ئەرتاکسیرکس

«من وێرانکراوەکان دەکوڵێنم»؛ «من خۆم (لە) زستاندا دەجوڵێنم»؛ «من شەشەمین دەکوڵێنم»؛ یان «من خۆم (بە) خواردنەوە دەجوڵێنم»

شێوەی یۆنانی ئارتاخشاترای فارسی کۆنە، عیبرییەکەشی ئارتاخشاستە (אֲרְתַּחְשַׁסְתְּ). ئارتاکسێرکس لە کتێبی پیرۆزدا ئارتاکس. لۆنگیمانوسە (465-424 پ.ز)، کوڕی خەرخێس (ئەحەشڤێرۆشی کتێبی پیرۆز). لەلایەن ئەوەوە عێزرا ڕێگەی پێدرا بچێتە ئۆرشەلیم لە بابل و کاروباری کۆمەڵگەی جولەکەکان چاک بکاتەوە (عێزرا 7:1 و دواتر؛ عێزرا 8:1). هەروەها سێزدە ساڵ دواتر پشتگیری لە ئەرکی هاوشێوەی جامی خواردنەوەکەی نەحمیا کرد (نەحمیا 2:1؛ نەحمیا 5:14؛ نەحمیا 13:6). ڕووداوەکانی باسکراو لە عێزرا 4:7 و دواتر و گوتراوە کە لە سەردەمی ئارتاکسێرکسدا ڕوویانداوە، دەبێت لە سەردەمێکی پێشتردا ڕوویاندابێت، لەوانەیە سەردەمی کامبیس، مەگەر ئەوەی کە بە ناڕاستەقینە دابنرێن. ڕژێمەکەی بۆ ئیسرائیل گرنگتر بوو لە هی هەر پاشایەکی تری فارس جگە لە کۆرش ڕزگارکەر. ج. ف. مەکیوردی.

[ئارتاکسێرکس] 1. پاشای فارس، ناسراو بە فێڵبازی جادووگەر کە خۆی وەک سمێردیس برای کامبیس نیشاندا. کاتێک نەیارانی جولەکەکان داوای یارمەتییان لێکرد، ئەو دروستکردنی پەرستگاکەی ڕاگرت. دوای هەشت مانگ فەرمانڕەوایی کوژرا. عێزرا 4:7-8، 11، 23. 2. پاشایەکی تری فارس ناسراو بە ئارتاکسێرکس لۆنگیمانوس 474-434 پ.ز، کوڕی خەرخێس، ئەحەشڤێرۆشی ئیستێر. ئەو زۆر پشتگیری لە عێزرا و نەحمیا کرد؛ پەرستگاکەی جوانتر کرد یان خەرجی دروستکردنی گرتە ئەستۆ، عێزرا 7:27، و لەژێر پارێزگاری ئەودا دیواری شارەکە تەواو کرا. عێزرا 6:14؛ عێزرا 7:1-21؛ عێزرا 8:1؛ نەحمیا 2:1؛ نەحمیا 5:14؛ نەحمیا 13:6. لە ساڵی 20ی ئەم پاشایەدا فەرمانی دروستکردنی شارەکە درا، کە لێیەوە مێژووی پێشبینی حەفتا هەفتەی دانیال دەستی پێکرد، کە لەلایەن ئوشەر و هێنگستنبێرگەوە لە 454-5 پ.ز دیاریکراوە. بۆ زنجیرەی پاشاکانی فارس بڕوانە فارس.