ئیزەبێل

ناهاوسەرگیر: داوێنپیس

کچی ئیثبعال، پاشای سور و پێشتر کاهینی گەورەی بەعلەکانی سور؛ ژنی ئەحئاب، پاشای ئیسرائیل، لە بنەماڵەی عۆمری. کاریگەری خراپی ئیزەبێل لە خاکی ئیسرائیلدا، بە تایبەتی لە بەرەنگاربوونەوەی ئایینی یەهوە لە بەرژەوەندی پەرستنی بەعل، نەک تەنها لە ماوەی بیست و دوو ساڵی حوکمڕانی ئەحئابدا، بەڵکو لە ماوەی سیانزە ساڵی حوکمڕانی دوو کوڕەکەیدا، ئەحازیا و یۆرام؛ جگە لەوەش، ئەم کاریگەرییە، هەرچەندە بە پلەیەکی کەمتر، گەیشتە شانشینی باشووری یەهودا، کە عەتالیا، کچی ئیزەبێل، دیارە شوێنپێی دایکی کەوتبوو (2 پاشاکان 8:18). لە بەهێزی کەسایەتییەکەیدا، لە ئارەزووی بۆ دەسەڵات، لە چالاکییە بێ ترس و سوورەکەی؛ لە لابردنی بێ بەزەییانەی هەر شتێک کە ڕێگر بوو لە جێبەجێکردنی پلانەکانی، ئەو نموونەیەکی ڕاستەقینەی کاترین دی مێدیچی بوو. لە پەیمانی کۆندا کەسایەتی ئیزەبێل لە پەیوەندیدا لەگەڵ هەندێک ڕووداوی دراماتیکدا پێشکەش دەکرێت کە ڕەنگە وەک نموونە تۆمار کرابن، نەک وەک نموونەی نائاسایی زۆر خراپ، لە شێوازی ئاسایی کارکردنی. ئەمانە بریتین لە: چیرۆکی تاقیکردنەوەی هێز لە نێوان پێغەمبەرانی بەعل و ئیلیا (1 پاشاکان 18:19 بۆ 1 پاشاکان 19:3)، چیرۆکی نابۆت و ڕەزەکەی (1 پاشاکان 21:1-16)، و، وەک نیشاندانی کەسایەتییە سەرسەخت و نەرم نەهاتەکەی تا کۆتایی بە تایبەتی گوێ لە قسەکانی بۆ یەهو بگرە لە 2 پاشاکان 9:31 چیرۆکی مردنەکەی (2 پاشاکان 9:30-37). لە وەرگێڕان 2:20 ناوی ئیزەبێل دەرکەوتووە؛ ئەو خۆی بە پێغەمبەر دەزانێت، و پیاوان بۆ خراپەکاری تاقیدەکاتەوە. گوماناوییە کە ئایا ئاماژەدان بە ناوەکە لێرەدا هیچ پەیوەندییەکی بە شاژن ئیزەبێلەوە هەبێت. و. ئۆ. ئی. ئۆستەرلی.

کچی ئیثبعال پاشای زەیدۆنییەکان، ژنی ئەحئاب پاشای ئیسرائیل، و دایکی ئەحازیا، یۆرام، و عەتالیا. ئەو بتپەرستێکی بوێر و خراپ بوو، و مێردەکەی هاندا بۆ ئەوەی خراپە دژی خوداوەند بکات. ئەو پێغەمبەرانی یەهوەی 'بڕیەوە'، و چوارسەد پێغەمبەری بەعلی هەبوو کە لەسەر مێزەکەی نانیان دەخوارد. کاتێک ئەمانە لەلایەن ئیلیاوە کوژران، ئەو هەڕەشەی لە ژیانی پێغەمبەرەکە کرد، بەڵام ئەو لە دەستی ڕزگاری بوو. کاتێک ئەحئاب ئارەزووی ڕەزەکەی نابۆتی دەکرد کە نابۆت ڕەتی کردەوە بیفرۆشێت، ئیزەبێل وای کرد نابۆت بە درۆ تۆمەتبار بکرێت و بەردباران بکرێت تا بمرێت، و پاشان بە مێردەکەی گوت بڕوات و خاوەندارێتی بکات. ئیلیا زوو لە شوێنەکە بوو بۆ ئەوەی بە ئەحئاب چارەنووسی بڵێت، و دەربارەی ژنەکەی گوتی، "سەگەکان ئیزەبێل لەلای دیوارەکەی یەزرەعیل دەخۆن." یەهو دەبوو ئامرازی تۆڵەسەندنەوە بێت. ئەو یۆرام کوشت و پاشای یەهودای بریندار کرد، پاشان کاتێک سواری ئەسپ بوو بۆ یەزرەعیل، ئیزەبێل، بە ڕووی ڕەنگکراو و سەری ڕازاوە، لە پەنجەرەیەکەوە سەیری کرد و گاڵتەی پێکرد بە "ئایا زیمری ئاشتی هەبوو کە گەورەکەی کوشت؟" بەڵام کاتێک یەهو پرسی کێ لە لایە، خەسێنراوەکان سەیری دەرەوەیان کرد، و بە داوای ئەو ئەوان فڕێیان دایە خوارەوە بۆ سەر زەوی. خوێنەکەی بەسەر دیوارەکەدا پڕژا و پێی لێ نرا. کاتێک یەهو بە ئەوان گوت ژنە 'نەفرەت لێکراوەکە' بنێژن، دۆزرایەوە کە، وەک پێغەمبەر پێشبینی کردبوو، سەگەکان خواردبوویان، جگە لە کەللەسەری، دەستەکانی و پێیەکانی. لە پەیمانی نوێدا ئەو وەک هێمای سیستەمێکی گومڕاکەری خراپ لە کڵێسای بانگەشەکاردا باس دەکرێت کە ئەوانی تر دەباتە ناو پەیوەندییە بتپەرستییەکان. 1 پاشاکان 16:31؛ 1 پاشاکان 18:4، 13، 19؛ 1 پاشاکان 19:1-2؛ 1 پاشاکان 21:5-29؛ 2 پاشاکان 9:7-37؛ وەرگێڕان 2:20.