگ کرد و ئەوان سووتان. پەنجا کەسی تر نێردران و ئەوانیش سووتان. سەرۆکی پەنجا کەسی سێیەم داوای لە ئیلیا کرد کە ژیانیان بپارێزێت، ئەویش کردی، و لەگەڵیاندا ڕۆیشت و پەیامەکەی بە ئەحازیا گەیاند. پێشبینییەکە پشتڕاست کرایەوە و ئەو مرد. مێژووی ئەم پاشایە وێنەیەکی خەمناک لە دۆخی بتپەرستی و خراپەکاری نیشان دەدات کە ئیسرائیل تێیدا کەوتبوو، لە کاتێکدا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە گەلی خودایە. ١ پاشایان ٢٢:٤٩، ٥١-٥٣؛ ٢ پاشایان ١:١-١٨؛ ٢ کڕۆنیک ٢٠:٣٥. ٢. کوڕی یەهۆرام و عەتەلیا، کچی ئەحئاب و ئیزەبێل، بۆیە برازای ئەوەی سەرەوە. ئەو جێگەی باوکی گرتەوە وەک پاشای یەهودا، و یەک ساڵ (٨٨٥ پ.ز) فەرمانڕەوایی کرد. ئەو خراپەی کرد، دایکی ڕاوێژکاری بوو بۆ لەناوچوونی. ئەو هاوپەیمانییەکی لەگەڵ یۆرام پاشای ئیسرائیل پێکهێنا و لەگەڵیدا چوو دژی حەزائیل پاشای سووریا. یۆرام بریندار بوو و چوو بۆ یەزرەعێل بۆ چاکبوونەوە. ئەحازیا دواتر چوو بۆ سەردانی یۆرام، و خودا مردنی بە دەستی یێهو هێنا کاتێک ماڵی ئەحئابی لەناوبرد. ٢ پاشایان ٨:٢٤-٢٩؛ ٢ پاشایان ٩:١٦-٢٩؛ ٢ کڕۆنیک ٢٢:١-٩. ئەو لە ٢ کڕۆنیک ٢٢:٦دا بە عەزاریا ناودەبرێت، و لە ٢ کڕۆنیک ٢١:١٧دا بە یەهۆئاحاز. «لە ناوە تایبەتەکاندا،» فۆرست دەڵێت، «ئەوانەی واتای هاوشێوەیان هەبوو زۆرجار ئاڵوگۆڕیان پێدەکرا.» لە ٢ پاشایان ٨:٢٦دا دەوترێت کە ئەو ٢٢ ساڵ بوو کاتێک دەستی بە فەرمانڕەوایی کرد؛ بەڵام لە ٢ کڕۆنیک ٢٢:٢دا دەڵێت کە ئەو ٤٢ ساڵ بوو. ئەوەی دووەمیان بێگومان هەڵەیەکی نووسەرێکە، چونکە باوکی تەنها ٤٠ ساڵ بوو کاتێک مرد. ٢ کڕۆنیک ٢١:٥، ٢٠. کۆپییە سریانی و عەرەبییەکان لە هەردوو بڕگەکەدا ٢٢ دەخوێننەوە.