ئاشدۆد

وێرانی دەکەم

یەکێک لە پێنج شاری سەرەکی فەلەستینییەکان. بۆ یەهودا تەرخانکرابوو، بەڵام لەلایەن ئەوانەوە ملکەچ نەکرا، و بەم شێوەیە بوو بە دڕکێک لە لایەکانیاندا. ژمارەکان ٣٣:٥٥. بۆ ئەم شارە بوو کە سندوقەکە لەلایەن فەلەستینییەکانەوە برا، و لەوێدا داگۆن خوداوەندی ماسییەکانیان لەبەردەمیدا کەوت. ١ ساموئیل ٥:١-٧. عوزیا دیواری شارەکەی ڕووخاند، و شارەکانی لە نزیکی دروستکرد. ٢ پاشایان ٢٦:٦. لەسەر ڕێگای سەرەکی بوو لە فەلەستینەوە بۆ میسر کە بێگومان سەرقۆن پاشای ئاشوورییەکانی هاندا کە لەلایەن ژەنەڕاڵەکەیەوە داگیری بکات، نزیکەی ٧١٤ پ.ز. ئیشایا ٢٠:١. هێرۆدۆتۆس تۆماری کردووە کە پسامەتیچۆس، پاشای میسر، بۆ ماوەی ٢٩ ساڵ گەمارۆی دا. یەرمیا باسی ئەشدۆد دەکات وەک یەکێک لەو شوێنانەی کە ناچار کران توڕەیی خودا بخۆنەوە. یەرمیا ٢٥:١٥-٢٠. مەقابییەکان شارەکەیان وێران کرد، بەڵام گابینیۆس دووبارە دروستی کردەوە لە کاتی داگیرکردنی یەهودا لەلایەن ڕۆمانییەکانەوە، ٥٥ پ.ز، و دواتر دوای مردنی هێرۆدی گەورە بۆ خوشکەکەی سالۆم تەرخانکرا. نزیکەی ٣ میل لە دەریای ناوەڕاستەوە دوور بوو، و لە ناوەڕاستی نێوان غەزە و یۆپا بوو. ئێستا پێی دەوترێت ئێسدود، یان ئێسدۆد، ٣١ ٤٦' باکوور، ٣٤ ٤٠' ڕۆژهەڵات، و زۆر خراپە، هەرچەندە لە دەشتێکی بەپیتدایە. لە پەیمانی نوێدا پێی دەوترێت ئەزۆتوس، کە فیلیپس دوای لەئاوهەڵکێشانی خەسێندراوەکە لەوێ دۆزرایەوە. کردارەکان ٨:٤٠. دانیشتووانەکەی وەک ئەشدۆدییەکان، ئەشدۆتییەکان ئاماژەیان پێدەکرێت. یەشوع ١٣:٣؛ نەهەمیا ٤:٧.

ئەشدۆد ('قەڵا'؛ یۆنانی ئەزۆتوس). شارێک لە فەلەستینی پێنتاپۆلیس؛ لەلایەن یەشوعەوە داگیر نەکرا (یەشوع ١٣:٣)، و پەناگەیەک بۆ ئەناقیمە بێ کوژراوەکان (یەشوع ١١:٢٢)؛ بە تیۆری بۆ هۆزی یەهودا تەرخانکرا (یەشوع ١٥:٤٧). لێرەوە فەلەستینییەکان سندوقەکەیان هێنا، و لەوێوە ناردیان بۆ گات، بەهۆی بڵاوبوونەوەیەک کە پێدەچێت تاعونی بوبۆنیک بێت (١ ساموئیل ٥:١-٨). عوزیا هێرشی کردە سەر شارەکە، دیوارەکانی وێران کرد، و نیشتەجێبوونەکانی لە نزیکی دامەزراند (٢ پاشایان ٢٦:٦). ئەشدۆدییەکان لەگەڵ سەنبەلات یەکیان گرت لە دژایەتیکردنی نۆژەنکردنەوەی ئۆرشەلیم لەلایەن نەهەمیاوە (نەهەمیا ٤:٧)، بەڵام هەندێک لە جوولەکەکانی ئەو سەردەمە ژنەکانیان لە ئەشدۆد هێنا، و منداڵەکانیان بە زاراوەی ئەوان قسەیان دەکرد (نەهەمیا ١٣:٢٣-٢٤). لەلایەن فەرماندەی گشتی سەرقۆنەوە داگیرکرا (ئیشایا ٢٠:١). یەرمیا، عامۆس، سەفەنیا، و زەکەریا قسەی ئیدانەکردنیان لە دژی کرد. دووبارە لەلایەن یەهودا مەقابییەوە داگیرکرا (١ مەقابییەکان ٥:٦٨)، و دووبارە لەلایەن یۆناتانەوە (١ مەقابییەکان ١٠:٨٤). تاکە ئاماژەدان بەو شارە لە پەیمانی نوێدا تۆماری ڕۆیشتنی فیلیپسە بۆ ئەوێ دوای لەئاوهەڵکێشانی ئیتیۆپییەکە (کردارەکان ٨:٤٠). لەگەڵ ئێسدودای مۆدێرن دەستنیشان دەکرێت، گوندێک نزیکەی دوو لەسەر سێی ڕێگای جافا بۆ 'عەسقەلان، و نزیکەی ٣ میل لە دەریاوە دوورە. لەسەر لێژایی گردێکە، و لە دەروازەکەیدا پاشماوەی خانێکی گەورەی سەدەکانی ناوەڕاست هەیە. پارچە بینا کۆنەکان لەملا و ئەولای دیوارە مۆدێرنەکاندا دەدۆزرێنەوە. ڕ. ئا. س. ماکالیستەر.