ئۆفیر

کردن بە خۆڵەمێش

1. کوڕی یۆقتان، نەوەی شێم. پەیدابوون 10:29؛ 1 پاشاکان 1:23. وا دادەنرێت کە لە عەرەبستان نیشتەجێ بووە. 2. شوێنێک کە سولەیمان زێڕ، بەردی بەنرخ، و دار ئەلموگی لێ هاوردە کردووە. ئەمانە بە کەشتی بۆ کەنداوی عەقەبا هێنراون. لەوانەیە ئاماژە بە باشووری عەرەبستان کرابێت؛ بەڵام هیندستان و ئەفریقاش پێشنیار کراون. 1 پاشاکان 9:28؛ 1 پاشاکان 10:11؛ 1 پاشاکان 22:48؛ 1 پاشاکان 29:4؛ 2 پاشاکان 8:18؛ 2 پاشاکان 9:10؛ ئەیوب 22:24؛ ئەیوب 28:16؛ زەبور 45:9؛ ئیشایا 13:12.

ناوچەیەک کە بە ئەگەری زۆر لە عەرەبستان بووە (چونکە لە نێوان شەبا و حەویلا لە پەیدابوون 10:29 باس کراوە)، بەناوبانگ بووە بە زێڕە نایابەکەی، کە لەلایەن هێزی دەریایی دەریای سووری سولەیمانەوە هێنراوە (1 پاشاکان 9:28). یەهۆشافات، کە هەوڵی ناردنی بۆ ئۆفێر دا، کەشتییەکانی لەدەست دا (1 پاشاکان 22:48). مشتومڕ لەسەر ئەوە کراوە کە ئایا باشوور یان ڕۆژهەڵاتی عەرەبستان ئۆفێری ڕاستەقینە بووە؛ تاکە زانیاری درێژی گەشتەکەیە لە ئیزیۆن-گەبەرەوە بۆ ئەوێ کە هەژدە مانگ بووە، چونکە گەشتی دوو لایەنە سێ ساڵی خایاندووە (1 پاشاکان 10:22). وەک ئەوەی کەشتییەکان بە ئەگەری زۆر لە بەندەرێکەوە بۆ بەندەرێکی تر گەشتیان کردبێت، گەشتەکە بە سروشتی کاتێکی زۆری دەویست. پێویست ناکات وا گریمانە بکرێت کە هەموو کاڵا هاوردەکراوەکانی تر وەک دارسەندەڵ، عاج، مەیموون، و تاووس لە هەمان شوێنەوە هاتوون. وردترین لێکۆڵینەوە کە لەسەر ئەم بابەتە کراوە هی گلازەرە (Skizze der Gesch. und Geog. Arabiens, ii. pp. 353 387)، کە گەیشتووەتە ئەو ئەنجامەی کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی عەرەبستان بووە، لە ناوچەی کەنداوەکانی عومان و فارس. تیۆرییەکانی تر بە زۆری خراونەتەڕوو. بەناوبانگترین بۆچوونی ئەم دواییە ئۆفێر بە هەندێک بەشی ماشۆنالاند دەزانێت. ئەم تیۆرییە، جگە لە کێشەکانی تری کە هەیەتی، بە ڕوونکردنەوەی هەندێک وێرانە لە زیمبابۆی، نزیکەی 200 میل لە سۆفالا، دەوەستێت یان دەکەوێت. وەک ستۆنھێنج و ھەرەمی گەورە، ئەم پاشماوانە کراونەتە ناوەندی زۆرێک لە گریمانە خەیاڵییەکان، بەڵام سروشتی ڕاستەقینەیان بە لێکۆڵینەوەکانی ئەم دواییەی ڕاندال-ماکایڤۆر یەکلایی کراوەتەوە، کە نیشانی داوە کە ئەوانە پێکهاتەی ڕەسەنی بێ کۆنییەکی زۆرن. جگە لە باشووری ئەفریقا، شوێنی جیاواز لە هیندستان دیاری کراون، وەک دەمی ڕووباری ئیندوس، سوپارا لە گۆا، و 'چیای ئۆفێر' لە جۆهۆر. هیچ شتێکی قایلکەر لە پشتگیری هیچ کام لەم بۆچوونانەدا نەوتراوە. بۆ نموونە، بیرمان دەهێنرێتەوە کە تاووسەکان تەنها لە هیندستان و مالیزیا دەژین؛ بەڵام لە هیچ شوێنێکدا نەوتراوە کە تاووسەکان لە ئۆفێرەوە هاتوون، و تەنانەت ئەگەر هاتبێتنیش، لەوانەیە لە ڕێگەی بازرگانی ڕۆژهەڵاتی دوورەوە هێنرابن بە تەواوی سەربەخۆ لە دەریاوانە فینیقییەکانی سولەیمان. بە گشتی، ئەو بۆچوونەی کە ئۆفێر لە عەرەبستان بووە (کە لای فینیقییەکان بە زێڕدار ناسراوە، یەحزەقیال 27:22) سادەترین و گونجاوترینە لەگەڵ زانیارییە کەمەکاندا. ڕ. ئا. س. ماکالیستەر.