ئاشێر

دڵخۆش

١. شارۆچکەیەک لە سنووری باشووری مەنەشە (یەشوع ١٧:٧). شوێنەکەی نادیارە. ٢. تۆب ١:٢ = حازۆر، ژمارە ١.

ئاشێر. کوڕی هەشتەمی یەعقوب، لەلایەن زیلپاوە، خزمەتکارەکەی لیا. لیا، بەهۆی لەدایکبوونییەوە دڵخۆش بوو، ناوی لێنا 'دڵخۆش' (پەیدابوون ٣٠:١٣). ئەم 'ڕەگ و ڕیشەی باوە' زاڵە بەسەر بیرکردنەوەی یەهویستدا لە 'بەرەکەتەکانی یەعقوب' (پەیدابوون ٤٩:٢٠) و لە 'بەرەکەتەکانی موسا' (دێوتێرۆنۆمی ٣٣:٢٤). خاکی ئاشێر بەتایبەتی بەپیت بوو و گونجاو بوو بۆ پێشخستنی خۆشگوزەرانی. ئایا ئەم ڕاستییە کاریگەری هەبوو لە ناونانەکەیدا، یان ئایا ناوەکە لە بنەڕەتدا ناوی خوداوەندێکی هۆزی کەنعانی شەڕکەر بوو کە زۆر جار لە نامەکانی تەل ئەل-عەمارنادا وەک ماری عەبد-ئەشێرتی ('کوڕانی خزمەتکاری ئەشێرا') ئاماژەی پێکراوە، یان ئایا هۆزی کەنعانی 'عەسارو، کە لە نووسراوەکانی پاشای میسری سێتی یەکەمەوە ناسراوە (سەدەی ١٤)، ناوەکەی بە هۆزەکە داوە، ناتوانرێت بوترێت. دوو تیۆرییەکەی کۆتایی ئاماژە بە تێکەڵبوونێکی دانیشتووانی ڕەسەن لەگەڵ هۆزێکی عیبری یان خێڵێک دەکەن، کە پێدەچێت پێش هاتنی هۆزەکانی باشوور، ڕێگای خۆی بۆ باکوور دۆزیبێتەوە. زاڵبوونی توخمە غەیرەجوولەکەییەکە بەم شێوەیە ڕووناکییەک دەخاتە سەر، لانیکەم تا ڕادەیەک، بۆ بەشدارینەکردنی ئاشێرییەکان لە شەڕی دژی سیسەرا، هەرچەندە دەوترێت کە هێزێکیان ناردووە بۆ پشتگیریکردنی گیدۆن لە شەڕەکەیدا لەگەڵ میدیانییەکان (دادوەران ٦:٣٥؛ دادوەران ٧:٢٣)، و، بەپێی تۆمارکەرەکە، ٤٠,٠٠٠ کەس بەهێزەوە چوون بۆ حەبرۆن بۆ یارمەتیدانی داود لە خەباتەکەیدا بۆ پاشایەتی (١ پاشایان ١٢:٣٦). بەپێی کۆنترین نووسراوی بەردەست لە پەیمانی کۆندا، واتە، گۆرانی دێبۆرا، هۆزەکانی تری باکوور، زەبولون لە باشوور و نەفتالی لە ڕۆژهەڵاتی، خۆیان بە توندی فڕێدایە سەر سوپای سیسەرا، لە کاتێکدا 'ئاشێر لە بەندەری دەریا بێدەنگ دانیشتبوو' (دادوەران ٥:١٧ ف.). بەپێی سەرژمێری گێڕانەوەی کاهینی، ٤١,٥٠٠ پیاوی 'بیست ساڵ و سەرووتر' لە سینا هەبوون، و کاتێک گەیشتنە دەشتەکانی مۆئاب ژمارەیان زیادی کرد بۆ ٥٣,٤٠٠ (ژمارەکان ١:٤١؛ ژمارەکان ٢٦:٤٧). گێڕانەوەی کاهینی سنوورە خاکییەکانیش دەدات، لەوانەش ناوی ٢٢ شار و گوندە سەر بەخۆکانیان، کە زۆربەیان نادیارن (یەشوع ١٩:٢٤-٣٠؛ بەراورد بکە بە دادوەران ١:٣١-٣٢، و یەشوع ١٧:١١ یەهویست). خاکی ئاشێر بە نیشتەجێبوون بەدەست هات، نەک بە داگیرکردن (دادوەران ١:٣١ ف.). هۆزەکە ڕۆڵێکی ناگرنگی لە ئیسرائیلدا بینی. لە ١ پاشایان ٢٧:١٦ ف. ئاماژەی پێنەکراوە، کە تێیدا هۆزەکان لەگەڵ سەرکردەکانیان لەژێر دەسەڵاتی داوددا ژمێردراون. بۆ ڕەچەڵەکەکان بڕوانە پەیدابوون ٤٦:١٧، ژمارەکان ٢٦:٤٤، ١ پاشایان ٧:٣٠ ف. هەروەها بڕوانە هۆزەکانی ئیسرائیل. جەیمس ئا. کرەیگ.