ئاربێلا

ئاربێلا. ناکۆکی نێوان ١ مەکابیس ٩:١-٧٣ و یۆسێفۆس ئەنت. XII. xi. 1، تاکە سەرچاوەکانمان، ڕێگای باخیدیس لە کاتی ڕۆیشتنی بەرەو ئۆرشەلیم نادیار دەکات. یۆسێفۆس وای لێدەکات کە لە ئاربێلا لە جەلیل خێمە دابنێت: ١ مەکابیس وای لێدەکات 'بەو ڕێگایەی کە بەرەو گیلگال دەچێت'، بۆ 'مەسالۆت کە لە ئاربێلایە'. ڕێڕەوی لەوێوە ئاماژە بە جیلجیلیا دەکات وەک گیلگال، نزیکەی ٥ میل لە باکووری بیر ئەز-زەیت، کە شەڕەکە لەگەڵ یەهودا لێی کرا. مەسالۆت ڕەنگە لە مەسەلیە، نزیکەی ٣ میل لە باشووری ڕۆژهەڵاتی دۆتان، بدۆزرێتەوە. بەڵام هیچ ناوێک کە لە ئاربێلا بچێت، نە شارۆچکە و نە ناوچە، لە نزیکیدا نەدۆزراوەتەوە؛ هەرچەندە یۆسێبیۆس (ئۆنۆماستیکۆن) وادیارە ئاربێلایەکی ناسیوە کە زۆر دوور نەبووە لە لەجۆن. لە لایەکی ترەوە، ئاربێلا لە جەلیل لە ئێربیل یان ئێربیدای مۆدێرن ماوەتەوە، وێرانەیەک لەسەر لێواری باشووری گەروو، وادی حەمام، کە بەرەو ڕۆژئاوا لە گەنیسارێتەوە دەشکێتەوە. بەڵام هیچ شوێنەوارێکی مەسالۆت لێرە نییە، مەگەر پێشنیاری ژیرانەی ڕۆبنسۆن ڕاست بێت، کە ڕەنگە مەسیلیتی عیبری بێت، ئاماژە بەو قەڵا ئەشکەوتانەی بەناوبانگ لە گەروو دەکات، کە باخیدیس پەنابەرانی لێ دەرکرد. و. ئیوینگ.