ئیتیۆپییەکان

هەندێک لە نەوەکانی کوش، کوڕی حام. ئەوان لەسەر پاشماوە میسرییەکان وەک ڕەشتر لە میسرییەکان نیشان دراون. بەبێ ئەوەی ڕەش بن، لەوانەیە ڕەشترین کەس بووبن لە نێو ئەو گەلانەی کە ئیسرائیلییەکان ناسیویانە، وەک پرسیارەکە دەکرێت: «ئایا ئیتیۆپی دەتوانێت پێستی خۆی بگۆڕێت؟» یەرمیا 13:23. وەک «حام» بە واتای «ڕەش» دێت، لەوانەیە پیاوێکی ڕەش بووبێت، و لە گۆرانی سولەیمان 1:6دا ئاماژە بەوە کراوە کە خۆر دەبێتە هۆی ئەوەی ڕەنگی پێست ڕەش یان تۆخ بێت، بۆیە هەرچەندە باشوورتر بێت لە ئەفریقا (بۆ هێڵی ئیستوا)، پێستەکە ڕەشتر دەبێت. ئەمە، لەگەڵ خووە خراپەکان، شێوەی ئەو کەسانەی لە ناوەڕاستی ئەفریقا گۆڕیبوو، لە کوڕە زیاتر ڕۆشنبیرەکانی حام لە باکوور. ئیتیۆپییەکان وادیارە نزیکەی بە هەمان شێوە لە هونەر و زانستدا پێشکەوتوو بوون وەک میسرییەکان، بەڵام هەندێک لە پاشماوەکانی باشوور لەلایەن پاشاکانی میسرەوە دروستکراون. تا باشوور وەک ئەبو سیمبێل، نزیکەی 22 20' باکوور، 31 37' ڕۆژهەڵات، دوو پەرستگا هەن کە لە بەرد هەڵکەندراون، کە لە ڕووی گرنگییەوە لە دوای وێرانەکانی تێبس دێن؛ ئەمانە دەگەڕێنەوە بۆ ڕامسیسی دووەم پاشای میسر، لەگەڵ پەیکەری زەبەلاحی خۆی کە لە بەردی ڕەق هەڵکەندراون. ئیتیۆپییەک بوو کە یەرمیای هاوڕێیەتی کرد و لە چاڵەکە دەریهێنا، بۆیە ژیانی پارێزرا. یەرمیا 38:7، 10، 12؛ یەرمیا 39:16. ئیتیۆپییەکی دیندار بوو، کە دەسەڵاتێکی زۆری هەبوو لەگەڵ شاژنەکەی، کە فیلیپس لەبارەی عیساوە بۆی وتار دا، و پاشان مەعمودی کرد. کردارەکان 8:27.