ئەسینا

ناڕوونی

شاری سەرەکی ئەتیکا، و ناوەندی فێربوون و هونەری یۆنانی. شارەکە بە تەواوی ئالوودەی بتپەرستی بوو، و خەڵک کاتەکانیان بە گەڕان و پرسیارکردن 'چ هەواڵێک هەیە؟' بەسەر دەبرد. پۆڵس بە تەنیا لە ئەسینا کاری دەکرد، لە کاتێکدا چاوەڕێی سیلاس و تیمۆتی دەکرد، و هەوڵی دەدا ڕۆژانە لە کەنیشتەکەیان و لە بازاڕدا لەگەڵ جولەکەکان گفتوگۆ بکات؛ پاشان هەندێک فەیلەسوف بردیان بۆ گردی مارس، لەوێ وتارە لەبیرنەکراوەکەی پێشکەش بە گوێگرانی ڕۆشنبیر بەڵام بتپەرست کرد. هەندێک بەرهەمی کارەکانی هەبوو. کردارەکان 17:15-22؛ کردارەکان 18:1؛ 1 تەسەلۆنیکی 3:1. ئەسینا شارێکی کۆن بوو، و گۆڕانکاری زۆر و شێوەی جیاوازی حکومەتی بەخۆوە بینی. لە ساڵی 86 پ.ز. خۆی ڕادەستی سوڵا ژەنەڕاڵی ڕۆمانی کرد و بوو بە بەشێک لە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی، بەڵام لە ساڵی 267 ز. لەلایەن گۆتەکانەوە گەمارۆ درا، و لە ساڵی 396 لەلایەن ئالاریک، پاشای ڤیزیگۆتەکانەوە داگیر کرا. لە ساڵی 1456 لەلایەن محەمەدی دووەمەوە داگیر کرا، و لە ساڵی 1833 بوو بە پایتەختی شانشینی یۆنانی مۆدێرن. بە تێپەڕبوونی کات هەموو ناوبانگەکەی لەدەست دا، و ماڵەکان بێ سەقف و وێران بوون. لە ساڵی 1834 ئۆتۆ پاشای یۆنان هانی نۆژەنکردنەوەی شارەکەی دا، و لەو کاتەوە جارێکی تر بە تێپەڕبوونی کات بوو بە شارێکی پڕ دانیشتوان.

لە سەرەتاییترین کاتەکاندا، ئەسینا، لە کەنداوی ئیجین، لە دوو نیشتەجێبوون پێکهاتبوو، شارۆچکەکە لە دەشتەکە و قەڵاکە لەسەر گردەکە، ئەکرۆپۆلیس، کە دانیشتوان لە داگیرکاری هەڵدەهاتن. ناوەکەی و ناوی خوداوەندی پارێزەری ئەتینە (ئەتینایا) بە شێوەیەکی نەپچڕاو بەیەکەوە بەستراونەتەوە. ئەو خوداوەندی پاکیزە بوو، پارێزەری جەنگاوەری گەلەکەی، پارێزەری هونەرەکان. شارەکە نزیکەی 3 میل لە کەنار دەریاوە دوورە لەسەر دەشتێکی گەورە. کاتێک یۆنان ئازاد بوو، لە ماوەی پێش پ.ز. 146 ئەسینا پایتەختی ناوچەی ئەتیکا بوو، و مێژوویەکی ناوازەی لە یۆناندا پەرەپێدا. سەرەتا بە دوورخستنەوەی داگیرکارییەکانی فارس لە پ.ز. 490 و 480 ناوبانگی پەیدا کرد، و دواتر ژیانێکی درەوشاوەی لە باڵادەستی سیاسی، بازرگانی، ئەدەبی، و هونەریدا هەبوو. لە سەدەی 5 پ.ز. گەورەترین دیموکراسی یۆنانی بوو، و گەورەترین پەیکەرتاشی و کارە ئەدەبییەکانی بەرهەم هێنا کە جیهان تا ئێستا بینیویەتی. لە هەمان سەدەدا سوقرات لەوێ ژیا و وانەی دەوتەوە، وەک دواتر پلاتۆ و ئەرستۆ. ململانێ لەگەڵ سپارتا، کاریگەرییەکانی داگیرکاری مەقدۆنی، و لە کۆتاییدا داگیرکردنی یۆنان لەلایەن ڕۆمەوە، کە بوو بە پارێزگایەکی ڕۆمانی بە ناوی 'ئاخایا' (بڕوانە)، گرنگی سیاسی ئەسینای کەم کردەوە، بەڵام وەک دەوڵەتێک لە ڕۆمەوە پێگەیەکی ئازادی و ڕێزی وەرگرت کە شایستەی شایستەییەکانی نەمرەکەی بوو. ئەسینا لە فەلسەفە و هونەرەکاندا باڵادەست مایەوە، و لە سەردەمی قەشە پۆڵسدا (کردارەکان 17:15 بۆ کردارەکان 18:1، 1 تەسەلۆنیکی 3:1) شوێنی زانکۆیەکی بەناوبانگ بوو. ئ. سوتەر.