ئەدۆم

سوور

ئەو ناوەی کە بە عیسۆ درا چونکە حەزی لە شۆربای سووری یەعقوب بوو، ئەدۆم بە واتای سوور دێت، سەرەتا ٢٥:٣٠؛ سەرەتا ٣٦:١، ٨، ١٩؛ بەڵام ئەم ناوە زیاتر بە هۆزەکەی و ئەو خاکەی کە خاوەندارێتییان دەکرد دراوە. ئەمە لە خاکی مۆئابەوە درێژ دەبێتەوە، بەرەو باشوور بۆ کەنداوی عەقەبە، بە درێژایی نزیکەی ١٠٠ میل، لە نزیکەی ٢٩ ٣٠' بۆ ٣١ N، و نزیکەی ٣٥ ٣٠' E. ئەمە ناوچەیەکی شاخاوی سەرنجڕاکێشە کە لووتکەی بەرز و دۆڵی قووڵی هەیە، بەڵام هەروەها دەشتی زۆر بەرهەمداریشی هەیە. پێشتر ناوی چیای سەعیر بوو. سەرەتا ٣٦:٨. هەندێک لە بەردەکان ئەوەندە بەرز بوون کە ئەمازیا ١٠,٠٠٠ لە منداڵانی سەعیر (ئەدۆمییەکان)ی کوشت بە فڕێدانیان لە بەردەکانەوە، بەمەش پارچە پارچە بوون. ٢ پاشاکان ٢٥:١١. بۆزرا و سێلا، یان سێلاح، شارە سەرەکییەکانی بوون. کاتێک ئیسرائیل نزیک دەبووەوە لە خاکی فەلەستین، موسا داوای لە ئەدۆم کرد کە ڕێگەیان پێبدەن بە وڵاتەکەیاندا تێپەڕن، بەڵام ئەوان ڕەتیان کردەوە. بۆیە ئیسرائیلییەکان بە ڕێگەی دەریای سوور (کەنداوی عەقەبە) گەڕانەوە باشوور بۆ ئەوەی بە دەوری خاکی ئەدۆمدا بڕۆن، و پاشان لە ڕۆژهەڵاتی ئەدۆم مانەوە تا گەیشتنە خاکی مۆئاب. ژمارەکان ٢١:٤. ئەدۆم بەردەوام لەلایەن پێغەمبەرانەوە ئاماژەی پێدەکرێت کە پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا هەبووە، و دادوەری دەکرێت بەهۆی ڕق و کینەی هەمیشەیی دژیان. یەحزەقیال ٣٥:٥. خودا لە کاتێکدا پاشای ئەدۆمی هاندا بۆ سزادانی ئیسرائیل (١ پاشاکان ١١:١٤)، و پاشان دووبارە ئیسرائیلی بەهێز کرد بۆ سزادانی ئەدۆم. ٢ پاشاکان ٢٥:١٠-١١. بەڵام هەندێک لە پێشبینییەکان بۆ داهاتوو درێژ دەبنەوە. ئەدۆم دڵخۆش بوو بە سزادانی یەهودا کاتێک دادوەری بەسەریاندا دەهات. دەربارەی ئۆرشەلیم گوتیان، "بیسڕنەوە، بیسڕنەوە، تەنانەت تا بناغەکەی،" زەبوور ١٣٧:٧، کە ڕق و کینە و حەسادەتی نەوەکانی عیسۆی نیشان دەدا، وەک چۆن لە دەقەکانی تریشدا هاتووە. زۆر پێشبینی باس لە سزادانی دەکەن. کاتێک پاشای باکوور لە ڕۆژێکی داهاتوودا فەلەستین داگیر دەکات و وڵاتان تا میسر دەڕووخێنێت، "ئەدۆم، و مۆئاب، و سەرۆکی منداڵانی عەمۆن" ڕزگاریان دەبێت، و بۆ ئەوە پارێزراون کە لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیر بکرێن. دانیال ١١:٤١؛ ئیشایا ١١:١٣-١٤؛ عوبەدیا ١٨، ١٩. لە 'ئەدۆم'ەوەیە کە خوداوەند عیسا وەک کەسێک وێنا دەکرێت کە 'بە جلوبەرگی ڕەنگاوڕەنگەوە' دێت بەهۆی ئەوەی کە دادوەرییەکانی جێبەجێ کردووە. ئیشایا ٦٣:١. وێرانبوونی تەواو دەبێت. عوبەدیا ١٠. لە کاتی دیلیدا ئەدۆمییەکان دەسەڵاتی خۆیان لە ڕۆژاوا فراوان کرد و حەبرۆنیان داگیر کرد؛ و نزیکەی ٣٠٠ ساڵ پێش زایین نەباتاییەکان پێترا (کە وا گریمانە دەکرێت هەمان سێلایە، بڕوانە)یان داگیر کرد، و خۆیان لە ناوچەکەدا جێگیر کرد. ئەوان نیشتەجێ بوون و سەرقاڵی بازرگانی بوون، و شانشینییان پێکهێنا کە لەلایەن نووسەرانی ڕۆمانییەوە ناوی عەرەبستانی پێترا بوو. لە ژێر دەسەڵاتی مەقابییەکاندا ئەدۆمییەکان لە ڕۆژاوا داگیر کران، و حەبرۆن گەڕێنرایەوە. دوای داگیرکردن لەلایەن ڕۆمانەکانەوە، لە ژێر کاریگەریی وێرانکەری دەسەڵاتی ئیسلامیدا ناوچەکە وێران بوو. شێوەی یۆنانی ئەدۆم ئیدۆمیا، کە تەنها لە ئیشایا ٣٤:٥-٦؛ یەحزەقیال ٣٥:١٥؛ یەحزەقیال ٣٦:٥؛ مەرقۆس ٣:٨ دێت.