ئوزال

لێم دەبارێت

کوڕی یۆقتان، نەوەی شێم. پەیدابوون 10:27؛ 1 دەستوورنامە 1:21. نەوەکانی بۆ سەنعا (ناوی کۆنی ئاوزال بوو)، پایتەختی یەمەن لە باشووری عەرەبستان دەگەڕێنەوە.

1. کوڕێکی یۆقتان (پەیدابوون 10:27، 1 دەستوورنامە 1:21). 2. شوێنێک کە لە یەحزەقیال 27:19 ناوی هاتووە (پێداچوونەوەی وەشانی پەراوێز 'لە ئوزالەوە'، وەشانی پەسەندکراوی پەراوێز 'مەئوزال') دەقێکی دژوارە، دەقەکە تێکچووە. دەیڤیدسۆن (یەحزەقیال، لە شوێنی خۆی) پێشنیار دەکات کە، هەرچەندە ناڕەزایەتییە هەرە جددییەکان بۆ وەرگێڕانەکە ڕوودەدەن، بەڵام دەکرێت بخوێنرێتەوە، 'ڤێدان و یاڤانی ئوزال کاڵاکانیان دابین کرد، هتد.' پێدەچێت ئوزال ناوی کۆنی سەنعا بێت، پایتەختی یەمەن. ناوی سەنعا ڕەنگە لەلایەن ئەبیسینییەکانەوە درابێت، کە لە زمانی ئەواندا بە واتای 'قەڵا' دێت. دانیشتوانی جوولەکەی مۆدێرن، کە گەڕەکێکی جیاواز داگیر دەکەن، باس دەکرێت کە لە هیندستانەوە هاتوون. بەڵام هەرچەندە هیچ کام لە بنەچەی جوولەکەی پێش ئیسلام نەماون، ئەوان لە سەدەی پێش محەمەد کاریگەر بوون (هاریس، یەمەن، 313). ڕەنگە ناوی ئەزال یان ئیزال، کە شارۆچکەکە ئەوکات پێی ناسراو بوو، بەهۆی زیندووکردنەوەی ناوی کۆنەوە بووبێت (گلازەر، سکیتزە، دووەم. 427). لە عەرەبیدا ئەزال بە واتای 'هەتاهەتایی' دێت. ئەمەش ڕەنگە هۆکاری باوەڕی عەرەبەکان بێت کە کۆنترین شاری جیهانە (مارگۆلیۆس لە فەرهەنگی کتێبی پیرۆزی هاستینگز، س.ڤ.). ئاسن لە چەندین ناوچەی عەرەبستانی ناوەڕاستدا دەدۆزرێتەوە (دۆتی، عەرەبستانی چۆڵ). پۆڵای دروستکراو لە سەنعا هێشتا زۆر بەرز نرخێنراوە، بەتایبەتی شمشێر و خەنجەر (هاریس، ئۆپ. سیت. 310 ل.). سەنعا لەسەر زەویی دۆڵێکی فراوان، 7250 پێ لەسەر ئاستی دەریاوە، لەلایەن قەڵایەکەوە لە جەبەل نوجومەوە زاڵە، کە بە شێوەیەکی لەناکاو بەرەو ڕۆژهەڵات بەرز دەبێتەوە. بەرزییەکە کەشوهەوایەکی خۆش دەبەخشێت. باخچە و بێستانەکان گەشاوە و بەرهەمدارن. ڕووبارێک بەناو شارەکەدا تێدەپەڕێت، و لە وەرزی بارانباریندا پڕە لە ئاو. لە مانگە وشکەکاندا ئاو لەلایەن بیرە قووڵەکانەوە دابین دەکرێت. کۆشکی نایابی غومدان، و پەرستگای تەنیشت کە بۆ زەهرە، ڤینۆسی عەرەبی تەرخان کرابوو، لەلایەن عوسمان، خەلیفەی سێیەمەوە وێران کران. هەمان چارەنووس بەسەر کڵێسای مەسیحی بەناوبانگدا هات کە لەلایەن ئەبرەهە ئەل-ئەشران، جێگری پاشای یەمەن لەژێر پاشای ئەبیسینی ئاریاتدا دروست کرابوو، کە بۆ دروستکردنی دەوترێت ئیمپراتۆری ڕۆما مەڕمەڕ و کرێکاری ناردووە (هاریس، ئۆپ. سیت. 291 322). بەپێی ئیبن خەلدون، سەنعا بۆ چەندین سەدە پێش ئیسلام شوێنی پاشاکانی حیمیاری بووە. و. ئیوینگ.