ئیپیکورییەکان

قوتابخانەیەکی فەیلەسوفەکان کە ناوی خۆیان لە ئەپیکورسی ئەسینایی وەرگرتووە، کە 'باخچەکەی' لە ئەسینا هەبوو. تیۆرییەکەی ئەوە بوو کە هەستە خۆشەکان دەبێت ئامانجی ژیانی مرۆڤ بن، ئارامی مێشک کۆی خۆشبەختی بێت. ئەزموون نەک ڕاستی تاقیکردنەوەیەک بوو کە ئەو بەکاری هێنا. پۆڵ هەوڵی دا بیرۆکەکانی ئەسیناییەکان لە فەلسەفەی خۆیان و بتە زۆرەکانیانەوە بگۆڕێت بۆ خودایەکی ڕاستەقینە. کردارەکان 17:18.

سەردانی قەدیس پۆڵس بۆ ئەسینا (کردارەکان 17:15-34) بووە هۆی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ 'هەندێک لە فەیلەسوفەکانی ئەپیکوری و ستۆیکی'، نوێنەرانی دوو قوتابخانەی سەرەکی فەلسەفەی ئەو سەردەمە. ئەپیکوریزم ناوی خۆی لە دامەزرێنەرەکەی ئەپیکور وەرگرتووە، کە لە ساڵی 341 پێش زایین لە دوورگەی سامۆس لەدایکبووە. لە ساڵی 307 پێش زایین لە ئەسینا نیشتەجێ بوو، و لە ساڵی 270 پێش زایین لەوێ کۆچی دوایی کرد. ئەپیکور پیاوێکی بێ گلەیی و خاوەن کەسایەتییەکی زۆر خۆشەویست بوو، لە باخچەیەکدا کە لە ئەسینا کڕیبووی، برایەتییەکی لە شوێنکەوتووانی دڵسۆز لە دەوری خۆی کۆکردەوە، کە بە ئەپیکورییەکان، یان 'فەیلەسوفەکانی باخچە' ناسران. ئامانجی ئەو پراکتیکی بوو. ئەو چێژی بە چاکەی ڕەها دەزانی. بەڵام ئەپیکور چێژی سنووردار نەکرد، وەک چۆن قوتابخانەی پێشووتری سیرینایک کردبووی، بۆ چێژە جەستەییە ڕاستەوخۆکان. هەرچییەک بێت دەرئەنجامی پراکتیکی سیستەمەکە، ئەپیکور و شوێنکەوتووە شایستەکانی دەبێت لە تۆمەتی سێکسیزم بێتاوان بکرێن. ئەوەی ئەپیکور بانگەشەی بۆ دەکرد و ئامانجی بوو، خۆشبەختی ژیانێکی ئارام بوو کە تا دەکرێت لە ئازار بەدوور بێت، بێ ئەوەی تووشی ڕێککەوتنە کۆمەڵایەتییەکان یان وروژاندنی سیاسی یان ترسە خورافییەکان بێت. ڕزگارکردنی مرۆڤەکان لە 'ترسی خوداوەندەکان' هەوڵی سەرەکی بوو و، بەپێی شوێنکەوتووە بەناوبانگەکەی، شاعیری ڕۆمانی لوکرێتیۆس، خزمەتی سەرەکی ئەپیکور بوو. بەم شێوەیە دەکرێت بوترێت کە، لانیکەم لە یەک خاڵدا، ڕێگاکانی نێردەی مەسیحی و فەیلەسوفی ئەپیکوری یەکتریان گرتەوە. ئەپیکور هەوڵی دەدا ئامانجی خۆی بە نیشاندانی ئەوەی کە لە ڕێکخستنی فیزیکی جیهاندا هیچ شوێنێک بۆ دەستێوەردانی بوونەوەرانی وەک خوداوەندەکانی لاهووتی باو نییە. هیچ شتێک نییە کە ماددی نەبێت، و باری سەرەتایی ماددە بریتییە لە گەردیلەکان کە، لە بۆشاییەکی بەتاڵدا بە لادانێکی کەم لە ستوونی، بەر یەک دەکەون، و جیهان وەک چۆن بە هەستەکان دەردەکەوێت پێکدەهێنن. هەموو شتێک ماددی و میکانیکییە. خوداوەندەکان—و ئەپیکور بوونی خوداوەندەکان ڕەت ناکاتەوە—هیچ بەشێک یان پشکێکیان لە کاروباری مرۆڤەکاندا نییە. ئەوان بۆ جیهانێکی تایبەت بە خۆیان لە نێوان جیهانەکاندا دابەشکراون. زیاتر، لەبەر ئەوەی تاقیکردنەوەی ژیان هەستە، مردن، کە هیچ هەستێکی تێدا نییە، ناتوانێت هیچ واتایەکی هەبێت، و شتێک نییە کە لێی بترسیت نە لە داهاتوودا و نە لە ڕاستیدا. کاریگەری گشتی ئەپیکوریزم نەرێنییە. کاریگەری بەربڵاو و بەهێزی دەبێت بەهۆی جوانی کەسایەتی دامەزرێنەرەکەی، و بەهۆی بارودۆخی ئەو سەردەمەی کە تێیدا دەرکەوت و گەشەی کرد، ڕوون بکرێتەوە. شوێنی خۆی وەک یەکێک لە کاریگەرییە نەرێنییەکان بەڵام فراوانکەرەکان دەگرێت، کە دەگاتە 'تەواوی کات' کە لەدایکبوونی مەسیحییەتی بەخۆوە بینی. و. م. ماکدۆناڵد.